Sẵn sàng tiến công tiêu diệt “đầu não” không quân địch
LTS: Cách đây 70 năm, tháng 3-1954, dưới sự lãnh đạo, chỉ đạo tài tình của Đảng và Chủ tịch Hồ Chí Minh, quân và dân Hải Phòng dũng cảm chiến đấu, lập nên nhiều chiến công vang dội, nổi bật là Chiến thắng Cát Bi, đánh thẳng vào trung tâm quân sự lớn, phá hủy một bộ phận quan trọng không quân địch, làm suy yếu lực lượng quân đội viễn chinh của thực dân Pháp, góp phần quan trọng cùng cả nước làm nên chiến thắng Điện Biên Phủ “lừng lẫy năm châu, chấn động địa cầu”, đập tan Kế hoạch Navarre, từ đó chấm dứt hoàn toàn ách đô hộ của thực dân Pháp trên miền Bắc và đất nước ta. Phát huy thành quả cách mạng và truyền thống hào hùng đó, Đảng bộ, chính quyền, quân và dân thành phố hôm nay ra sức thi đua, xây dựng thành phố giàu về kinh tế, mạnh về quốc phòng an ninh, xây dựng khu vực phòng thủ vững chắc ở vùng đất nơi cửa biển.
Máy bay Pháp bị quân ta phá hủy trong trận tập kích sân bay Cát Bi năm 1954. Ảnh tư liệu
Nhân dịp này, Báo Hải Phòng mở chuyên mục “Âm vang 70 năm Cát Bi - Điện Biên Phủ (1954-2024)” nhằm tuyên truyền đậm nét về chiến thắng lịch sử quan trọng của quân và dân Hải Phòng. Qua đó khơi dậy lòng tự hào trong cán bộ, đảng viên và nhân dân, tiếp tục phát huy truyền thống vẻ vang, vươn lên giành những thắng lợi to lớn mới trong sự nghiệp đẩy mạnh công nghiệp hóa, hiện đại hóa, xây dựng và bảo vệ Tổ quốc và thành phố thời kỳ mới.
(HPĐT)- Trong cuốn hồi ký “Giọt nước của dòng sông”, cố Trung tướng Đặng Kinh, nguyên Phó tổng tham mưu trưởng Quân đội nhân dân Việt Nam, nguyên Thành đội trưởng Hải Phòng nhớ như in, tối 13-7-1952, ông nhận lệnh gặp Tổng tư lệnh Võ Nguyên Giáp. Tại cuộc gặp, vị Tổng tư lệnh huyền thoại nhận định: Từ năm 1950, đế quốc Mỹ đổ viện trợ, tiền của vào khu vực Hải PhòngKiến An hòng giúp quân xâm lược Pháp mở rộng cảng, xây dựng thêm sân bay, lập hệ thống kho tàng và boongke phòng thủ... nhằm xây dựng căn cứ liên hiệp vững chắc chi viện cho chiến trường Bắc Đông Dương. Phải tổ chức những trận đánh tiêu diệt bộ phận sinh lực quan trọng của địch, làm suy yếu cả tinh thần và vật chất, làm rối loạn vùng hậu phương mà chúng vẫn cho rằng an toàn...
Giành thế chủ động
Năm 1953, Trung tướng Đặng Kinh là Ủy viên Thường vụ Tỉnh ủy, Tỉnh đội trưởng Tỉnh đội Kiến An, phụ trách địa bàn Hải Phòng - Kiến An. Tháng 9- 1953, Bộ Chính trị Trung ương Đảng họp và quyết định chủ trương, kế hoạch tác chiến Đông Xuân 1953- 1954, giữ vững quyền chủ động đánh địch trên cả hai mặt trận chính diện và sau lưng địch, phối hợp trên phạm vi cả nước và toàn Đông Dương.
Cuối tháng 12-1953, Khu ủy Tả Ngạn họp kiểm điểm thực hiện Nghị quyết Hội nghị Trung ương Đảng lần thứ 4, đồng thời phân tích tình hình, đề ra phương hướng hoạt động Đông Xuân 1953-1954 cho toàn khu. Chấp hành chủ trương của Tổng Quân ủy, Khu ủy và Bộ tư lệnh Khu Tả ngạn, Tỉnh ủy, Tỉnh đội Kiến An phối hợp chiến cuộc Đông Xuân 1953-1954, trong đó tập trung nghiên cứu kế hoạch tập kích vào sân bay Cát Bi - căn cứ không quân lớn nhất của địch ở Đông Dương, cầu hàng không trực tiếp chi viện cho các chiến trường Bắc Bộ, có vị trí chiến lược quan trọng. Để thực hiện nhiệm vụ tưởng chừng “bất khả thi” này, quân, dân Hải Phòng đã có sự chuẩn bị từ trước...
