Tránh tư duy “cắt khúc” trách nhiệm
(HPĐT)- Liên tiếp trong những ngày giữa tháng 4-2024, Công ty TNHH MTV Khai thác công trình thuỷ lợi Đa Độ phát hiện một số người dân phường Tràng Minh (quận Kiến An) lợi dụng đêm tối thực hiện hành vi đổ, đốt rác thải sát bờ sông Đa Độ tiềm ẩn nguy cơ ô nhiễm môi trường, ảnh hưởng chất lượng nước thô phục vụ sản xuất nước sạch. Đơn vị nhiều lần báo cáo vụ việc, thậm chí gửi hình ảnh trường hợp vi phạm, đề nghị chính quyền địa phương vào cuộc, xử phạt nhưng chưa nhận được sự hợp tác. Hay mới đây, Công ty TNHH MTV Khai thác công trình thuỷ lợi Tiên Lãng tổ chức ra quân cải thiện môi trường, cảnh quan tuyến kênh trục 1 do tình trạng người dân 2 bên bờ kênh lấn chiếm hành lang, xả rác thải ngày càng nhiều, khiến nguồn nước phục vụ sản xuất nước sạch, sản xuất nông nghiệp bị suy giảm chất lượng. Việc này chưa thể chấm dứt nếu chính quyền địa phương không cùng vào cuộc ngăn chặn, xử lý.
Tình trạng đổ rác, xả thải xuống các dòng sông, kênh thuỷ lợi trên địa bàn thành phố không phải là câu chuyện mới nhưng việc xử lý chưa tạo chuyến biến rõ nét. Một trong những nguyên nhân chính là công tác phối hợp, quản lý bảo vệ tài nguyên nước của các cơ quan, đơn vị, địa phương chưa chặt chẽ, có tình trạng né trách nhiệm. Từ lâu, nhiệm vụ quản lý, bảo vệ hành lang các dòng sông, công trình thuỷ lợi được giao doanh nghiệp khai thác công trình thuỷ lợi. Chính quyền địa phương chỉ phối hợp khi có yêu cầu. Phân định quản lý gắn với phân chia trách nhiệm. Trong khi các doanh nghiệp không có chức năng xử phạt vi phạm hành chính dẫn tới các hành vi như xả rác, đổ chất thải xuống dòng sông, kênh diễn ra nhiều nhưng việc xử lý chưa đủ quyết liệt. Hậu quả các dòng sông, kênh bị "đầu độc", chất lượng nguồn nước thô suy giảm.
Việc phân định rõ trách nhiệm trong quản lý, bảo vệ hành lang dòng sông, công trình thuỷ lợi là cần thiết nhưng đang có nhiều bất cập. Vì thực tế, các hành vi vi phạm, xâm phạm công trình thuỷ lợi đều xảy ra trên địa bàn cụ thể. Việc phát hiện hành vi vi phạm của các doanh nghiệp thuỷ lợi chỉ thực sự phát huy hiệu quả khi chính quyền địa phương cùng tích cực vào cuộc để xử lý.
Cùng với sông Đa Độ, kênh trung thuỷ nông Tiên Lãng, sông Rế, sông Giá, sông Chanh Dương là những dòng sông quan trọng cung cấp nước thô sản xuất nước sạch phục vụ phát triển kinh tế- xã hội và dân sinh. Nước không còn là tài nguyên vô tận, điều nay được thể hiện rõ khi các tỉnh, thành phố phía Nam đang bị hạn hán, xâm nhập mặn ngày càng nghiêm trọng. Là địa phương hạ lưu các dòng sông phía Bắc và chịu tác động rõ rệt của xâm nhập mặn vùng cửa biển, Hải Phòng cảm nhận rõ nguy cơ thiếu hụt nguồn nước ngọt. Minh chứng rõ nhất là vào thời điểm cuối năm 2023, mực nước tại hầu hết dòng sông trên địa bàn thành phố xuống thấp kỷ lục, mặn xâm nhập sâu gây ảnh hưởng đến nguồn nước phục vụ sinh hoạt và sản xuất của người dân, doanh nghiệp.
Áp lực về tài nguyên nước trong bối cảnh thời tiết và khí hậu diễn biến bất thường đặt ra yêu cầu cao hơn trong quản lý, khai thác và sử dụng nguồn nước một cách tiết kiệm, hiệu quả. Đó phải đến từ sự vào cuộc một cách đồng bộ, quyết liệt, coi nhiệm vụ bảo vệ nguồn nước là nhiệm vụ của mình và xoá bỏ duy “việc anh, việc tôi”, “cắt khúc” trách nhiệm.