Xúc động bức ảnh "Bắc Nam sum họp"
(HPĐT)- Năm 1975, ngay sau khi công bố, bức ảnh "Bắc Nam sum họp" của nghệ sĩ nhiếp ảnh Võ An Khánh khiến dư luận xúc động nghẹn ngào, bởi mang ý nghĩa sâu sắc về tình nghĩa đồng bào thiêng liêng qua hình ảnh nhân hậu và nụ cười mãn nguyện của hai bà mẹ.
Nghệ sĩ Võ An Khánh kể, bức ảnh được ông ghi lại tình cờ nhân chuyến đi thực tế sáng tác ở xã Ninh Thạnh Lợi, huyện Hồng Dân (tỉnh Bạc Liêu) vào tháng 10- 1975. Giữa lúc đó, ông gặp đoàn người miền Bắc đang đi tìm hoặc thăm bà con ở tỉnh Bạc Liêu. Khi nhìn thấy bà mẹ với mái tóc vấn khăn, hàm răng đen huyền đặc trưng miền Bắc, Võ An Khánh nghĩ ngay đến chụp bức ảnh sum họp hai miền Nam - Bắc. Rất may, gần đó là một bà mẹ khác mang đậm nét miền Nam với chiếc áo bà ba và khăn rằn quấn cổ. Vậy là nghệ sĩ nhiếp ảnh nhờ hai bà mẹ đứng gần nhau để ông chụp ảnh. Nghệ sĩ không khỏi bất ngờ bởi hai bà mẹ vừa nhìn nhau đã ôm chầm lấy nhau mừng vui, quên cả tạo dáng để chụp ảnh. Nghệ sĩ Võ An Khánh nhanh chóng bấm máy khoảnh khắc này.
Bấm máy xong, Võ An Khánh mới phát hiện ông vừa chụp ảnh với tấm phim cuối cùng trong máy. Thấp thỏm mang phim chụp trở về phòng tráng ảnh, đến khi nhận được kết quả là tấm hình hai bà mẹ với nụ cười rạng rỡ mới khiến nghệ sĩ hài lòng. Ông dùng luôn hai câu thơ của Chủ tịch Hồ Chí Minh để chú thích cho bức ảnh: "Bắc Nam sum họp, xuân nào vui hơn!"
Bức ảnh "Bắc Nam sum họp" từng được đăng trên tạp chí Newsweek ra ngày 1-5-2000, với chủ đề "Kết thúc cuộc chiến ở Mỹ tại Việt Nam". Đây cũng là 1 trong 180 bức ảnh do các NSNA Việt Nam chụp trong chiến tranh được trưng bày, triển lãm tại Trung tâm ảnh quốc tế Hoa Kỳ đầu năm 2002, sau đó được triển lãm cố định tại Viện bảo tàng Explorers Hall (Hoa Kỳ). Năm 2015, nhân sự kiện kỷ niệm 55 năm phong trào đội quân tóc dài và 50 năm phong trào "Ba đảm đang", tại Bảo tàng Phụ nữ Việt Nam (Hà Nội) bức ảnh "Bắc Nam sum họp" lần nữa khiến nhiều người xem xúc động khi được chọn làm phông nền của lễ kỷ niệm. "Bắc Nam sum họp" cũng đã từng được Đoàn đại biểu Quốc hội tỉnh Bạc Liêu chọn làm quà tặng các đại biểu ở các tỉnh phía Bắc như sự kết nối sắt son của "nghĩa Bắc - tình Nam" thể hiện đầy đủ trong bức ảnh.
NSNA Võ An Khánh sinh năm 1936 tại Bạc Liêu. Ông có hàng vạn bức ảnh ghi lại hình ảnh các vùng miền đi qua, nhất là khoảng 1.000 bức ảnh tư liệu trong hai cuộc kháng chiến của dân tộc. Ông cũng là tác giả của bức ảnh nổi tiếng "Trạm quân y dã chiến", chụp trạm quân y dã chiến của Khu 9 đang cứu thương trong lúc địch mở chiến dịch "Nhổ cỏ U Minh" (tháng 9- 1970) đánh phá ác liệt căn cứ địa của ta tại rừng tràm./.