Oscar 2024: "Gừng càng già càng cay"

2 đạo diễn kỳ cựu: Martin Scorsese (trái) và Wim Wenders (phải) tại Liên hoan phim Berlin 2024. Ảnh: AP

Thời đại của đạo diễn… lớn tuổi

Sau nhiều lần cân nhắc về việc nghỉ hưu, dừng làm phim, đạo diễn Hayao Miyazakinổi tiếng của Studio Ghibli trở lại với bộ phim "The boy and the heron", trở thành đạo diễn lớn tuổi nhất từng được đề cử hạng mục Phim hoạt hình xuất sắc nhất trong lịch sử Oscar. Nếu dành chiến thắng vào ngày 10-3 tới, nhà làm phim 83 tuổi cũng sẽ là người lớn tuổi nhất được vinh danh ở hạng mục này. Bộ phim có khả năng chiến thắng cao, lấy bối cảnh ở Thế chiến thứ 2, kể với góc độ riêng tư từ chính cuộc đời của đạo diễn, kết hợp những yếu tố kỳ ảo đậm chất Miyazaki, tạo nên tác phẩm đầy sắc màu cảm xúc, chiếm ưu thế trước các phim được đề cử khác.

"Đường đua" đến Oscar năm nay cũng chứng kiến nhiều "tay đua" lớn tuổi khác. Phim "Napeleon" - ứng viên sáng giá của giải Oscar về kỹ xảo hình ảnh và thiết kế sản xuất, là sản phẩm mới nhất từ "ông hoàng" phim sử thi Ridley Scott, 86 tuổi. Đạo diễn người Đức Win Wenders, 78 tuổi, tham gia với một trong những bộ phim xuất sắc nhất trong sự nghiệp đời mình là "Perfect Days".

Và đương nhiên, không thể thiếu đạo diễn huyền thoại Martin Scorsese, 81 tuổi, được đề cử với phim "Killers of the flower moon" - một trong những câu chuyện để lại nhiều trăn trở nhất năm qua về nỗi đau có thật của tộc người Osage bản địa tại Mỹ những năm đầu thế kỷ 20. Scorsese trở thành nhà làm phim lớn tuổi nhất từng được đề cử Oscar cho giải Đạo diễn xuất sắc nhất. Gần đây, tại giải thưởng Producers Guild Awards, ông còn được vinh danh với giải thưởng Thành tựu trọn đời, đứng tại chính vị trí của tượng đài Afred Hitchcock hồi năm 1965.

Không chỉ trên địa hạt Oscar, người yêu điện ảnh cũng mong chờ những sản phẩm mới từ các đạo diễn lớn tuổi như Francis Ford Coppola, ở tuổi 85 sẽ ra mắt "Megalopolis" – bộ phim ông tự đầu tư sản xuất, vào mùa thu năm nay. Đạo diễn, diễn viên 93 tuổi Clint Eastwood cũng háo hức với dự án phim "Juror no.2" được phát hành trong nửa đầu năm 2024. Đây là các tác phẩm chất lượng cao vượt qua yếu tố doanh thu.

"Lửa" đam mê không tắt

Nói về lý do tiếp tục làm phim ở tuổi "xưa nay hiếm", đạo diễn Martin Scorsese từng bày tỏ, khi thích thú và tìm tòi điều gì đó, ông muốn thể hiện trên phim. Nhấn mạnh sự gấp gáp của thời gian, vị đạo diễn lão thành mong muốn được cống hiến nhiều nhất cho nghệ thuật trong phần còn lại của đời mình, có lẽ vì thế mà Scorsese càng già đi, các dự án phim của ông càng quy mô lớn hơn.

Lòng đam mê, ham tìm tòi không ngừng thôi thúc nhiều nhà làm phim tiếp tục thực hiện các tác phẩm mới. Buster Keaton, Billy Wilder, Orson Welles hay Elaine May cùng dành những năm cuối đời để đuổi theo nhiều dự án phim tâm huyết. Không như những công việc đòi hỏi sức khỏe thể chất như thể thao, khó xác định giới hạn thời đại hoàng kim của các nghệ sĩ. Stanley Kubrick 70 tuổi khi "Eyes wide shut" trở thành phim có doanh thu cao nhất sự nghiệp của ông; Akira Kurosawa thực hiện "Ran" khi ông 75 tuổi; Agnes Varda cũng 89 tuổi khi "Faces Places" ra rạp.

Với nhiều nhà làm phim, năng lượng và sự sáng tạo để tạo ra các sản phẩm chất lượng nhất chủ yếu tập trung vào khoảng thời gian họ còn trẻ và sung sức. "Sống sót" trên thị trường điện ảnh luôn chuyển biến là thử thách khó khăn kể cả với các đạo diễn tên tuổi. Trong khi thế hệ làm phim từ thập niên 70 của thế kỷ trước tiếp tục nối dài sự nghiệp, các đạo diễn trẻ tuổi cũng mong muốn tiếp nối nhiệt huyết của thế hệ đi trước. Paul Thomas Anderson, đạo diễn của "There will be blood"; Christopher Nolan - người được dự đoán sẽ giành chiến thắng tại Oscar 2024 với bom tấn "Oppenheimer" khẳng định sẽ tiếp tục làm phim "cho đến khi không thể làm phim được nữa".

Thật khó để đánh giá nghệ sĩ dựa trên sự cách biệt chất lượng của sản phẩm khi họ còn trẻ và khi họ đã già đi. Như lời đạo diễn Guillermo del Toro khi giới thiệu "The boy and the heron" tại Liên hoan phim quốc tế Toronto, công chúng chỉ cần cảm thấy trân trọng khi những đạo diễn huyền thoại còn sống vẫn tiếp tục làm phim ở tầm chất lượng nghệ thuật cao. Đó mới là điều quan trọng./.

Trần Ngọc (tổng hợp)