Ứng phó biến đổi khí hậu

Cần khẩn trương, hiệu quả hơn

Hiện nay hiện tượng biến đổi khí hậu (BĐKH) diễn biến ngày càng trầm trọng, gây hậu quả nặng nề hơn. Các biểu hiện như tăng nhiệt độ toàn cầu, mực nước biển tăng cao và thảm họa thời tiết cực đoan ảnh hưởng tiêu cực đến cuộc sống hằng ngày của con người xuất hiện ngày càng nhiều, phạm vi tác động sâu rộng hơn.

Xâm nhập mặn diễn biến phức tạp

Những ngày này, người dân các tỉnh, thành phố đồng bằng Sông Cửu Long trải qua giai đoạn nhiều khó khăn, nắng nóng, xâm nhập mặn, tình trạng khan hiếm nước sạch diễn ra trầm trọng. Tại các tỉnh Nam Trung bộ và Tây Nguyên khô hạn xảy ra với mức độ gay gắt. BĐKH với những diễn biến bất thường và sự khắc nghiệt của thời tiết đang ngày càng rõ nét hơn. Tại Hải Phòng, xâm nhập mặn phức tạp, cao hơn, tiến sâu vào hệ thống sông. Theo Phó tổng giám đốc Công ty CP cấp nước Hải Phòng Nguyễn Danh Quân, chưa bao giờ xâm nhập mặn tại Hải Phòng lại phức tạp như hiện nay. Riêng tại hệ thống thủy lợi An Kim Hải, vào tháng 12-2023 và tháng 1-2024, có thời điểm suýt phải đóng cửa nhà máy nước An Dương do xâm nhập mặn xảy ra, tuy nhiên do phát hiện và xử lý kịp thời nên ngăn chặn được.

 Những năm gần đây, nước mặn đang có xu hướng xâm nhập sâu vào các triền đê sông tại Hải Phòng như sông Văn Úc, sông Lạch Tray, sông Cấm… Những nơi bị xâm nhập mặn diễn ra nhiều nhất và đe dọa trực tiếp nguồn nước phục vụ sản xuất nông nghiệp, dân sinh là hệ thống thủy lợi Đa Độ, hệ thống thủy lợi Tiên Lãng và hệ thống thủy lợi An Hải. Tại hệ thống thủy lợi An Hải, những ngày cận Tết nguyên đán vừa qua, xâm nhập mặn diễn ra mạnh, tại khu vực triền đê hữu sông Cấm ghi nhận xâm nhậm mặn tới cống Bãi Mắm, còn tại triền đê tả Lạch Tray, xâm nhập mặn tới khu vực cống Tỉnh Thủy mới. Tại hệ thống thủy lợi Đa Độ, trước năm 2019, mặn xâm nhập sâu nhất trung bình mới đến cống Phương Hạ với nồng độ 0,2‰, trên sông Lạch Tray mặn xâm nhập sâu nhất trung bình mới đến cống Trường Sơn với nồng độ 0,1‰. Tuy nhiên, từ tháng 12-2023 đến nay, mặn xuất hiện sớm với nồng độ mặn cao, xâm nhập sâu bao trùm lên toàn bộ hệ thống, tại cống chính đầu mối tưới Trung Trang có những thời điểm nồng độ mặn lên đến 7,2‰. Việc lấy nước được thực hiện duy nhất trong tháng 1-2024 là từ 26-1 đến 30-1, khi thủy điện xả nước 6 ngày. Còn lại con nước thứ 2 trong tháng, việc lấy nước chưa thực hiện được do đó những ngày Tết, doanh nghiệp thủy lợi phải cắt cử người để canh lấy nước vào hệ thống.

Diễn biến ngày càng phức tạp hơn

Các nhà khoa học cảnh báo năm 2024 có thể còn tồi tệ hơn, với hiện tượng El Nino làm tăng nhiệt độ ngay những tháng đầu năm nay. Xu hướng này kết hợp với quá trình nóng lên của đại dương làm tăng hơn gấp đôi tốc độ mực nước biển dâng trong thập kỷ qua, so với giai đoạn 1993-2002. Theo Phó giám đốc Đài khí tượng thủy văn khu vực Hải Phòng Nguyễn Hồng Sinh,mùa hè năm 2024 có khả năng xuất hiện nhiều đợt nắng nóng với cường độ gay gắt hơn so với trung bình nhiều năm. Thực tế này là báo động đỏ để cộng đồng dân cư, lực lượng chức năng cần có giải pháp hữu hiệu hơn để thích ứng với biến đổi khí hậu, làm chậm lại sự nóng lên của khí hậu toàn cầu.

