Tăng khả năng tiếp cận vốn cho khu vực kinh tế tập thể
Khó tiếp cận vốn tín dụng là vấn đề được nhiều hợp tác xã (HTX) quan tâm, phản ánh tại hội thảo “giải pháp tháo gỡ vướng mắc trong tiếp cận vốn tín dụng đối với khu vực kinh tế tập thể” được tổ chức trong tháng 4 vừa qua.
Thực tế cho thấy, thời gian qua, Chính phủ có nhiều chính sách hỗ trợ khu vực kinh tế tập thể, trong đó có chính sách tín dụng. Theo số liệu thống kê của Liên minh HTX Việt Nam, hiện có hơn 40 tổ chức tín dụng tham gia cho vay kinh tế tập thể, HTX. Tuy nhiên, chỉ khoảng 2% số HTX của cả nước tiếp cận được vốn từ các tổ chức tín dụng, khoảng 10% số HTX được vay vốn của các quỹ Trung ương và địa phương. Số liệu khảo sát trên 300 HTX, có đến 80% HTX phải vay ở thị trường phi chính sách và hệ thống “tín dụng đen” với lãi suất cao, thời gian ngắn, chủ yếu phục vụ cho đáo nợ, chờ vốn tín dụng. Trong khi đó, từ số liệu của Ngân hàng Việt Nam đặt vấn đề, tuy dư nợ tín dụng đối với HTX, liên hiệp HTX thấp song dư nợ tín dụng đối với cá nhân, hộ gia đình, trong đó có các cá nhân là thành viên HTX lại cao ( tính đến cuối tháng 12-2023 chiếm 46,7% tổng dư dư nợ tín dụng toàn nền kinh tế). Riêng tại Hải Phòng, dư nợ cho vay HTX, liên hiệp HTX đạt 184,568 tỷ đồng.
Một trong những nguyên nhân khiến HTX khó tiếp cận vốn vay từ hệ thống tổ chức tín dụng là thủ tục, hồ sơ vay vốn còn phức tạp; các điều kiện vay vốn không phù hợp thực tế mô hình hoạt động của HTX, liên hiệp HTX. Vướng mắc nhất hiện nay là quy định tài sản bảo đảm, bởi phần lớn các HTX, nhất là HTX nông nghiệp chưa được cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất. Việc thế chấp tài sản hình thành trên đất không được chấp nhận, do đó một số HTX phải huy động vốn tín dụng thông qua vay thế chấp bằng tài sản của thành viên. Còn đối với các tổ chức tín dụng, việc HTX không tiếp cận được vốn vay chủ yếu do tình hình tài chính của HTX còn thiếu minh bạch, phương án vay, phương án sử dụng vốn thiếu thuyết phục…
Trước thực trạng này, để tăng khả năng tiếp cận vốn tín dụng của khu vực kinh tế tập thể, nhiều giải pháp được đưa ra. Trong đó, Hải Phòng xác định tiếp tục cân đối vốn, tập trung tín dụng cho các tổ chức kinh tế tập thể hoạt động các lĩnh vực sản xuất, kinh doanh, lĩnh vực ưu tiên theo chủ trương của Chính phủ; đổi mới quy trình, thủ tục, điều kiện cấp tín dụng phù hợp với yêu cầu và thực tiễn hoạt động của HTX để từng bước mở rộng và tăng cường hỗ trợ vốn cũng như khả năng tiếp cận vốn tín dụng ngân hàng đối với loại hình kinh tế tập thể; bổ sung tăng vốn điều lệ cho quỹ hỗ trợ phát triển HTX thành phố theo từng giai đoạn, bảo đảm hiệu quả vay vốn cho khu vực kinh tế tập thể; hướng dẫn, hỗ trợ tháo gỡ khó khăn đối với khu vực kinh tế tập thể trong quá trình thực hiện thủ tục đề nghị cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất…
Thực tế cho thấy, câu chuyện khu vực kinh tế tư nhân khó tiếp cận vốn tín dụng được đặt ra trong nhiều năm nay và cũng không ít lần các bộ, ngành, địa phương đưa ra bàn bạc và tìm cách tháo gỡ. Cũng từ phản ánh và thực tế cho thấy, vấn đề mấu chốt để HTX, liêp hiệp HTX dễ tiếp cận vốn tín dụng chính là uy tín của từng HTX, liên hiệp HTX. Trường hợp HTX, liên hiệp HTX sản xuất, kinh doanh có hiệu quả, minh bạch về tài chính đều tiếp cận vốn vay một cách dễ dàng, thậm chí còn được “mời” vay vốn. Do đó, để gỡ được nút thắt trong tiếp cận vốn tín dụng, yếu tố tiên quyết chính là mỗi HTX, liên hiệp HTX cần nâng cao hiệu quả quản lý cũng chất lượng sản xuất, kinh doanh; minh bạch trong hoạch toán tài chính… Tất nhiên, trong quá trình này, HTX, liên minh HTX luôn cần sự đồng hành của cơ quan quản lý Nhà nước để tháo gỡ các khó khăn về đất đai, tư liệu sản xuất../.