Khôi phục nét đẹp văn hóa truyền thống

Trình diễn hát Xẩm tại Lễ dâng hương kỷ niệm 1.080 năm ngày hóa của Đức vương Ngô Quyền. Ảnh: ĐỖ HIỀN

Mái đình cổ phong đẹp bậc nhất Việt Nam

Những ngày đầu xuân Giáp Thìn, đình Hàng Kênh mở cửa đón đông đảo người dân và du khách đến tham quan, chiêm bái. Hiệu trưởng Trường THCS Hoàng Diệu Trần Thị Kim Xuyến cho hay, ngay sau kỳ nghỉ Tết Nguyên đán, nhà trường tổ chức giáo viên, học sinh đến dâng hương, bày tỏ lòng tôn kính với Đức vương Ngô Quyền tại đình Hàng Kênh, qua đó giáo dục truyền thống dựng nước và giữ nước đến thế hệ trẻ...

Theo Phó giám đốc Bảo tàng Hải Phòng Đỗ Xuân Trung, đình được xây dựng vào cuối thế kỷ 17, đến thế kỷ 19 được tu bổ, tôn tạo như ngày nay. Nơi đây trước kia thờ Phúc thần Vũ Chí Thắng, sau đó vào năm Tự Đức thứ 6 (1853), nhà vua sắc phong 17 làng, xã thuộc huyện An Dương, phủ Kinh Môn (tỉnh Hải Dương), trong đó có đình Hàng Kênh được thờ “Quốc tổ trung hưng” Ngô Quyền, người có công đánh tan quân Nam Hán trên sông Bạch Đằng năm 938, mở ra kỷ nguyên độc lập, tự chủ lâu dài cho dân tộc Việt Nam.

Trong khuôn viên rộng chừng 6 nghìn m2, đình hướng Tây, có bố cục mặt bằng chữ “Công” với kiến trúc và nghệ thuật trang trí mang phong cách thời Hậu Lê và thời Nguyễn. Nguyên liệu xây dựng chính bằng gỗ lim, kiến trúc truyền thống gồm: Đại đình, tọa ống muống và hậu cung. Ngoài kiến trúc chính, đình còn có hai tòa tả vu, hữu vu, văn từ và hồ bán nguyệt. Trong cung cấm tôn thờ thần tượng Đức vương Ngô Quyền thiết triều trên ngai rồng; phía trước có một chiếc thuyền nhỏ, một khúc gỗ tượng trưng cho hàng cọc cắm trên sông Bạch Đằng. Tại hậu cung văn từ thờ Khổng Tử và một số vị Nho học nổi tiếng như: “Vạn thế sư biểu” Chu Văn An; Trạng Trình Nguyễn Bỉnh Khiêm; Trạng nguyên Trần Tất Văn; Trạng nguyên Lê Ích Mộc.

Cùng với nét đặc sắc trong kiến trúc, đình có giá trị cao về điêu khắc, thể hiện rõ nét qua những mảng chạm khắc rồng, phượng, mây, hoa, lá trên đầu dư, xà, bẩy, rường và trên hệ thống cửa võng. Hình tượng rồng - một trong “tứ linh” của người Việt được các nhà điêu khắc sử dụng là đề tài chủ yếu. Qua đôi bàn tay khéo léo và khả năng sáng tạo của các nghệ nhân, gần 400 con rồng mang những dáng vẻ, tư thế khác nhau và được tạc theo thành các cụm rồng ổ mẹ con quấn quýt bên nhau giữa cỏ cây hoa lá đầy tinh xảo và tỉ mỉ. Theo các nhà sử học, hiếm có nơi nào các nghệ nhân lại dùng lối “bong hình” hay “chạm lộng”, “chạm thủng” để chạm khắc như ở nơi đây. Đặc biệt, công trình này còn bảo lưu được kiểu thức “ván sàn lòng thuyền” hiếm có, đưa đình Hàng Kênh trở thành một di sản văn hoá đặc sắc trong các ngôi đình Việt Nam.

Đình Hàng Kênh, tên chữ là Nhân Thọ đình, tọa lạc tại số 47 phố Nguyễn Công Trứ, phường Hàng Kênh (quận Lê Chân). Năm 1962, đình được Nhà nước xếp hạng cấp quốc gia, trở thành một di tích đặc biệt quan trọng của thành phố, là điểm đến của đông đảo nhân dân, du khách trong và ngoài nước khi thăm Hải Phòng.

Khôi phục không gian văn hóa cổ truyền

Trước đó, nhiều hoạt động tại Lễ dâng hương kỷ niệm 1.080 năm ngày hóa của Đức vương Ngô Quyền được các nghệ nhân dân gian gắn bó với di tích đình Hàng Kênh tích cực chuẩn bị. Vừa xây dựng chương trình, vừa trực tiếp biểu diễn, NSƯT Đỗ Quyên, Chủ nhiệm Giáo phường Ca trù Hải Phòng dành hết tâm huyết cho các chương trình “Hát cửa đình người Việt” dự kiến tổ chức định kỳ hằng tháng tại đình Hàng Kênh, bắt đầu từ mùa xuân này. Với sự truyền dạy của nghệ nhân nhân dân Nguyễn Phú Đẹ, Giáo phường Ca trù Hải Phòng phục dựng lại “Hát cửa đình người Việt” tại di tích đình Hàng Kênh từ năm 2014, góp phần lan tỏa di sản văn hóa phi vật thể của nhân loại này đến nhiều câu lạc bộ Ca trù của thành phố. Bài bản, nghiêm ngắn, với 5 lớp diễn bắt đầu từ màn múa Tứ linh từ ngoài sân đình, dàn nhạc bát âm trước cửa và 14 thể cách, các ca nương và đào kép của Giáo phường Ca trù Hải Phòng phục dựng lại đầy đủ và nguyên vẹn một canh hát thờ của ca trù. “Chúng tôi dự kiến tổ chức mỗi tháng một chầu “Hát cửa đình người Việt”, định kỳ vào sáng thứ bảy tuần cuối tháng”, NSƯT Đỗ Quyên chia sẻ.

Giám đốc Bảo tàng Hải Phòng Bùi Thị Nguyệt Nga nêu rõ, việc tổ chức Lễ dâng hương tại di tích đình Hàng Kênh nhằm góp phần tôn vinh, giới thiệu về thân thế, sự nghiệp, công lao to lớn của Đức vương Ngô Quyền, khơi dậy niềm tự hào dân tộc, tuyên truyền, giáo dục truyền thống “Uống nước nhớ nguồn”, đáp ứng nhu cầu tâm linh, tín ngưỡng, sinh hoạt lễ nghi truyền thống du xuân đầu năm của nhân dân và du khách. Chương trình gồm 2 phần, trong đó phần lễ gồm các nghi lễ: Lễ Cáo yết, lễ rước, tế chính, lễ dâng hương và lễ tạ; phần hội bao gồm các hoạt động: Gian hàng chợ quê, hát cửa đình (hát Ca trù), hát sẩm, trưng bày hoa lan sinh vật cảnh và triển lãm ảnh nghệ thuật về hoa lan, hội thi chim chào mào hót…

BÀI VÀ ẢNH: HẢI HẬU