Phát huy giá trị không gian nghệ thuật cộng đồng

Biểu diễn chèo tại Nhà Kèn trong dịp Tết Giáp Thìn. Ảnh: ĐỖ HIỀN

Mở rộng những “sân khấu ước lệ”

Tối 13-2 (tức mồng 5 tháng Giêng năm Giáp Thìn), Đoàn Chèo Hải Phòng “mở chiếu chèo” đầu năm tại sân khấu Nhà Kèn (vườn hoa Nguyễn Du) với 9 tiết mục đặc sắc, mang đậm không khí mùa xuân, như: “Trẩy hội xuân”, “Hội làng”, dân tộc, độc tấu sáo... Vừa cùng tốp nam biểu diễn làn điệu đường trường thu không “Hát về Tổ quốc hôm nay”, nghệ sĩ Vũ Thanh Tuấn bày tỏ niềm vui khi nhận được sự cổ vũ nhiệt tình của công chúng. “Chiếu chèo vốn là không gian ước lệ, không cần sân khấu hoành tráng, chỉ cần cất lên làn điệu chèo là người xem có thể thấy cả một không gian nghệ thuật. Trong không khí người dân, du khách đi trảy hội xuân trên dải công viên trung tâm thành phố, dừng chân lại xem chiếu chèo đầu năm, khiến chúng tôi như sống lại phong cách biểu diễn của các thế hệ trước, biểu diễn ở bất cứ đâu, miễn là đông người xem, tràn ngập không khí hội hè…”, anh bộc bạch.

Trước đó, vào tối 11-2 (tức mồng 3 Tết Nguyên đán), chương trình biểu diễn nghệ thuật hiện đại do Trung tâm Văn hóa thành phố tổ chức tại sân Cột cờ quảng trường Nhà hát thành phố có sự góp mặt của nhiều ca sĩ, nghệ sĩ trẻ với màn biểu diễn “cực sung”. Là “thần tượng” của giới trẻ hiện nay, khi về với thành phố quê hương, ca sĩ Đạt Ozy thường được mời biểu diễn tại các chương trình nghệ thuật Lễ hội Hoa Phượng đỏ, chương trình nghệ thuật đêm giao thừa với sân khấu hoành tráng khiến anh cảm nhận có phần xa cách với công chúng. Lần đầu tham gia chương trình nghệ thuật đường phố, Đạt Ozy phấn khởi trước sự kết nối mạnh mẽ với công chúng. “Mô hình làm nghệ thuật đường phố rất hay bởi ở Hải Phòng có nhiều công viên, địa điểm có thể tổ chức các chương trình nghệ thuật, để bà con có thể thưởng thức món quà tinh thần âm nhạc. Tôi mong rằng, không chỉ ở sân cột cờ, mà ở nhiều điểm như Bảo tàng, Ga Hải Phòng..., các chương trình tương tự được tổ chức thường xuyên hơn nữa”, Đạt Ozy bày tỏ.

Cùng với các “điểm hẹn” quen thuộc trên dải trung tâm thành phố, hoạt động biểu diễn nghệ thuật cộng đồng còn được mở rộng đến nhiều “sân khấu ngoài trời” phù hợp khác. Mở chiếu xẩm tại đình Hàng Kênh vào những ngày lễ hội, nghệ sĩ Bá Linh, Chủ nhiệm Câu lạc bộ hát xẩm Hải Phòng cho rằng, hát xẩm là loại hình phù hợp với lễ hội truyền thống, như hội đình, hội làng, hội chùa, sự kiện tư gia. Anh mong muốn, ngoài các hoạt động biểu diễn nghệ thuật đường phố mỗi dịp lễ hội, CLB có thể tổ chức nhiều hơn các chiếu xẩm tại các lễ hội truyền thống...

Cần duy trì thường xuyên

Có thể hiểu không gian nghệ thuật cộng đồng là những địa điểm công cộng tập hợp các tác phẩm nghệ thuật hoặc diễn ra các hoạt động nghệ thuật dành cho nhiều người. Tại đó, ai cũng có thể trở thành chủ thể sáng tạo và ai cũng được tạo điều kiện để thưởng thức nghệ thuật. Trên thế giới, không gian nghệ thuật cộng đồng khá phổ biến với những hình thức, như các khu vực tượng đài, bích họa, nghệ thuật sắp đặt... ở công viên, quảng trường. Bên cạnh đó, đường phố cũng là một loại không gian cộng đồng phổ biến với nhiều hoạt động nghệ thuật đa dạng như: festival (lễ hội), biểu diễn âm nhạc, nhảy múa… Trên các con phố cổ kính của thủ đô Paris (Pháp), Venice (Italy) hay tại các ga tàu điện ngầm, không khó để bắt gặp hình ảnh những người nghệ sĩ say sưa đàn hát. Và những thành phố du lịch “không bao giờ ngủ” thì những không gian nghệ thuật cộng đồng là không thể thiếu.

TS Nguyễn Ngọc Minh, Trường đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn đánh giá Hải Phòng là một trong những thành phố có tiềm năng phát triển du lịch rất lớn, đang dần chứng tỏ vị thế là một trung tâm du lịch hấp dẫn của miền Bắc và cả Việt Nam. Nhằm xây dựng một chiến lược phát triển du lịch năng động, bên cạnh các giải pháp khác, thành phố cũng cần xây dựng “không gian văn hóa” đô thị, góp phần thúc đẩy ngành du lịch thành phố phát triển mạnh mẽ hơn nữa. TS Nguyễn Ngọc Minh cho rằng, bên cạnh yếu tố ẩm thực đang rất nổi trội trong những năm gần đây, giá trị văn hóa phi vật thể của Hải Phòng còn nhiều tiềm năng chưa được khai thác, như các môn nghệ thuật diễn xướng, các lễ hội dân gian, tôn giáo, tín ngưỡng dân gian hay những hoạt động văn hóa cộng đồng… Những giá trị văn hóa này là kết tinh trí tuệ, văn hóa của người dân Hải Phòng qua nhiều thế hệ, cần được khai thác, tích hợp nhằm tạo nên một không gian văn hóa đô thị đặc sắc, phong phú.

Theo Đề án nghệ thuật đường phố năm 2024 được UBND thành phố phê duyệt, các hoạt động biểu diễn nghệ thuật đường phố sẽ tiếp tục được tổ chức biểu diễn thường xuyên hơn, trước mắt là định kỳ hằng tháng và vào các dịp lễ, Tết. Bên cạnh đó, ngành Văn hóa và Thể thao cũng khuyến khích các ban quản lý các di tích khôi phục các hoạt động biểu diễn nghệ thuật truyền thống tại các lễ hội, đem đến không gian văn hóa giàu bản sắc phục vụ công chúng.

BÀI: HẢI HẬU