Tảo mộ dịp thanh minh: Nhớ về cội nguồn, gắn kết tình thân

Bài và ảnh: ĐỨC ANH• 04/04/2024 16:19

Người dân đi thăm viếng các mộ phần tại nghĩa trang nhân dân xã Trường Thành (huyện An Lão) dịp Thanh minh.

(HPĐT)- Vào dịp Thanh minh hằng năm, phần lớn gia đình người Việt đều đi tảo mộ tổ tiên, ông bà, người thân, sửa sang cho mộ phần sạch sẽ. Nét đẹp này là truyền thống được duy trì từ nhiều năm qua, thể hiện lòng hiếu thảo, tưởng nhớ đến người thân đã khuất, cũng là dịp để các gia đình đoàn kết, gắn bó hơn.

Tri ân tổ tiên, đoàn viên gia đình

Thanh minh năm nay vào ngày giữa tuần nên việc tảo mộ diễn ra rải rác ở các nghĩa trang, từ các nghĩa trang tập trung của thành phố như: Phi Liệt, Ninh Hải đến các nghĩa trang xã, phường, thị trấn. Nhiều gia đình tranh thủ ngày chủ nhật trước Thanh minh hơn nửa tuần tổ chức cho con, cháu về quê tảo mộ. Gia đình ông Nguyễn Văn Bình, ở phố Vũ Chí Thắng, phường Nghĩa Xá (quận Lê Chân) thuê chuyến xe ô tô cho các con cháu về quê xã Trường Thành (huyện An Lão) đông đủ. Ông Bình sống ở ngoài phố nhưng còn anh, em, cháu chắt ở quê. Bố mẹ mất từ lâu, người anh trai cũng qua đời được gần chục năm nên mỗi lần về quê dịp Thanh minh, ông đến thăm từng mộ phần dòng họ, dâng hương dâng hoa thành kính. Theo ông Bình, năm nay ông ngoài 70 tuổi nên mong những việc mình làm sẽ tạo thành nếp cho các con, cháu, để sau này con cháu luôn biết hướng về tổ tiên, nguồn cội. Sau thủ tục tảo mộ tại nghĩa trang, cả gia đình ông Bình về nhà anh trai ăn bữa cơm đoàn viên với chị dâu cùng các cháu. Một năm không có nhiều dịp về quê được cả gia đình đông đủ nên ông Bình coi đây là dịp tốt để tăng thêm tình đoàn kết với anh em gia đình, thăm hàng xóm láng giềng thân thiết.

Khác với các tiết cúng đầu năm hay rằm tháng Bảy chú ý đến nghi lễ cúng cỗ và đốt vàng mã, tục tảo mộ dịp thanh minh chú ý hơn đến việc chăm lo phần mộ tại nơi an nghỉ của người đã khuất, tập trung chủ yếu ở các nghĩa trang. Vật phẩm dâng cúng cũng không quá rườm rà, hầu hết là hoa, quả, ít tiền vàng tại nơi người đã khuất yên nghỉ. Vào dịp này, các cháu nhỏ cũng được khuyến khích đến nghĩa trang cùng cha mẹ, ông bà để biết, hiểu thêm về gia đình, dòng họ, các con, cháu cùng tưởng nhớ đến ông bà, tổ tiên, người đã khuất.

Theo sự phát triển kinh tế-xã hội, tại nhiều nghĩa trang, mộ phần được các gia đình chăm sóc chu đáo và xây dựng khang trang, có những khu lăng mộ dòng họ, gia đình được trồng cây, hoa, trang trí đẹp, không còn cảnh đìu hiu, cỏ mọc lấp lối, con cháu đến viếng thăm cũng thấy thoải mái, thư thái. Ngoài thắp hương, sửa sang, dọn dẹp mộ phần, nhiều gia đình dịp này làm mâm cơm cùng con, cháu, anh em quây quần, vừa tỏ lòng hiếu nghĩa, vừa thêm thắt chặt tình thân gia đình.

Tết Thanh minh thể hiện đạo lý “Uống nước nhớ nguồn”, tỏ lòng thành kính đối với tổ tiên. Vào dịp này, người dân thường đi tảo mộ, đắp lại, cắt cỏ, sửa sang, dọn dẹp sạch sẽ mộ phần. Các gia đình sẽ dâng hương, hoa, cúng tiền vàng cầu nguyện bình an, may mắn. Tết Thanh minh được xem là ngày giỗ chung cho tổ tiên của các gia đình.

Sống hướng thiện, làm nhiều điều lành

Theo ni sư Thích Tâm Chính, trụ trì chùa Vẽ (quận Hải An), Tết Thanh minh là một trong những nghi lễ, phong tục của người Việt, là dịp người sống hướng tâm hiếu đến người đã khuất, thể hiện lòng biết ơn, nhắc nhở bổn phận của con cháu đối với ân đức của bậc tiền nhân. Việc hướng tâm nhớ tới cội nguồn nên bằng tấm lòng thành kính, trân trọng cuộc sống hiện tại, sống tu dưỡng đạo đức, nhân cách, chuyển hóa thân tâm xây dựng cuộc sống an vui, hạnh phúc. Đồng thời mỗi người hãy sống hướng thiện, luôn làm các việc lành, giúp đỡ mọi người. Và dù có hiếu kính với tiên tổ đến đâu, mỗi người hãy làm trọn đạo hiếu, báo đáp công ơn ngay khi cha mẹ, ông bà còn sống bằng tấm lòng thơm thảo, thường xuyên quan tâm, chăm lo cả về đời sống vật chất và tinh thần phù hợp với điều kiện, hoàn cảnh thực tế của mỗi gia đình.

Bài và ảnh: ĐỨC ANH