Ngọn “gió xanh” văn trẻ Hải Phòng

Ra mắt tập sách tại trụ sở Hội Liên hiệp Văn học nghệ thuật Hải Phòng.

Trong phần lý luận có 2 nghiên cứu khá ấn tượng. Nếu tác giả Lương Kim Phương có một cái nhìn vừa tổng quan, vừa thấu triệt về thơ của các nhà thơ nữ Hải Phòng suốt mấy chục năm của thời kỳ đổi mới qua bài viết “Thơ nữ Hải Phòng sau 1986, trong dòng chảy thi ca đương đại”, thì tác giả Bùi Hải lại đề cập tới tác phẩm đoạt giải Nobel Văn học 2013 bằng nghiên cứu “Đặc sắc nghệ thuật trong “Trốn chạy” của Alice Munro”. Các cây bút lý luận chứng tỏ bản lĩnh của người phê bình chuyên nghiệp. Lối cấu trúc bài viết, các khía cạnh khai thác được đặt thành các vỉa tương ứng các luận điểm; ngôn ngữ hình ảnh, khái niệm mang tính chuyên môn… làm rõ vị trí và giá trị cống hiến của thơ nữ Hải Phòng thời kỳ văn đàn Việt đổi mới trong bài viết của Lương Kim Phương. Nghiên cứu về “Trốn chạy”, tác giả Hải Yến chỉ ra được sức mạnh thâm trầm của chủ đề, trong tập truyện ngắn về những bí ẩn không thể giải gỡ trong tâm hồn phụ nữ…

Về truyện ngắn, bên cạnh nhiều câu chuyện khá ấn tượng có thể kể đến tác phẩm “Người đàn bà Phù lá” của tác giả Cù Thị Thương. Truyện kể về cô gái người Phù lá vượt qua lớp sương nghìn năm của văn hóa bộ tộc du mục để đến với ánh sáng rồi ngược về đấu tranh, cải tạo nó. Tác giả Trần Ngọc Mỹ với truyện ngắn “Nắng ngoài ô cửa sổ” lại là câu chuyện đấu tranh để bảo vệ giá trị tình yêu ruột thịt, ngợi ca đạo lý và khẳng định tình yêu chiến thắng. Hình ảnh nắng được sử dụng như một ẩn dụ để nói về ánh nắng trong lòng người, xóa tan u ám vấn vương đời thường thế tục thời công nghiệp 4.0 đang có những đảo lộn để giữ nếp nhà trân quý yêu thương cha mẹ. Tập sách ghi lại tiếng thơ của 10 nhà thơ trẻ, trong số này có nhiều tác giả từng đoạt các giải về thơ ca như: Lương Kim Phương, Nguyễn Thị Thùy Linh, Thy Nguyên, Phạm Thị Hồng Diên. Các bài thơ trong tập sách đề cập đến khá nhiều đề tài của cuộc sống đương đại. Đọc tác phẩm, dễ dàng nhận ra cảm thức về quê hương vẫn là một đề tài trăn trở với nhiều tác giả. Ta có thể gặp điều ấy trong “Tháng Mười” của cây viết Nguyễn Tuấn với hình ảnh quê hương vần xoay trong gian khó và tâm tình tác giả gửi vào trong đó; hay trong “Mùa chim ngói” của Lương Kim Phương lại là nỗi tiếc nhớ xót xa người cũ cảnh xưa trong miền quê yêu dấu mà thời gian đã trôi qua. Trong cái nhớ cái nghĩ rất mênh mang về quê hương đó, phần thơ để lại dấu ấn về gương mặt đất và người Hải Phòng vừa cụ thể, vừa có sức gợi khái quát với bài thơ “Đảo Các Bà” của tác giả Phạm Thị Hồng Diên. Theo chiều sâu lịch sử và chứng kiến sự kiện diễn ra trên hòn đảo thành phố biển đau thương và anh dũng, bài thơ vừa nói được diễn biến thăng trầm trên mảnh đất đảo miền sóng, vừa là tiếng nói tự hào về quê hương đất Cảng. Rất nhiều bài thơ là khúc ca về tình cảm gia đình cất lên từ cõi lòng thẳm sâu và bằng cách nói khác biệt. Nhà thơ Thy Nguyên trút lòng yêu và thương nhớ mẹ, trong “Xin tuổi cây cho mẹ”, hay Lương Kim Phương nhận ra tình yêu và biết ơn bậc sinh thành từ những lời mắng mỏ, thậm chí lằn roi quất của bố.

