Xứ “tiểu sa mạc” Phan Rang đón Xuân
(HPĐT)- Khi những đợt bấc gần vào cuối vụ thì Tết về. Đồng bằng Phan Rang ba mặt núi quây- chiếc túi phồng căng gió bấc- sửa soạn đón Tết, khẽ nới dây buộc. Đám gió chướng được thả bớt, người xứ “tiểu sa mạc” bước vào mùa Tết cùng gió hiền và nắng ngoan.
Đồng bào Chăm ở Phan Rang (Ninh Thuận) vui Tết Ka tê. Ảnh: Thanh Sơn
Trên những dải đồng cỏ vốn xác xơ, màu xanh óng đã trở lại. Gió nắng hiền queo chạy chơi cùng những bóng dê cừu bụng đã hết teo tóp, lông mướt rượt. Đám trụ điện gió rải khắp mấy cánh đồng kế đó chừng như cũng vui lây, quên mất cơn tiếc đám gió bị thả mất, cứ hớn hở quay tít mấy cánh quạt khổng lồ. Ngược lên phía núi, những con đường xuyên qua các ngôi làng Raglai thường ngày chỉ lác đác bóng người giờ nhộn nhịp hẳn. Người đồng bằng mang Tết lên các chợ miền núi. Mứt bánh, quần áo, giày dép... rộn ràng kéo dài hơn các buổi chợ phiên. Măng rừng, trái cây sạch, thịt tươi... lại theo các chuyến xe từ các làng núi trở về, góp vị thanh tao núi rừng cho cái Tết đồng bằng.
Mạn đông thành phố, nơi miệng túi gió là biển. Đã nghe mùi Tết rõ rệt trên những đoàn thuyền tíu tít rủ nhau về đón Tết. Thuyền về đậu ngời xanh các mặt vịnh, mặt đầm. Thúng câu về nghỉ ngơi úp xanh rờn bãi cát. Trên bờ kè hay mấy mặt đê tráng bê tông, góp mặt cùng mớ vỉ cá xẻ, mực trứng vốn quen thuộc, giờ có thêm đám nia phơi củ cải, củ kiệu - hai món “trị bệnh ngán” cho mấy bữa Tết ưa thừa mứa thịt, mỡ.
Dân chòm rẫy nửa quê nửa phố không chừng lại là những người gặp Tết phố sớm nhất. Sáng sớm ngủ dậy, nhìn qua bãi bên kia sông, thấy ửng lên những mảng vàng chói lọi của màu cúc vạn thọ là biết ngay Tết về đến phố.
Bãi sông mặt phố không rộng, nhưng vẫn đủ chỗ cho một chợ hoa nhỏ tụ lại. Gọi chợ, thật ra chỉ lác đác vài chậu tắc, mấy gốc mai, dăm vạt cúc. Người bán, kẻ mua nhìn tới nhìn lui toàn quen vì đều dân chung xóm nghèo bờ đê. Người chòm đê dẫu đón Tết giản đơn vẫn mong nhà có chút bóng dáng hoa xuân, nên cúc vạn thọ trở thành loài hoa được ưa chuộng nhất chợ xóm. Chợ vừa nhóm, đã thấy nhộn nhịp vây quanh đám hoa vàng. Sắc vàng từ đây theo chân người chảy về khắp các ngõ hẻm, sân nhà. Cũng như bao nơi, xóm đê xúng xính chiếc áo vàng rực rỡ đón Tết. Mang tiếng là loài hoa Tết bình dân, nhưng liệu có màu vàng nào sung túc hơn, có tên hoa nào mang lời chúc năm mới ý nghĩa hơn vạn thọ?
Người chòm rẫy cũng theo nhịp Tết bờ bên kia lục tục họp chợ. Vẫn kiểu chợ làng, chợ hẻm nhưng được rải dọc theo con đường lớn mới mở dưới chân cầu. Nào xe đẩy trái cây, nào bàn bán thịt, nào mấy tấm bạt trảingay trên lề bày đầy hoa quả, rau củ. Vài nhà mặt đường nhân mùa Tết treo bảng nhận đánh bóng lư hương, chân đèn; nhận làm giỏ bánh kẹo trái cây, làm bình hoa từ mấy nhánh tầm xuân chi chít nụ sặc sỡ sắc màu.
Trẻ nhỏ xóm rẫy nghỉ Tết sớm ưa rủ nhau mon men đi xem chợ. Đường mấy ngày giáp Tết xe đông, cả đám chỉ lẩn quẩn quanh các đầu hẻm, ngóng sang phía chợ nhưng xem chừng cũng thích thú lắm. Đứa nào đứa nấy mặt hớn hở, hóng được người lớn nhờ phụ gì đó thì lập tứctranh nhau chạy lại. Có thằng nhỏ được mẹ ngoắt tới coi giúp mấy rổ hành ngò, lập tức kéo thêm bốn năm tay phụ bán nhí nữa ùa ra, chộn rộn cả góc hàng rau.
Dân buôn bán hay nông rẫy đều trông hết vào vụ Tết. Tết càng bận rộn, càng túi bụi tay chân, mặt mũi càng vui. Cắm cúi lo chạy Tết làm vậy, thỉnh thoảng, vẫn bắt gặp vài gương mặt dưới chợ ngẩn ngơ nhìn dốc cầu. Chắc có lẽ bởi mành nắng xuân vắt lên thành cầu đẹp quá. Hay bởi dòng người xe cứ đẩy hơi Tết phố tràn qua sông, làm nôn nao cả bọn gió bấc.
Gió gom giúp người nốt những nhọc nhằn năm cũ còn sót, rồi lần ra miệng túi gió, xua tất cả tan đi. Xứ “tiểu sa mạc”, đất quanh năm khát nước, nhờ gió vẫn được cái Tết dịu mát, nhẹ nhàng. Ngày đầu năm mới, biết đâu lại chẳng có một trận mưa...