Quận Dương Kinh: Nâng cao hiệu quả sử dụng đất nông nghiệp

Phường Đa Phúc có diện tích thực tế gieo trồng chỉ hơn 50 ha, còn hơn 184 ha diện tích ruộng bỏ hoang. Ảnh: LÊ DŨNG

Người dân không mặn mà 
Trên địa bàn quận Dương Kinh có 3 phường gồm: Đa Phúc, Hưng Đạo, Hòa Nghĩa hiện còn nhiều diện tích đất nông nghiệp và sản xuất nông nghiệp, nuôi trồng thuỷ sản vẫn chiếm tỷ trọng đáng kể trong cơ cấu kinh tế của địa phương. Tuy nhiên, những năm gần đây, sản xuất nông nghiệp gặp khó khăn, năng suất, chất lượng không ổn định. Tình trạng bỏ ruộng hoang ngày càng phổ biến. Theo số liệu thống kê, phường Đa Phúc có diện tích đất trồng lúa khoảng 263 ha, nhưng thực tế gieo trồng chỉ hơn 50 ha, còn lại hơn 184 ha diện tích ruộng bỏ hoang. Tại phường Hưng Đạo, diện tích đất trồng lúa hơn 237 ha, nhưng diện tích gieo trồng cũng chỉ khoảng 50 ha, còn lại 151 ha diện tích ruộng bỏ hoang. Còn tại phường Hoà Nghĩa, diện tích đất trồng lúa hơn 383 ha, nhưng chỉ gieo trồng khoảng 35 ha, còn lại hơn 348 ha diện tích ruộng bỏ hoang.
 Theo Phó chủ tịch HĐND quận Dương Kinh Nguyễn Văn Phúc, nguyên nhân chủ yếu là do quá trình đô thị hóa gây khó khăn cho công tác chỉ đạo điều hành sản xuất nông nghiệp. Diện tích đất nông nghiệp bị thu hẹp, manh mún, hệ thống thủy lợi xuống cấp, chia cắt không đồng bộ. Môi trường sản xuất bị ô nhiễm do hệ thống nước thải của một số doanh nghiệp xả thẳng vào hệ thống kênh tưới làm ảnh hưởng đến quá trình sinh trưởng, phát triển của cây trồng dẫn đến người dân canh tác khó khăn. Sự chuyển dịch nhanh lao động nông nghiệp sang một số ngành nghề khác trên địa bàn quận làm khan hiếm nguồn lao động thời vụ. Người dân dần không mặn mà với sản xuất nông nghiệp, bỏ hoang ruộng nhiều. 
Vì vậy, quận luôn xác định hướng đi cho sản xuất nông nghiệp đối với các phường còn nhiều diện tích đất nông nghiệp, tạo điều kiện để người dân chuyển đổi cơ cấu cây trồng từ đất trồng lúa sang trồng cây hằng năm, cây lâu năm, nhằm tăng giá trị đất canh tác, hạn chế tình trạng bỏ ruộng. Tuy nhiên, việc triển khai còn hạn chế khi số diện tích chuyển đổi đạt tỷ lệ rất thấp so với số diện tích quận phê duyệt. Đơn cử, 3 năm qua, tại phường Hưng Đạo, chỉ có 6 hộ đăng ký chuyển đổi với tổng diện tích hơn 5.600 m2, trong khi kế hoạch chuyển đổi hơn 8,5 ha. Thậm chí, tại phường Đa Phúc không có hộ đăng ký thực hiện các thủ tục chuyển đổi, trong khi kế hoạch chuyển đổi được phê duyệt tới 12 ha. Không làm thủ tục chuyển đổi, nhưng tại phường Đa Phúc, Hưng Đạo, nhiều hộ dân tự chuyển đổi. Bên cạnh đó, sau chuyển đổi của các địa phương chưa hình thành việc tích tụ ruộng đất, chưa có nhiều mô hình sản xuất hiệu quả, chủ yếu vẫn là sản xuất nhỏ lẻ. Một số tổ chức, cá nhân có nhu cầu thuê ruộng của người dân để thực hiện vùng sản xuất tập trung, chuyển đổi sang trồng cây hằng năm, cây lâu năm, nhưng người dân chưa đồng thuận. 

Tập trung chuyển đổi, nâng cao hiệu quả kinh tế 
Trước thực trạng trên, HĐND quận Dương Kinh thực hiện giám sát chuyên đề về công tác chuyển đổi cơ cấu giống cây trồng từ trồng lúa sang trồng cây hằng năm trong thời gian 3 năm, từ năm 2021-2023, từ đó phân tích, làm rõ thực trạng, nguyên nhân. Dù diện tích thực hiện chuyển đổi không nhiều, nhưng từng bước khắc phục tình trạng ruộng để hoang hoá, lãng phí, giúp chính quyền địa phương thực hiện tốt công tác quản lý đất đai. Trưởng Phòng Kinh tế Nguyễn Hồ Phương cho biết, trong quý 2-2024, thực hiện chỉ đạo của UBND quận, đơn vị tiếp tục phối hợp với các địa phương rà soát diện tích đất trồng lúa kém hiệu quả để đưa vào kế hoạch chuyển đổi năm 2024. Kế hoạch bảo đảm mục tiêu chuyển đổi cơ cấu cây trồng trên đất lúa phải trên cơ sở thực trạng và có nghiên cứu, định hướng lựa chọn loại cây trồng phù hợp nhu cầu thị trường, khai thác lợi thế về đất đai, lợi thế cạnh tranh và hiệu quả kinh tế cao hơn trồng lúa. 
Khắc phục tình trạng đất nông nghiệp bỏ hoang, trồng lúa kém hiệu quả, việc chuyển đổi cơ cấu cây trồng là giải pháp khả thi. Do đó, ngoài việc phê duyệt kế hoạch chuyển đổi cụ thể, quận Dương Kinh cũng định hướng, chuyển dịch cơ cấu theo hướng nông nghiệp đô thị, phù hợp với yêu cầu phát triển đô thị của quận. Quận tiếp tục quan tâm đầu tư cải tạo, nâng cấp, nạo vét kênh mương tưới tiêu để phục vụ người dân thực hiện chuyển đổi thuận lợi. Trong quá trình thực hiện, lãnh đạo quận luôn chỉ đạo sát sao các phường tăng cường quản lý đất đai, để việc chuyển đổi đúng mục đích, không xảy ra vi phạm. Đối với trường hợp tổ chức, cá nhân tự phát chuyển đổi, địa phương phải tổng hợp, báo cáo, đề xuất biện pháp xử lý theo quy định, nhất là với trường hợp vi phạm trật tự xây dựng trên đất nông nghiệp. Ngoài ra, chính quyền, Hội Nông dân quận và các phường tăng cường hướng dẫn ứng dụng chuyển giao khoa học công nghệ vào sản xuất; xây dựng mô hình điểm chuyển đổi cơ cấu cây trồng trên đất trồng lúa và triển khai nhân rộng. Đây sẽ là cách tuyên truyền hiệu quả để người dân thấy rõ lợi ích của việc chuyển đổi diện tích đất trồng lúa sang các loại cây trồng khác, mang lại hiệu quả kinh tế cao hơn, từ đó hạn chế tối đa tình trạng bỏ ruộng hoang.

BÀI: HOÀNG MINH