Ban Văn trẻ (Hội Nhà văn Hải Phòng) thành lập năm 1998, được coi như “chiếc nôi” ươm mầm văn học đất Cảng với 12 giải thưởng văn học trong các cuộc thi của Liên hiệp các Hội Văn học và Nghệ thuật Việt Nam, Hội Nhà văn Việt Nam, các báo, tạp chí văn nghệ trung ương, địa phương và nhiều cuộc thi khác. Hoạt động của Ban tạm dừng vào năm 2003, đến năm 2013 khởi động lại và hoạt động liên tục 10 năm nay. Ban có 5 thành viên được kết nạp vào Hội Nhà văn Việt Nam và hiện có 16 thành viên đều là hội viên Hội Nhà văn Hải Phòng.

Có một điều lạ là khúc ca của tình yêu đôi lứa không được cất lên dù rằng các thi sĩ toàn là người trẻ. Mặc dầu vậy, phần thơ vẫn kịp thời có tiếng ngân “Xốn xang hoa bưởi” của tác giả Nguyễn Văn Dương. Một tình yêu tháng ba lung linh gắn với hương sắc quê thi vị. Ngược lại là tiếng buồn của cõi lòng sự thổn thức của trái tim thiếu nữ được gửi vào thơ thời “hậu tình yêu” của cây viết Lê Nhi trong chùm “Vu quy”, “Đời rêu”.

Có một sự mạnh mẽ bộc lộ cảm quan đời sống nhạy bén, tầm tư duy vươn xa ngoài cái thường nhật, nhỏ lẻ của đời sống là những bài thơ đề cập tới các vấn đề mang tính xã hội rộng lớn. Ta gặp những đề tài này trong nhiều bài thơ, có thể kể đến “Chiến tranh” của tác giả Nguyễn Tuấn, nhà thơ bắt đầu có suy ngẫm khá sâu sắc về mặt trái của chiến tranh khi nhìn dọc thời gian lịch sử. Phạm Thị Hồng Diên trong thi phẩm “Chiều mưa thành cổ” thì nhìn vào dấu tích chiến tranh cụ thể, hồn thơ cất lên thông điệp, đó là khát vọng hòa bình. Chùm những bài thơ này chứng minh sự già dặn của tư duy thơ không chỉ là hướng về chọn đề tài vượt thoát con đường mòn mà các bậc tiền bối đi qua để tự mở hướng đi mà còn thể hiện năng lực xử lý đề tài để hóa thân nó thành tứ thơ sáng tạo của các tác giả.

Mặc dù còn những hạn chế, chưa thể hiện sự “bùng nổ” của các tác phẩm mà các nhà văn trẻ Hải Phòng đã có, đã từng gây tiếng vang trên nhiều văn đàn, nhưng toàn bộ hợp tuyển không có bài nghiên cứu, truyện ngắn hoặc bài thơ nào “non”. Trong bối cảnh văn chương hiện tại, các cây bút trẻ đang tầm phát triển mà đã trồng cấy được trên cánh đồng thơ văn của mình một mùa thu hoạch đẫm chất tươi xanh như vậy là điều đáng mừng vui và trân trọng. Điều này cũng mở ra một niềm tin: Nhịp sóng văn chương của vùng đất biển Hải Phòng vẫn vỗ động không ngừng. Theo nhịp sóng ấy, dù thời gian cứ trôi và cuộc đời vô thường biến đổi, nhưng văn chương nơi đây bao giờ cũng có tiếng nói riêng, có những đỉnh cao xuất hiện trên văn đàn. Hy vọng văn trẻ thành phố Hoa Phượng Đỏ sớm tạo ra những luồng gió mới./.