Giải thưởng Ảnh báo chí thế giới 2024: “Tông xám” mà nhiều hy vọng

Hoài niệm trong đơn sắc

Hơn một nửa số bức ảnh trong số ảnh/phóng sự ảnh thắng cuộc được thực hiện dưới dạng ảnh đen trắng, thực tế là ảnh đơn sắc với nhiều mức độ của màu xám. Thể loại ảnh vốn là tiêu chuẩn của nhiếp ảnh trong quá khứ này có thể được dùng để thể hiện nhiều thông điệp và cảm xúc, nhưng tại giải thưởng Ảnh báo chí thế giới 2024, sự hoài niệm và ký ức là đề tài chính trong những bức ảnh thiếu sắc màu ấy.

Bộ ảnh "Heartstrings" của tờ The Kyoto Shimbun là đại diện chiến thắng của châu Á ở hạng mục Định dạng mở. Trong 30 bức ảnh, nhiếp ảnh gia Kazuhiko Matsumura gợi lên một góc cuộc sống của những người Nhật Bản mắc bệnh sa sút trí tuệ và bệnh Alzheimer- những căn bệnh dần lấy đi trí nhớ của người bệnh. Trong sắc ảnh mờ mịt như được phủ bởi lớp sương, Matsumura khắc họa hình ảnh cụ ông Masaharu được vây quanh bởi những bức ảnh chụp người vợ yêu dấu của mình, người qua đời bởi bệnh sa sút trí tuệ. Dù không còn nhiều ký ức về bà từ rời bỏ thế gian, ông vẫn ngồi đây lưu giữ những ký ức đó.

Cùng với đó, hình ảnh anh Atsushi Shimosaka, nhân viên trại dưỡng lão chuyên chăm sóc người bệnh Alzheimer cũng được chẩn đoán mắc căn bệnh tương tự. Đoán biết trước hình ảnh tương lai của mình, Shimosaka không tuyệt vọng mà nhận ra những cử chỉ nhỏ ân cần mang nhiều ý nghĩa với người bệnh đến nhường nào, từ đó dồn hết tâm sức vào chăm sóc, yêu thương người bệnh. Ở nơi như Nhật Bản- quốc gia có tỷ lệ người mắc bệnh sa sút trí tuệ cao nhất thế giới, bộ ảnh "Heartstrings" thể hiện màu sắc không hề đơn điệu của đời sống tinh thần người bệnh và các mối quan hệ của họ với người thân, người chăm sóc.

Sự hoài niệm cũng hiển hiện rõ trong bộ ảnh "I am still with you" của Wang Naigong chiến thắng ở hạng mục Dự án dài kỳ ở châu Á, với câu chuyện về tình cảm mẫu tử, tình yêu gia đình của người phụ nữ sống những năm cuối cuộc đời với bệnh ung thư; hay bộ ảnh "The return of the ancient voices" từ Nam Mỹ của E. Piovano nói về sức mạnh của cội nguồn luôn chảy không ngưng nghỉ trong dòng máu những người bản địa ở Argentina và Chile. Không có màu sắc dữ dội, nhưng bằng những hình khối ấn tượng và sự điều chỉnh độ tương phản tinh tế, các tác phẩm này sử dụng hiệu quả của ảnh đen – trắng để kể những câu chuyện về sự kiên cường của con người trước thay đổi của thời gian.

Le lói ánh sáng

Ảnh đoạt giải năm nay phản ánh được nhiều vấn đề chưa bao giờ nguội của thế giới, từ thiên tai, xung đột bạo lực, khủng hoảng di cư đến bệnh tật, biến đổi khí hậu… Nhưng giữa những nốt trầm ấy, vẫn le lói những khoảnh khắc đời thường lúc thì bình yên, thản nhiên, lúc tràn đầy sức mạnh và hy vọng.

Trong bộ ảnh "The escape" của Zied Ben Romdhane, thấy rõ cuộc sống của cộng đồng người trẻ tuổi tại Tunisia bị ảnh hưởng bởi bất ổn chính trị, khủng hoảng kinh tế và môi trường, nhưng còn đó hình ảnh những thanh, thiếu niên chơi đùa, thưởng thức nghệ thuật, tập luyện thể thao, cố gắng duy trì những hoạt động thường ngày và kết nối với những người yêu thương. Cũng là hình ảnh cảm động giữa người với người, bức ảnh "Returning home from war" của Vincent Haiges chụp khoảnh khắc cậu lính trẻ nở nụ cười hạnh phúc khi được đoàn tụ với gia đình sau khi mất 1 chân trong xung đột bạo lực tại Tigray từ năm 2020 đến 2022 khi thỏa thuận hòa bình được đạt.

Gây ấn tượng mạnh là ảnh "Fighting, not sinking" thắng hạng mục Ảnh đơn của khu vực Đông Nam Á và châu Đại Dương của Eddie Jim chụp 2 bà cháu người Fiji ôm nhau tại nơi từng là đường bờ biển nay ngập trong nước. Dù tình trạng nước biển dâng đe dọa hơn 600 cộng đồng người dân tại Fiji, những người dân nơi đây vẫn kiên cường với nghề cá và nghề nông truyền thống, chưa khuất phục trước khó khăn do biến đổi khí hậu gây nên.

Những tác phẩm đạt giải Ảnh báo chí thế giới năm nay không có sự đột phá về nghệ thuật, cũng không mang đến nhiều đề tài mới, vì thực tế cuộc sống toàn cầu vẫn xoay vần trong nhiều vấn đề muôn thuở. Tuy nhiên, góc nhìn thẳng thật và táo bạo vào các chủ đề gai góc của những bức ảnh này vẫn mang đầy tính thương cảm, nhân ái, tôn vinh những tâm hồn kiên cường giữa chông gai cuộc sống. Và giá trị đó thì không bao giờ cũ./.

Trần Ngọc (tổng hợp)