Cảnh báo từ vụ khủng bố ở Nga
Kịch bản ISIS-K là thủ phạm
Thông qua kênh Telegram, ngày 23-3, ISIS-K tuyên bố nhận trách nhiệm vụ tấn công khủng bố tại Nga. Nhóm này lần lượt công bố thêm hình ảnh các tay súng xả súng tại hiện trường thông qua kênh truyền thông Amaq.
Ngày 25-3, trong cuộc họp thảo luận về các biện pháp cần thực hiện sau vụ tấn công khủng bố ở nhà hát Crocus City Hall, Tổng thống Nga Vladimir Putin khẳng định "những kẻ Hồi giáo cực đoan" đứng đằng sau vụ tấn công. Cũng theo nhà lãnh đạo này, vụ tấn công khủng bố có thể là một mắt xích trong một loạt âm mưu của những kẻ chống lại nước Nga kể từ năm 2014. Người đứng đầu nước Nga chỉ đạo, dù mong muốn chính đáng là trừng phạt thủ phạm, các cơ quan chức năng phải tiến hành cuộc điều tra một cách khách quan.
Một số nguồn tin của Nga, bao gồm những nguồn có liên kết với các cơ quan an ninh, tiết lộ nhóm nghi phạm đến từ Tajikistan, quốc gia giáp Afghanistan và là nơi IS đang hoạt động. Trong khi đó, Nhà Trắng khẳng định chính phủ Mỹ từng chia sẻ thông tin với giới chức Nga về âm mưu tấn công ở Moscow từ đầu tháng 3, đồng thời cảnh báo công khai công dân Mỹ tại Nga hôm 7-3.
Nhóm ISIS-K được thành lập năm 2015, nổi tiếng vì “sự tàn bạo”, đặc biệt được biết đến là “tác giả” của vụ tấn công sân bay Kabul (Afghanistan) vào tháng 8-2021. Gần đây, Washington cho biết khả năng thu thập thông tin tình báo để ngăn ngừa các nhóm cực đoan như IS ở Afghanistan bị suy giảm kể, nhất là từ khi Mỹ rút quân khỏi quốc gia Tây Nam Á này năm 2021. Tuy nhiên, ISIS-K vẫn nằm trong “tầm ngắm” của cơ quan an ninh các nước.
Thời gian gần đây, có nhiều dấu hiệu cho thấy ISIS-K gia tăng hoạt động tại châu Âu. Trung tuần tháng 3 này, lực lượng an ninh Đức bắt giữ 2 nghi phạm người Afghanistan do bị cáo buộc chuẩn bị cuộc tấn công gần Quốc hội Thụy Điển, trong bối cảnh quốc gia Scandinavia này bị đe dọa khủng bố sau vụ đốt kinh Koran. Một trong số 2 nghi phạm trên gia nhập ISIS-K hoạt động tại Đức. Trước đó, ngày 7-3, nhà chức trách Nga tuyên bố tiêu diệt một số thành viên tình nghi là phần tử ISISK trong chiến dịch ở vùng Kaluga, phía Tây Nam Moscow khi những người này chuẩn bị cuộc tấn công nhằm vào giáo đường Do Thái ở thủ đô của Kazakhstan.
Mối nguy gia tăng
Các nhà quan sát cho rằng, cách thức tiến hành vụ việc hôm 22-3 trùng khớp với các cuộc tấn công trước đó của IS. Chưa rõ vì sao IS - cụ thể hơn ở đây là nhóm ISIS-K lại chọn thời điểm này để tấn công Nga? Tuy nhiên, ISIS-K từng liên tục gây ra nhiều vụ tấn công khắp châu Âu trong những năm gần đây. The các thống kê, nhóm này âm mưu khủng bố khoảng 21 vụ tại 9 nước trong năm 2023, tăng nhanh so với 8 vụ của năm 2022. Nghiêm trọng hơn cả là vào tháng 1 năm nay, ISIS-K tổ chức đánh bom tự sát kép trong lễ tưởng niệm ngày mất của tướng Qassem Soleimani tại thành phố Kerman (Iran), làm gần 100 người thiệt mạng. Tại Nga, ISIS-K gây ra nhiều vụ tấn công trong khoảng thời gian 2016-2019, cộng thêm nhiều âm mưu khác từ năm 2021-2023.
Điều này cho thấy phạm vi và quy mô hoạt động của ISIS-K mở rộng. Theo các chuyên gia phòng, chống khủng bố, cho đến nay ISIS-K chủ yếu dựa vào các thành viên thiếu kinh nghiệm ở châu Âu để thực hiện nhiệm vụ dưới danh nghĩa tổ chức. Nhưng có những dấu hiệu đáng lo ngại cho thấy ISIS-K đang rút kinh nghiệm từ sai lầm. Các cuộc tấn công ở Nga và Iran thể hiện sự tinh vi hơn, cho thấy mức độ chi tiết cao của kế hoạch và khả năng khai thác tốt các mạng lưới cực đoan địa phương.
Các chuyên gia chống khủng bố bày tỏ lo ngại các cuộc tấn công ở Nga và Iran có thể khuyến khích ISIS-K gia tăng nỗ lực tấn công ở châu Âu, đặc biệt ở Pháp, Bỉ, Anh. Mùa hè tới đây, tại Pháp diễn ra Thế vận hội Paris 2024. Do đó, các quan chức chống khủng bố hàng đầu của Liên hợp quốc nhận định, Pháp có thể là mục tiêu của các hoạt động khủng bố. Hiện các cơ quan chức năng của Nga đang tích cực điều tra chủ mưu đứng sau vụ tấn công đẫm máu làm hơn 130 người thiệt mạng và gần 300 người bị thương. Vụ việc cũng nhắc nhở thế giới rằng IS, al-Qaeda cùng các nhóm khủng bố khác đang trỗi dậy. Sau khoảng 5 năm hầu như hoạt động ở phía Tây châu Á, Trung Đông và châu Phi, những nhóm này đang chực chờ gây ác mộng cho phương Tây./.