Bảo tàng Hải Phòng nhận lại và chuẩn bị trưng bày bộ đồ thờ tự bằng vàng cung thánh mẫu Lê Chân tại Đền Nghè: Phát huy giá trị hiện vật quý tại di tích

BÀI VÀ ẢNH: HẢI HẬU• 15/03/2024 10:41

(HPĐT)- Sau 48 năm được bảo quản trong Ngân hàng Nhà nước Việt Nam chi nhánh Hải Phòng, bộ đồ thờ tự trong cung Thánh Mẫu Lê Chân tại đền Nghè gồm 21 hiện vật độc bản bằng vàng vừa được Bảo tàng Hải Phòng tiếp nhận lại, chuẩn bị trưng bày để nhân dân và du khách tham quan, chiêm bái tại Lễ hội Hoa Phượng Đỏ - Hải Phòng 2024…

Các hiện vật đang được Bảo tàng Hải Phòng lưu giữ.

Hiện vật quý “ngủ quên” 48 năm trong ngân hàng

Chiều 13-3, tại hội nghị triển khai công tác trưng bày bảo vật quốc gia trong Lễ hội Hoa Phượng Đỏ - Hải Phòng 2024, Bảo tàng Hải Phòng (Sở Văn hóa và Thể thao) báo cáo thành phố về việc tổ chức trưng bày các hiện vật quý, trong đó có các bảo vật quốc gia từ tháng 5 đến hết tháng 12-2024. Đặc biệt, đợt này cũng lần đầu đưa ra trưng bày sưu tập hiện vật bằng vàng gắn với tín ngưỡng thờ Thánh Chân công chúa (Nữ tướng Lê Chân) - người đặt nền móng hình thành nên đất Cảng ngày nay, được suy tôn là Thành hoàng của thành phố. Đây là những hiện vật quý vừa được đơn vị tiếp nhận lại sau 48 năm bảo quản trong Ngân hàng Nhà nước Việt Nam chi nhánh Hải Phòng.

Các hiện vật được chuyển giao Bảo tàng Hải Phòng lưu giữ.

Theo tài liệu lưu giữ tại Bảo tàng Hải Phòng, năm 1959, ông Phạm Bá Hùng, người trông coi đền Nghè, đã gửi số hiện vật bằng vàng của di tích lịch sử đền Nghè - nơi thờ Nữ tướng Lê Chân vào Ngân hàng quốc gia Việt Nam theo quy định thời bấy giờ. Năm 1976, thực hiện Thông tư 142 của Thủ tướng Chính phủ về việc quản lý kim khí quý, đá quý, Viện Bảo tàng thuộc Sở Văn hóa Hải Phòng (nay là Bảo tàng Hải Phòng thuộc Sở Văn hóa và Thể thao), đơn vị quản lý di tích đền Nghè tiếp tục gửi Ngân hàng Nhà nước Việt Nam chi nhánh thành phố Hải Phòng số hiện vật này để bảo quản, quản lý theo quy định. Năm 2009, ông Nguyễn Phúc Thọ, Giám đốc Bảo tàng Hải Phòng thời điểm đó từng có văn bản gửi Ngân hàng để đề nghị nhận lại, nhưng vì một số lý do nên việc này đành tạm gác. Cuối năm 2023, như một “cơ duyên”, lãnh đạo Bảo tàng Hải Phòng được người quản lý đình An Biên nhắc về việc còn một số hiện vật quý của đền Nghè lưu giữ trong ngân hàng. Ngày 22- 1-2024, Bảo tàng Hải Phòng đề xuất Sở Văn hóa và Thể thao có văn bản đề nghị Ngân hàng Nhà nước Việt Nam chi nhánh Hải Phòng đồng ý để Bảo tàng nhận lại số hiện vật trên nhằm quản lý, bảo tồn và phát huy. Rất nhanh sau đó, ngày 1-2, Ngân hàng Nhà nước Việt Nam chi nhánh Hải Phòng có văn bản hồi đáp, mời Bảo tàng Hải Phòng sang nhận lại hiện vật. Ngày 5-2 (tức 26 tháng Chạp năm Quý Mão, sau ngày “Chạp thần” của Nữ tướng Lê Chân 1 ngày), lãnh đạo Bảo tàng chính thức nhận về số hiện vật “nguyên đai, nguyên kiện” như biên bản bàn giao ký năm 1976…

