Nặng lòng với những con rối

Tốt nghiệp Trường đại học Mỹ thuật Công nghiệp Hà Nội và Khoa Thiết kế mỹ thuật, Trường đại học Sân khấu điện ảnh, họa sĩ La Viết Sinh về công tác tại xưởng phim truyện (Hãng phim truyện Việt Nam). Năm 1967, họa sĩ cùng đạo diễn Mạnh Hùng (Đoàn Múa rối Trung ương nay là Nhà hát Múa rối Việt Nam), nhạc sĩ Vũ Ngọc Quang (Đoàn Ca múa Hải Phòng) và hơn 10 diễn viên cùng thành lập Đoàn nghệ thuật Múa rối Hải Phòng. Ông công tác tại đoàn, tham gia Hội đồng Nghệ thuật, phụ trách thiết kế tạo hình con rối. Cùng với các đồng nghiệp của mình, họa sĩ La Viết Sinh thiết kế, sáng tạo hàng loạt con rối phục vụ các vở diễn của đoàn.

Chia sẻ về công việc thiết kế tạo hình con rối, NSND, họa sĩ La Viết Sinh cho biết: So với các loại hình nghệ thuật khác, thiết kế tạo hình con rối rất khác, đòi hỏi sự sáng tạo và quá trình lao động miệt mài của người họa sĩ. Một con rối gồm các bộ phận: mặt, thân, tứ chi, quần áo, máy điều khiển, trong đó bộ phận máy điều khiển dọc thân con rối là quyết định cách thức cử động, di chuyển của con rối. Quá trình học nghề từ Đoàn Múa rối Việt Nam giúp ông có những kiến thức cơ bản để vận dụng và sáng tạo trong thiết kế con rối.

Cùng với hệ thống điều khiển, gương mặt, hình dáng tạo hình, quần áo, các chi tiết mắt, mũi, miệng… của con rối cũng được người họa sĩ tạo hình “chuyển thể” từ kịch bản thành con rối, tạo nên nét đặc sắc riêng của từng nhân vật con rối. Để làm được như vậy, người họa sĩ thiết kế phải “có nghề” để phác họa chân dung con rối, đồng thời phối hợp chặt chẽ bộ phận thiết kế, chế tác rối để có được sản phẩm ưng ý, thể hiện sát kịch bản.

Kể về những kỷ niệm khó quên trong cuộc đời hoạt động nghệ thuật của mình, NSND, họa sĩ La Viết Sinh cho biết, ông nhớ mãi quá trình sáng tạo con rối thể hiện nhân vật Vũ Nữ trong vở rối “Aladin và cây đèn thần”. Ông phải mất nhiều thời gian nghiên cứu chuyển bộ phận máy điều khiển từ cổ con rối lên trên đỉnh đầu để ròng dây điều khiển ở phía dưới cằm, vừa bảo đảm tính thẩm mỹ của con rối, vừa bảo đảm tính linh hoạt trong cử động các bộ phận của con rối. Với sự cần cù, đam mê, hết mình sáng tạo, họa sĩ La Viết Sinh đi khảo sát các loại hình múa rối cạn độc đáo của nhiều dân tộc, từ rối tay, rối que, rối dây, rối người đội lốt, rối Thẩm Rộc của dân tộc Tày (tỉnh Thái Nguyên)… để nghiên cứu và tích lũy thêm nhiều kiến thức, kinh nghiệm trong tạo hình, thiết kế con rối. Trong hai năm 1988 và 1990, họa sĩ La Viết Sinh được Tổng Liên đoàn Lao động Việt Nam tặng bằng lao động sáng tạo cho những đổi mới, sáng tạo trong thiết kế tạo hình con rối của mình. Ông cũng giành nhiều giải thưởng tại các liên hoan múa rối, hội diễn sân khấu toàn quốc.

Chia sẻ về NSND, họa sĩ La Viết Sinh, Trưởng Đoàn Nghệ thuật múa rối Hải Phòng Nguyễn Thị Thu Thủy cho rằng: Thành công trong tạo hình con rối có ý nghĩa lớn đối với thành công của vở diễn. Với những đóng góp to lớn của mình, NSND, họa sĩ La Viết Sinh là tấm gương để các thế hệ sau này của đoàn noi theo, xứng đáng là cây đại thụ trong nghệ thuật múa rối Việt Nam chứ không chỉ riêng của Hải Phòng.

Cả cuộc đời gắn bó, cống hiến cho nghệ thuật múa rối, điều NSND, họa sĩ La Viết Sinh luôn trăn trở là tìm được người kế cận cho bộ môn tạo hình con rối trong nghệ thuật múa rối. Dù tuổi đã cao, ông vẫn luôn gắn bó với Đoàn nghệ thuật Múa rối trong từng vở diễn, đau đáu với tạo hình của từng con rối, bởi ông luôn tâm niệm lời dạy của Bác Hồ khi thành lập Đoàn Múa rối Việt Nam là mang cho thiếu nhi thêm niềm vui, tiếng cười qua từng vở diễn./.

Như Vân