“Kiến trúc sư” của trận thắng lẫy lừng
(HPĐT)- Chuẩn bị gần 8 tháng, đánh thắng trong 15 phút. Lực lượng ta xuất kích từ Hòa Nghĩa, Kiến Thụy (nay là phường Hòa Nghĩa, quận Dương Kinh), đột nhập sân bay, áp sát máy bay địch mất hơn 6 giờ, nhưng khi đánh xong rút ra cũng bằng đường cũ chỉ mất có 46 phút, kể cả bơi qua sông... Bám sát chỉ đạo của Tỉnh ủy Kiến An, Tỉnh đội trưởng Đặng Kinh xây dựng phương án tập kích sân bay Cát Bi đạt thắng lợi vượt mức yêu cầu Khu ủy Tả Ngạn đề ra.
Đồng chí Đặng Kinh (thứ hai từ trái sang) cùng Đại tướng Tổng Tư lệnh Võ Nguyên Giáp và các đại biểu dự Hội nghị Quân khu ủy Tả Ngạn ngày 14-12-1968. Ảnh tư liệu
Trận đánh mẫu mực của bộ đội đặc công
Trong cuốn hồi ký “Giọt nước của dòng sông”, cố Trung tướng Đặng Kinh, nguyên Phó Tổng tham mưu trưởng Quân đội nhân dân Việt Nam, thời điểm đó là Tỉnh đội trưởng Kiến An kể lại: Ngày 15-10-1953, địch mở chiến dịch bằng cuộc hành quân Hải Âu đánh ra khu vực Tây Nam tỉnh Ninh Bình. Đại đoàn 316 đã tiến lên Tây Bắc. Ngày 20-11-1953, Navarre cho quân nhảy dù chiếm đóng Điện Biên Phủ... Để phối hợp với chiến trường chính và Khu Tả Ngạn, Tỉnh đội nhận lệnh tập kích sân bay Cát Bi.
Sau hơn 2 tháng chuẩn bị cơ sở, Tỉnh đội chọn trong 4 đại đội của tỉnh, huyện lấy 130 đồng chí chuẩn bị tập kích. Ngày 15- 12-1953, Bộ Tư lệnh Khu phái Trung đoàn 50 cùng 1 tiểu đoàn vận tải vũ khí từ huyện Thụy Anh vượt sông Hóa vào Nam Vĩnh Bảo trú quân trợ chiến. Chưa kịp hành động, địch điều 3 tàu chiến, 20 cano chăng kín cửa sông Văn Úc đến giáp bến Cựu. Trước nguy cơ bị lộ, Trung đoàn 50 buộc phải rút về Thái Bình, trận Cát Bi bị hoãn lại. Tạm dừng trận Cát Bi, Tỉnh đội Kiến An tiếp tục siết chặt vòng vây đồn Áng Ngoại, buộc khu độc lập đóng tại Ninh Giang của địch phải đưa tàu chiến, ca nô xuống tiếp viện. Đầu năm 1954, tàu chiến chở 300 lính Âu Phi kèm 4 ca nô đi đúng vào luồng ta đặt thủy lôi. Tổ thủy lôi của Tỉnh đội tiêu diệt gọn tàu L.C.M mang tên “Danh dự” (Honour) vừa được Mỹ viện trợ, cơ bản xóa sổ tiểu đoàn thủy quân lục chiến của Pháp. Đêm 31-1-1954, một tiểu đội phá máy bay và nửa tiểu đội bảo vệ dưới sự chỉ đạo của trung đội trưởng Tạ Xuân Thiều (tức Mai Năng) tập kích sân bay Đồ Sơn, dùng bộc phá tiêu hủy hoàn toàn 5 máy bay, đốt cháy 3 bồn xăng hàng triệu lít. Từ trận này, bài toán đánh sân bay Cát Bi và luồn sâu vào lòng địch tại nội thành Hải Phòng đã có lời giải.