Di tích lịch sử văn hóa quốc gia đền Nghè thờ Nữ tướng Lê Chân (20-43), vị nữ danh tướng của Hai Bà Trưng, người có công lập trang An Biên xưa, đặt nền móng của thành phố Hải Phòng ngày nay. Với những công đức lớn lao, nữ tướng Lê Chân được người dân trong vùng suy tôn là Thành hoàng. Sau nhiều lần trùng tu, đền Nghè hiện nay mang phong cách thời nhà Nguyễn và được công nhận Di tích lịch sử cấp quốc gia năm 1975. Năm 2011, thành phố khôi phục Lễ hội truyền thống Nữ tướng Lê Chân và được Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch công nhận Di sản văn hóa phi vật thể quốc gia. Lễ hội năm 2024 diễn ra từ ngày 7 đến 9- 2 âm lịch, tại tượng đài Nữ tướng Lê Chân, đền Nghè và đình An Biên.

Trưng bày để phát huy giá trị

Sáng 14-3, Giám đốc Bảo tàng Hải Phòng Bùi Thị Nguyệt Nga cho biết: Sau khi tiếp nhận, hiện vật được chuyển về cung Mẫu của di tích đền Nghè. Trước sự chứng kiến của đại diện Sở Văn hóa và Thể thao, thủ kho các bên, kiện hiện vật được mở, kiểm đếm hoàn toàn khớp với biên bản giao nhận. Đây là bộ đồ thờ tự gồm: Một đôi vòng, một thẻ, một lá, bộ lá trầu - 3 quả cau, một chuỗi vòng 999 hạt, một quạt, một thẻ kim khánh, hai thẻ kim bài, hai hộp đựng sáp môi và ba đôi hoa tai, tổng trọng lượng gần 4 lạng vàng (khoảng hơn 145 gram). Các hiện vật được chế tác tinh xảo, mang đậm dấu ấn tín ngưỡng thờ mẫu của Việt Nam. Trên các thẻ bài có các chữ “Trung Thiên Thánh Mẫu”, “Trang Huy Thượng Đẳng Thần”, “Dực Bảo Trung Hưng”, “Phan Trần Trúc”... Đây là các tên mỹ tự của Thánh Mẫu (Nữ tướng Lê Chân) khi được phong Thánh. Căn cứ những chữ trên, các nhà nghiên cứu tạm thời nhận định nhóm hiện vật quý này có niên đại từ thời nhà Nguyễn, vào khoảng năm 1920- 1927, được một người tên Phan Trần Trúc cung tiến đền Nghè thờ Nữ tướng Lê Chân. Hiện, Bảo tàng Hải Phòng đã nhập kho, đưa các hiện vật vào các hộp bảo quản trang sức, xâu lại chuỗi hạt bị tách rời, chờ dịp đưa ra trưng bày…

Đánh giá cao ý tưởng của Sở Văn hóa và Thể thao, Bảo tàng Hải Phòng về việc đưa số hiện vật này vào trưng bày bảo vật quốc gia trong Lễ hội Hoa Phượng Đỏ - Hải Phòng 2024, Phó chủ tịch UBND thành phố Lê Khắc Nam nêu rõ, Hải Phòng là vùng đất giàu truyền thống lịch sử, văn hóa. Nhằm làm nổi bật chủ đề “Bừng sáng miền di sản” của Lễ hội Hoa Phượng Đỏ - Hải Phòng 2024, thành phố triển khai trưng bày các bảo vật quốc gia trên địa bàn thành phố nhằm phát huy giá trị của bảo vật, khẳng định bề dày truyền thống lịch sử, bản sắc văn hóa của thành phố; đẩy mạnh công tác bảo tồn, phát huy giá trị di sản và khơi dậy tình yêu, niềm tự hào đối với bảo vật nói riêng, di sản nói chung, góp phần phát triển du lịch.

BÀI VÀ ẢNH: HẢI HẬU