Khắc phục công trình thủy lợi xuống cấp
(HPĐT)- Nguồn nước là yếu tố hàng đầu của sản xuất nông nghiệp. Do đó, nhiều chuyên gia nhận định, công trình thủy lợi là “huyết mạch” phát triển nông nghiệp. Tuy nhiên, có thực tế là hệ thống công trình thủy lợi của Hải Phòng cũng như nhiều địa phương khác trên cả nước chưa hoàn thiện, nhiều công trình hư hỏng, xuống cấp, công năng hạn chế, thậm chí mất an toàn trong vận hành… Do vậy, úng ngập hoặc hạn hán với sản xuất nông nghiệp vẫn là chuyện “đến hẹn lại lên”... Như hiện nay, vụ lúa xuân của Hải Phòng đang gặp nhiều khó khăn do thiếu nước, xâm nhập mặn quá sâu vào nhiều con sông. Ngược lại, vào thời điểm gieo cấy vụ mùa, thành phố lại căng mình lo chống ngập úng. Điều nông dân mong muốn nhất là có được hệ thống thủy lợi bảo đảm chủ động ứng phó được biến đổi khí hậu và biến động nguồn nước của các dòng sông trên địa bàn.
Những năm qua, Hải Phòng đã tập trung nguồn lực đầu tư cho “huyết mạch” này, như nạo vét lòng sông, nâng cấp, xây mới nhiều công trình thủy lợi… Để đối phó với tác động tiêu cực của biến đổi khí hậu, một số doanh nghiệp thủy nông ứng dụng các giải pháp kỹ thuật hiện đại trong ngành thủy lợi như công nghệ quan trắc, vận hành tự động một phần hoạt động quản lý, giám sát… Tuy nhiên, để hình thành những hệ thống thủy lợi lớn có thể điều hành tự động vẫn gặp nhiều khó khăn, chưa thành hiện thực, vì cần tầm nhìn mới trên nền tảng liên ngành, đa ngành cũng như năng lực khoa học công nghệ.
Nhiều chuyên gia cho rằng, trong bối cảnh nguồn nước thay đổi, sản xuất nông nghiệp có nhiều sự phát triển, cần có một tư duy mới về thủy lợi. Thủy lợi phải đi trước một bước và hướng tới đa mục tiêu. Các công trình thủy lợi không chỉ bảo đảm nguồn nước cho cây lúa, hoa màu, nuôi trồng thủy sản, mà còn phục vụ cấp nước cho các khu dân cư, khu công nghiệp; thoát nước cho đô thị... Vì vậy, nhiệm vụ hàng đầu là điều chỉnh quy hoạch thủy lợi theo hướng tổng thể, đồng bộ với các quy hoạch hạ tầng khác. Cùng với đó là tăng cường đầu tư cho công tác dự báo (dự báo xu thế nguồn nước, sự thay đổi trong cơ cấu sản xuất…), từ đó xây dựng các kịch bản đáp ứng yêu cầu đặt ra, bảo đảm ứng phó hiệu quả với tác động của biến đổi khí hậu. Cùng với đầu tư các công trình, thiết nghĩ, thành phố cần thúc đẩy hoạt động hợp tác, chuyển giao, ứng dụng kỹ thuật, công nghệ mới trong xây dựng, vận hành hệ thống thủy lợi.
Những mạng lưới thủy lợi lớn đa chức năng có thể điều hành tự động tùy vào sự thay đổi của các dòng sông và thích ứng với biến đổi khí hậu, đáp ứng đa dạng nhiệm vụ là niềm mong mỏi lớn của người làm công tác thủy lợi và bà con nông dân. Tuy nhiên, đây không phải là câu chuyện “ngày một ngày hai” mà thành. Do đó, bên cạnh việc đẩy mạnh ứng dụng công nghệ hiện đại, công nghệ thông tin trong lĩnh vực này, trước mắt cần chú ý đầu tư khơi thông “huyết mạch” thủy lợi, bảo đảm nguồn nước cho phát triển nông nghiệp. Trong đó, các địa phương cần khẩn trương khắc phục tình trạng công trình xuống cấp, không đáp ứng được yêu cầu thực tế sản xuất…