Với cam kết: “Phá hủy 50 máy bay bằng 50 trung đội, 10 trung đội bằng 1 tiểu đoàn”, đồng chí Đặng Kinh nhận nhiệm vụ với Khu ủy “Bộ đội Kiến An sẽ tiêu diệt 5 tiểu đoàn Âu Phi” (khoảng 50 máy bay). Bám sát chỉ đạo của Tỉnh ủy, Tỉnh đội Kiến An rút gọn đội hình tập kích xuống còn 32 cán bộ, chiến sĩ, triển khai tập chạy và tập bơi có vũ trang trong 12 ngày; xây dựng kế hoạch tác chiến công phu, phù hợp thực tế chiến trường. 7 giờ tối 5-3-1954, bộ đội từ bãi lau xã Vinh Quang (Tiên Lãng) lên đường. Đúng như kế hoạch đề ra, vào 0 giờ 30 phút ngày 7-3, những ánh chớp liền với tiếng nổ vọng về từ sân bay Cát Bi, thắp sáng cả bầu trời Hải Phòng. Đến 4 giờ 35 phút sáng 7-3, đồng chí đầu tiên về đến bờ sông; 5 giờ 30 phút quân ta tập kết đầy đủ, rà soát tình hình lực lượng. Kết quả, ta phá hủy 59 máy bay và nhiều phương tiện vũ khí của địch, vượt chỉ tiêu cam kết với Khu ủy...
Vị tướng du kích lừng danh
Cố Trung tướng Đặng Kinh (tức Đặng Văn Rợp) sinh năm 1922, tại xã Bắc Sơn, huyện An Lão (nay là phường Bắc Sơn, quận Kiến An), trong một gia đình nông dân nghèo. Được đồng chí Tô Hiệu (lúc đó là Bí thư Thành ủy Hải Phòng) dìu dắt, định hướng, Đặng Kinh từ người công nhân mỏ trở thành đảng viên Đảng Cộng sản Việt Nam và là cán bộ quân sự đầu tiên của liên tỉnh Hải Phòng - Kiến An. Cũng từ đây, ông trực tiếp chỉ huy lực lượng vũ trang (LLVT) địa phương lập nhiều chiến công lẫy lừng trong Cách mạng Tháng Tám và 9 năm kháng chiến chống thực dân Pháp tại Hải Phòng, như: Tham gia khởi nghĩa giành chính quyền tại xã Kim Sơn (huyện Kiến Thụy) và chỉ huy LLVT chống Nhật bảo vệ căn cứ Kim Sơn; chỉ huy LLVT tỉnh tiến công vào thị xã Kiến An tháng 4-1953; chỉ huy LLVT tỉnh tập kích tổng kho xăng dầu Thượng Lý tháng 6- 1953; chỉ huy LLVT, dân quân tự vệ và nhân dân huyện Tiên Lãng chống trận càn Claude tháng 8, 9-1953; nổi bật là trận tập kích sân bay Cát Bi tháng 3-1954.
Từ tháng 1-1955, ông lần lượt giữ các chức vụ quan trọng tại Bộ Tư lệnh Quân khu Tả Ngạn, Bộ Tư lệnh Quân khu Trị Thiên và các cơ quan của Bộ Quốc phòng. Từ năm 1978 đến năm 1988, ông là Phó Tổng tham mưu trưởng Quân đội nhân dân Việt Nam. Ngày 17-10-2023, Chủ tịch nước ký quyết định truy tặng danh hiệu Anh hùng LLVT nhân dân thời kỳ kháng chiến chống thực dân Pháp đối với cố Trung tướng Đặng Kinh.
Trong phần “Vĩ thanh” cuốn hồi ký của mình, cố Trung tướng Đặng Kinh viết: “Kỷ niệm sâu sắc nhất của tôi trên 50 năm hoạt động và chiến đấu thì có 23 năm hoạt động trên chiến trường Kiến An - Hải Phòng, bây giờ là Hải Phòng, mảnh đất quê hương sinh ra tôi. Trong cuộc chiến đấu, tôi được quân và dân Hải Phòng, bao gồm hệ thống Đảng, chính quyền đều tin yêu, thương mến. Nhờ vậy tạo cho tôi một sức mạnh khắc phục được nhiều khó khăn để hoàn thành nhiệm vụ trên quê hương mình…”.
Khắc ghi công lao, đóng góp của cố Trung tướng Đặng Kinh đối với thành phố quê hương, theo Nghị quyết số 14/2022/NQHĐND của HĐND thành phố ban hành ngày 9-12- 2022 về việc đặt tên một số đường, phố và công trình công cộng trên địa bàn thành phố Hải Phòng, tên ông được đặt cho một tuyến đường liên phường đẹp trên địa bàn phường Đông Hải 2 của quận Hải An, vùng đất năm xưa ông chỉ huy lập nên chiến thắng lẫy lừng...