NATO- mừng, lo lẫn lộn
(HPĐT)- Với việc Thụy Điển chính thức gia nhập Tổ chức Hiệp ước Bắc Đại Tây Dương (NATO), tất cả quốc gia giáp biển Baltic, ngoại trừ Nga, đều trở thành thành viên của liên minh quân sự này. Tuy nhiên, NATO lại có nỗi lo trước viễn cảnh rạn nứt mối quan hệ Mỹ - châu Âu nếu Nhà Trắng đổi chủ.
Binh sĩ tham gia cuộc tập trận của NATO mang tên "Phản ứng của Bắc Âu 2024" tại Korzeniewo, miền Bắc Ba Lan, ngày 4-3. Ảnh: PAP
Thành viên thứ 32
Ngày 11-3, quốc kỳ của Thụy Điển được kéo lên tại trụ sở NATO ở Brussels (Bỉ), đánh dấu quốc gia Bắc Âu chính thức trở thành thành viên thứ 32 của liên minh quân sự lớn và lâu đời nhất thế giới này. Sự kiện này sẽ thay đổi đáng kể cán cân địa- chính trị trong khu vực cũng như môi trường an ninh tại châu Âu, vốn có nhiều biến động vì xung đột Nga - Ukraine.
Tổng thư ký NATO Jens Stoltenberg đánh giá, Thụy Điển có lực lượng vũ trang có năng lực và nền công nghiệp quốc phòng hàng đầu thế giới. Do đó, Thụy Điển gia nhập giúp NATO mạnh hơn. Mặc dù số lượng không đông, song quân đội Thụy Điển được đánh giá được huấn luyện rất bài bản và trang bị hiện đại. Những năm gần đây, sức mạnh quân sự của nước này luôn nằm trong tốp 30 nước và vùng lãnh thổ đứng đầu (trong số hơn 140 quốc gia/vùng lãnh thổ) trong Bảng xếp hạng hỏa lực toàn cầu. Thụy Điển có lực lượng hải quân mạnh với các tàu ngầm tiên tiến, quen hoạt động ở vùng biển Baltic. Ngoài hải quân, Thụy Điển còn sở hữu một trong những lực lượng không quân lớn nhất châu Âu với khoảng 100 máy bay chiến đấu. Điều này có nghĩa là các quốc gia NATO ở Đông Bắc Âu có thể chủ động giám sát không phận khu vực. Ngành công nghiệp quốc phòng của Thụy Điển- một trong những ngành lớn nhất ở châu Âu, sản xuất một số thiết bị tinh vi nhất trên thị trường… Thụy Điển có thể đóng góp vào sản xuất khí tài của NATO khi nước này đang tự chế tạo máy bay chiến đấu và tàu ngầm, nổi bật với dòng máy bay tiêm kích đa nhiệm JAS 39 Gripen của Tập đoàn Saab.
Giờ đây, ngoại trừ Nga, tất cả nước ven biển Baltic đều là thành viên NATO. Điều đó sẽ giúp NATO có lợi thế chiến lược ở biển Baltic. Giới phân tích đánh giá trong trường hợp xung đột giữa NATO và Nga ở biên giới phía Đông leo thang, Thụy Điển sẽ là nơi trung chuyển quan trọng về hậu cần và quân đội. NATO cũng có thể mở rộng ảnh hưởng ở Bắc cực thông qua Thụy Điển gia nhập. Hiện, 7/8 quốc gia trong Hội đồng Bắc cực là thành viên NATO (ngoại trừ Nga). Đây được xem là khu vực có tầm quan trọng chiến lược và có khả năng xảy ra tranh chấp trong tương lai bởi tiềm năng nguồn tài nguyên và tuyến vận chuyển ngắn hơn đang còn ẩn giấu dưới lớp băng tan chảy tại vùng cực.
Tương lai bất định
Đối với ổn định và an ninh khu vực, Bộ Ngoại giao Nga tuyên bố, Thụy Điển gia nhập “khối quân sự thù địch với Nga” sẽ ảnh hưởng tiêu cực đến sự ổn định ở Bắc Âu và khu vực Baltic, nơi vốn từng là một trong những khu vực ổn định nhất thế giới. Sau khi NATO kết nạp Phần Lan và Thụy Điển, danh sách các “quốc gia trung lập” ở châu Âu ngày càng ít dần, điều này tạo ra nguy cơ đối đầu trực tiếp giữa Nga và NATO. Nga coi việc Thụy Điển và Phần Lan trở thành thành viên NATO là “mối đe dọa đáng kể với an ninh của Moskva” và cảnh báo những động thái phản ứng trước những bước tiến của NATO. Trên thực tế, khi Phần Lan gia nhập NATO, Nga thông báo thành lập quân khu mới để củng cố các vị trí của nước này gần biên giới Phần Lan.
Tuy nhiên, lúc này nguy cơ nghiêm trọng với NATO là Mỹ rời khỏi liên minh hoặc hạ thấp mối quan hệ xuyên Đại Tây Dương nếu ông Donald Trump tái đắc cử. Các nhà ngoại giao cảnh báo rằng các quốc gia thành viên NATO ở châu Âu nên phát triển các chiến lược để giải tình huống như vậy. Cùng với đó là xem xét lại khả năng phòng thủ của khối. Nhiều nhà ngoại giao châu Âu cho rằng khả năng Mỹ rút quân là "mối lo ngại". Trước đây, một số cựu quan chức cấp cao của Mỹ cho rằng Nhà Trắng dưới sự lãnh đạo của ông Trump có thể khiến Mỹ rút khỏi NATO, điều này có khả năng gây ra "sự sụp đổ của liên minh". Trong bài phát biểu tại cuộc vận động tranh cử ở bang Nam Carolina ngày 10-2-2024, ông Trump khẳng định sẽ không bảo vệ những thành viên NATO không đạt ngưỡng chi tiêu 2% cho ngân sách quốc phòng trong trường hợp xảy ra cuộc tấn công, bao gồm từ Nga.
Các nhà quan sát nhận định, việc NATO kết nạp Thụy Điển và Phần Lan chắc chắn sẽ thay đổi môi trường an ninh châu Âu, làm căng thẳng hơn mối quan hệ giữa khối này với Nga, khiến cục diện địa - chính trị khu vực trở nên phức tạp hơn. Bên cạnh đó, những diễn biến trong cuộc bầu cử tại Mỹ khiến nhiều quan chức NATO càng lo lắng hơn đối với tương lai của liên minh./.