Phó giám đốc Sở Tài nguyên và Môi trường Phạm Minh Thành cho biết, Hải Phòng được đánh giá là 1 trong 13 thành phố cảng lớn trên thế giới có tỷ lệ tăng cao nhất về tài sản bị thiệt hại đến năm 2070 do BĐKH. BĐKH và nước biển dâng gây ảnh hưởng nghiêm trọng đến các hoạt động kinh tế- xã hội trên địa bàn thành phố. Các hiện tượng khí hậu cực đoan như hạn hán, ngập lụt, nắng nóng, rét đậm, rét hại thường xuyên xảy ra. Bão lớn kết hợp triều cường gây úng ngập trên diện rộng, sạt lở, đất và nhiễm mặn nguồn nước diễn ra thường xuyên hơn. Việc thích ứng và giảm nhẹ những thiệt hại do BĐKH gây ra đã và đang trở thành những nhiệm vụ chiến lược của Việt Nam nói chung và thành phố Hải Phòng nói riêng. UBND thành phố ban hành và thực hiện nhiều giải pháp thích ứng như các kế hoạch hành động thực hiện Chiến lược quốc gia về tăng trưởng xanh giai đoạn 2014-2020; thực hiện Thỏa thuận Paris về biến đổi khí hậu;  ứng phó với BĐKH giai đoạn 2021-2030, tầm nhìn đến năm 2050”…

Thời gian qua, thành phố đạt được những kết quả trong hoạt động thích ứng BĐKH, cụ thể phân vùng rủi ro thiên tai, cảnh báo các loại hình thiên tai như lũ, ngập lụt, sạt lở đất,... để có những giải pháp phòng tránh và giảm nhẹ; tu bổ và nâng cấp, tăng cường khả năng chống lũ cho các tuyến đê sông; phục hồi diện tích rừng phòng hộ ven sông và ven biển, hệ sinh thái bãi triều; tổ chức diễn tập thường niên ứng phó với các hiện tượng thời tiết bất thường. Để ứng phó với sự dâng cao mực nước biển, thành phố thực hiện phát triển đồng bộ giữa kết cấu hạ tầng cảng biển với hạ tầng công cộng; ban hành và thực hiện tích cực kế hoạch loại bỏ những công nghệ không thân thiện với môi trường trong ngành nông nghiệp, công nghiệp, giao thông vận tải và năng lượng…Tuy nhiên, trong bối cảnh BĐKH đang diễn ra nhanh chóng, các hành động ứng phó cần tiếp tục  được thực hiện khẩn trương mạnh mẽ, tích cực hơn.

Nguyên Mai

1090 chữ

Kinh tế xanh- hướng phát triển bền vững đảo Bạch Long Vĩ

Huyện Bạch Long Vĩ là một trong những đảo tiền tiêu trên Vịnh Bắc bộ. Vùng biển nơi đây có mức độ đa dạng sinh học cao, hệ sinh thái rạn san hô phong phú và nhiều loài động thực vật quý hiếm. Đến nay thống kê được 94 loài san hô, 65 loài rong và 1 loài cỏ biển; động vật đáy 125 loài. Trong số này nhiều loài có giá trị kinh tế quan trọng như bào ngư, thực vật phù du với 227 loài; động vật phù du 110 loài; cá biển 451 loài, trong đó có 58 loài cá san hô.  Đảo Bạch Long Vĩ rất nhỏ nhưng lại có nhiều tiềm năng lớn về chế biến, dịch vụ hậu cần nghề cá, bảo tồn biển và phát triển nuôi trồng hải sản, du lịch, hàng hải, cứu hộ, cứu nạn... Việc phát triển kinh tế biển góp phần nâng cao thu nhập cho ngư dân. Tuy nhiên, mô hình kinh tế Bạch Long Vĩ mang tính tự phát, chưa có tính liên kết bền vững, ảnh hưởng nghiêm trọng đến hệ sinh thái và suy giảm nhiều loài sinh cảnh biển, gây tác động đến nguồn sinh kế của cộng đồng ngư dân và môi trường biển. Trung bình mỗi năm có hàng nghìn tàu, thuyền vào neo đậu trong âu cảng và khu vực ven bờ. Nhưng hiện nay, hầu hết tàu, thuyền thường xả rác và nước thải trực tiếp xuống lòng âu và ven bờ đảo, gây ô nhiễm môi trường. Hoạt động khai thác tài nguyên hiệu quả chưa cao, huyện chưa có đội tàu khai thác hải sản chuyên dụng; tiềm năng mặt nước để phục vụ phát triển nuôi trồng thuỷ sản chưa được phát huy.

Căn cứ vào định hướng phát triển của thành phố và tính ưu việt của mô hình kinh tế xanh được áp dụng cho các xã đảo thành công trong nước và trên thế giới, Viện Tài nguyên Môi trường biển (thuộc Viện Hàn lâm Khoa học và Công nghệ Việt Nam) triển khai đề tài nghiên cứu xây dựng mô hình kinh tế xanh trên huyện đảo Bạch Long Vĩ. Đề tài tập trung giải quyết một số vấn đề chính là: Xác định hiện trạng các hoạt động dịch vụ kinh tế; đưa ra định hướng các hoạt động dịch vụ và xây dựng mô hình du lịch cụ thể theo định hướng kinh tế xanh có thể áp dụng từ nay đến năm 2030; đánh giá được sức tải du lịch để đưa ra quy mô theo từng giai đoạn 2025 - 2030. Nhóm nghiên cứu đánh giá điều kiện tự nhiên, nguồn nhân lực, vật lực để định hướng xây dựng huyện đảo trở thành trung tâm dịch vụ hậu cần nghề cá, trung tâm nuôi trồng thủy sản công nghệ cao. Mong rằng, từ kết quả nghiên cứu này, cơ quan quản lý có được cơ sở khoa học để lựa chọn được mô hình kinh tế áp dụng phù hợp với huyện đảo, góp phần xây dựng đảo Bạch Long Vĩ trở thành địa điểm du lịch, dịch vụ xanh, vừa vững về quốc phòng, vừa mạnh về kinh tế.

Huy Vũ

571 chữ