“Chảo lửa” Trung Đông thêm nóng
(HPĐT)- Cuộc tấn công bằng máy bay không người lái và tên lửa của Iran vào Israel đêm 13-4 đánh dấu sự leo thang nguy hiểm mới tại Trung Đông trong bối cảnh "chảo lửa" này đang nóng lên từng ngày.
Bước qua mọi “lằn ranh đỏ”
Trong nhiều thập niên, Iran và Israel tham gia vào “cuộc chiến tranh trong bóng tối”, không đối đầu trực tiếp mà thông qua các lực lượng ủy nhiệm, tấn công mạng, trừng phạt kinh tế... Tuy nhiên, các sự kiện diễn ra trong 2 tuần qua ở Trung Đông làm thay đổi tính chất của cuộc xung đột này.
Ngày 1-4, một tòa nhà trong Đại sứ quán Iran tại Damascus, Syri bị tấn công bằng tên lửa làm 12 người thiệt mạng, trong đó có 7 quan chức cấp cao của Lực lượng Quds thuộc Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran. Vụ việc này vượt ra khỏi các chuẩn mực, quy ước ngoại giao quốc tế. Mặc dù Israel không thừa nhận trách nhiệm, song Iran lập tức “kết án” Nhà nước Do Thái là tác giả. Phát biểu từ các nhà lãnh đạo ở Tehran cho thấy Iran sẽ phản ứng nhanh chóng và mạnh mẽ.
Ngày 13-4, Iran đáp trả bằng cách vượt qua ranh giới mà cho đến nay chưa từng vượt qua, tấn công trực tiếp vào lãnh thổ Israel. Người phát ngôn Lực lượng Phòng vệ Israel, Chuẩn đô đốc Daniel Hagari cho biết, ít nhất 170 máy bay không người lái, 30 tên lửa hành trình và 120 tên lửa đất đối đất được Iran sử dụng bắn vào các mục tiêu ở Israel. Cuộc tấn công được phát động từ các vị trí ở Iran, Iraq, Syria và Yemen.
Phái đoàn thường trực của Iran tại Liên hợp quốc (LHQ) ngày 14-4 tuyên bố, hành động quân sự của nước này chống lại Israel dựa trên Điều 51 của Hiến chương LHQ, để đáp trả vụ tấn công đẫm máu gần đây của Tel Aviv vào cơ sở ngoại giao của Iran ở thủ đô Damascus, Syria.
Ngay sau cuộc tấn công của Iran, Thủ tướng Benjamin Netanyahu tuyên bố Israel chuẩn bị sẵn sàng cho cuộc tấn công trực tiếp khác từ Iran và sẽ đáp trả tương xứng, khẳng định các hệ thống phòng thủ của Israel được triển khai và quân đội chuẩn bị sẵn sàng cho mọi tình huống, cả về phòng thủ lẫn tấn công. Cùng với đó, Nội các Chiến tranh của Israel được trao quyền quyết định hành động phản ứng đối với Iran. Điều đó đồng nghĩa với việc Nội các Chiến tranh gồm 3 thành viên: Thủ tướng Benjamin Netanyahu, Bộ trưởng Bộ Quốc phòng Yoav Gallant và cựu Tổng Tư lệnh Quân đội Benny Gantz sẽ không cần hỏi ý kiến Nội các An ninh trước khi ra lệnh hành động đáp trả nhằm vào Iran.
Tương lai bấp bênh
Sau cuộc không kích khiến Trung Đông "dậy sóng", Iran lập tức có hành động “xuống thang” khi Tham mưu trưởng Các Lực lượng vũ trang Iran Mohammad Bagheri tuyên bố, cuộc tấn công của nước này vào lãnh thổ Israel đã “đạt được các mục tiêu” và Tehran không có ý định tiếp tục hoạt động này. Các chuyên gia cho rằng cuộc tấn công của Iran không phải nhằm gây thiệt hại vật chất cho Israel, mà chủ yếu nhằm khôi phục khả năng răn đe của Tehran sau vụ việc ở Damascus, đồng thời “lấy uy” với người dân trong nước. Qua đó, các nhà lãnh đạo Tehran cũng truyền tải thông điệp rằng nếu Israel tiến hành các hành động mạnh mẽ hơn chống lại lợi ích của Iran, họ sẵn sàng leo thang.
Điều gì sẽ xảy ra tiếp theo sẽ phụ thuộc vào cách Israel và Mỹ đáp trả. Các phương tiện thông tin đại chúng Mỹ dẫn thông tin từ giới chức Nhà Trắng xác nhận trong cuộc điện đàm với Thủ tướng Israel Benjamin Netanyahu, Tổng thống Biden khẳng định Mỹ sẽ không tham gia hoặc hỗ trợ bất kỳ chiến dịch tấn công nào của Israel nhằm vào Iran. Nhà lãnh đạo Mỹ cũng khuyên ông Netanyahu “tính toán kỹ lưỡng” đối với lựa chọn tấn công trả đũa Iran. Đáp lại, phía Israel khẳng định “sẽ không tìm kiếm hành động leo thang nghiêm trọng với Iran”.
Nhiều chuyên gia về Trung Đông cho rằng cuộc tấn công của Iran đang đẩy khu vực đến bờ vực chiến tranh rộng hơn, điều gần như không bên nào mong muốn khi Mỹ, các nước Arab và cả lực lượng Hezbollah tại Liban đều muốn tránh. Khu vực này vốn đã “nóng rẫy” qua 6 tháng chiến sự giữa Israel và phong trào Hồi giáo Hamas tại Gaza. Kịch bản có thể coi là lý tưởng nhất mà các bên có thể chấp nhận là Israel thực hiện cuộc phản công giới hạn tại Iran mà không gây phản ứng thêm, do thiệt hại từ cuộc tấn công vừa qua của Tehran thực sự không đáng kể. Trung Đông có tránh được nguy cơ của vòng xoáy bạo lực mới hay không, lúc này phụ thuộc vào lựa chọn hành động tiếp theo của Israel./.