Số thanh niên trên địa bàn nhập ngũ trước Đông Xuân 1953-1954 lên tới gần 5 nghìn người,được bổ sung về các đơn vị trong toàn quân, Khu Tả ngạn và các đơn vị trong lực lượng vũ trang địa phương. Tỉnh ủy còn chủ trương đưa bộ đội về cơ sở, vừa xây dựng, học tập, vừa dìu dắt, giúp đỡ nâng cao chất lượng dân quân du kích. Từ đầu năm 1954, nhiệm vụ xây dựng du kích bí mật trong vùng địch chiếm và củng cố ban chỉ huy xã đội, thôn đội được các cấp ủy Đảng quan tâm. Lúc này cục diện chiến trường phát triển rất sôi động, các lực lượng vũ trang của ta ở các nơi hoạt động mạnh, phong trào đấu tranh của nhân dân trong vùng bị địch tạm chiếm lên cao. Vì thế, chủ trương trên kịp thời có tác dụng tốt tới việc nhanh chóng phát triển cơ sở trong vùng hậu địch. Lực lượng du kích vừa làm nhiệm vụ nắm tình hình địch, cung cấp nhiều thông tin quan trọng cho ta; đồng thời sẵn sàng phục vụ bộ đội vào hoạt động, khi cần lập tức cầm vũ khí đánh giặc bảo vệ cơ sở, làng xóm. Cuối năm 1953, quân và dân ta “vừa xây dựng, vừa chiến đấu”, phá tan âm mưu bình định lấn dần của địch ở Tiên Lãng.
Đêm 31-1-1954, quân ta tập kích vào sân bay Đồ Sơn, diệt sở chỉ huy địch, phá hủy 5 máy bay, đốt cháy 5 triệu lít xăng. Trận tập kích thắng lợi của bộ đội địa phương huyện vào sân bay Đồ Sơn đã giải quyết những vướng mắc, khó khăn của bộ đội ta lúc ấy về cách đánh luồn sâu vào mục tiêu được địch bố phòng chặt chẽ, là bài học kinh nghiệm đặc biệt quan trọng trong lúc ta đang nghiên cứu chuẩn bị tập kích sân bay Cát Bi ở Hải Phòng, đang tìm hiểu về cách phá hủy các máy bay của giặc...
Trinh sát trong lòng địch
Để tập kích sân bay Cát Bi, luồn sâu vào lòng địch tại nội thành Hải Phòng, chấp hành chỉ thị của Khu ủy và Bộ tư lệnh Khu Tả ngạn, mọi công tác chuẩn bị kế hoạch tác chiến, bảo đảm cho trận đánh được Tỉnh ủy, Tỉnh đội Kiến An khẩn trương tiến hành. Để bảo đảm thắng lợi, công tác bí mật được đặt lên hàng đầu. Tỉnh ủy đề ra yêu cầu “Tuyệt đối giữ bí mật, việc không liên quan không nói, làm việc gì biết việc ấy, dù lọt vào tay địch cũng kiên quyết giữ bí mật đến cùng”.
Chuẩn bị cho kế hoạch tác chiến, công tác trinh sát nắm chắc tình hình địch được Ban chỉ huy Tỉnh đội trực tiếp chỉ đạo từ sớm. Ngay từ tháng 7-1953, các quân báo viên của ta được tung vào Cát Bi điều tra tình hình sân bay. Một mũi trinh sát từ Đồ Sơn dùng thuyền vượt biển vào đảo Đình Vũ, rồi từ Đình Vũ vượt qua 8 km bãi lầy, sông ngòi để thâm nhập trường bay. Nhưng vì địa hình phức tạp, lương thực hết, chưa tổ chức được cơ sở trong nhân dân nên tổ này phải rút về. Phương án 2 tiếp tục được nghiên cứu. Mũi trinh sát thứ hai do 2 tổ hợp nhất vào tổ đồng chí Tạ Xuân Thiều (Mai Năng) được giao tiến vào phía Hòa Nghĩa, một xã ven đường 14, xây dựng cơ sở, làm bàn đạp. Từ đó, đêm đêm các chiến sĩ trinh sát men theo ven biển, vượt qua cửa sông Lạch Tray vào sân bay bám địch, gần sáng lại rút về cơ sở, ăn nghỉ ngay dưới hầm bí mật.
Qua một thời gian dài chiến đấu đầy hy sinh, gian khổ (trong lúc xây dựng cơ sở tại Kiến Thụy, 2 đồng chí huyện ủy viên, 5 đồng chí thuộc lực lượng vũ trang ta đã anh dũng hy sinh), các chiến sĩ trinh sát nhiều lần thâm nhập sân bay, vẽ được sơ đồ bố phòng của địch. Huyện ủy Hải An và chi bộ Hàng Kênh còn tổ chức chắp mối, liên lạc được với một nhân viên địa chính làm việc trong sân bay, lấy được cả bản đồ phi trường. Kết hợp nhiều nguồn tin với kết quả trinh sát thực địa, dần dần ta nắm được tình hình, biết rõ các vị trí, tháp canh và quy luật tuần tiễu, canh gác của địch...