Nỗ lực trợ giúp pháp lý đối với người khuyết tật
(HPĐT)- Trợ giúp pháp lý (TGPL) cho người khuyết tật là hoạt động mang tính nhân văn luôn được thành phố quan tâm chỉ đạo thực hiện. Hoạt động này được Trung tâm TGPL nhà nước thành phố (Sở Tư pháp), Phòng Tư pháp các quận, huyện triển khai hiệu quả, giúp người khuyết tật nâng cao hiểu biết về pháp luật, bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của mình.
Đối tượng yếu thế cần bảo vệ
Sáng 16-4 vừa qua, hội trường UBND xã Mỹ Đức (huyện An Lão) nhộn nhịp hơn mọi ngày. Hàng chục người khuyết tật và người thân của họ được cán bộ xã, thôn hỗ trợ đưa tới UBND xã để nghe TGPL và tư vấn pháp luật miễn phí. Chị Trịnh Thị Thắm ở thôn Tiến Lập, xã Mỹ Đức bày tỏ: Người khuyết tật rất thiệt thòi, nhận thức và hiểu biết pháp luật đều hạn chế. Được nghe các trợ giúp viên tư vấn quyền, chính sách của người khuyết tật, chị thấy rất thiết thực. Hiện vợ chồng chị đều là người khuyết tật đang hưởng chế độ trợ cấp 750 nghìn đồng/tháng. Sau buổi trợ giúp pháp lý này, chị có đơn đề nghị tư vấn thêm trường hợp gia đình của chị theo quy định hiện tại để nâng mức trợ cấp bởi hoàn cảnh gia đình rất khó khăn.
Đây là một trong hàng chục trường hợp được các trợ giúp viên pháp lý giải đáp và tư vấn đến người khuyết tật tại các buổi trợ giúp pháp lý miễn phí nhân ngày Người khuyết tật (18-4) vừa qua ở các xã Mỹ Đức, An Thái, An Thọ, Chiến Thắng (cùng huyện An Lão). Qua các cuộc TGPL lưu động cho thấy, người khuyết tật rất quan tâm tới chính sách, trợ cấp, bảo hiểm xã hội, bảo hiểm y tế, nghề nghiệp của nhà nước dành cho người khuyết tật. Theo thống kê sơ bộ của Sở Lao động- Thương binh và Xã hội, toàn thành phố hiện có khoảng 55 nghìn người khuyết tật, phần lớn có đời sống vật chất, tinh thần khó khăn, nên rất cần sự giúp đỡ của Nhà nước và xã hội, nhất là về vấn đề TGPL và truyền thông pháp luật. Hằng năm, Phòng Tư pháp các quận, huyện đều chủ động đẩy mạnh truyền thông về hoạt động TGPL và quyền được TGPL cho người khuyết tật thông qua các phương tiện thông tin đại chúng. Đồng thời, Trung tâm TGPL thành phố phối hợp Phòng Tư pháp các quận, huyện, UBND các xã, phường, thị trấn và các đoàn thể tổ chức các buổi TGPL lưu động nhằm phổ biến kiến thức pháp luật tới người thuộc diện TGPL, trong đó có người khuyết tật. Qua các hoạt động này, góp phần nâng cao kiến thức pháp luật, giúp người khuyết tật tiếp cận và thụ hưởng đầy đủ, kịp thời chính sách TGPL miễn phí cũng như được can thiệp hỗ trợ pháp luât trong các vụ việc cụ thể, bảo vệ chính đáng quyền và lợi ích hợp pháp của họ.
Phát huy vai trò từ cán bộ cấp cơ sở
Giám đốc Trung tâm TGPL nhà nước thành phố Trần Quý Toàn cho biết: Từ khi Luật TGPL năm 2017 có hiệu lực đến nay, đơn vị thụ lý và thực hiện TGPL gần 400 vụ việc liên quan người khuyết tật. Khi người khuyết tật đến trực tiếp trình bày nguyện vọng hoặc có đơn gửi đề nghị TGPL, Trung tâm sẽ cử trợ giúp viên pháp lý xuống cơ sở để tiếp cận nắm bắt vụ việc, tư vấn cụ thể. Nếu vụ việc phải đưa ra tòa án, trợ giúp viên pháp lý sẽ tham gia bào chữa hoặc bảo vệ lợi ích cho họ. Từ hoạt động TGPL miễn phí, nhiều người khuyết tật trên địa bàn được tư vấn pháp luật, bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp. Thời gian tới, Trung tâm sẽ tiếp tục bồi dưỡng cho những người làm công tác TGPL kiến thức, kỹ năng chuyên biệt tiếp cận với người khuyết tật để bảo đảm đáp ứng tốt nhất nhu cầu về pháp luật cho họ.
Bên cạnh những kết quả tích cực, hiện hoạt động TGPL, tư vấn pháp luật cho người khuyết tật vẫn gặp phải một số khó khăn. Một số người khuyết tật còn mặc cảm, tự ti, nên việc tiếp cận pháp luật còn nhiều trở ngại. Quá trình làm việc giữa người thực hiện TGPL với người khuyết tật hạn chế do phụ thuộc vào các yếu tố, như khó khăn trong vận động, đi lại của người khuyết tật; giao tiếp của người khiếm thính, khiếm thị, người tâm thần... Một số người khuyết tật chưa biết về quyền được TGPL do phương pháp truyền thông chưa phù hợp với các dạng tật khác nhau, mới chỉ dừng ở việc tuyên truyền qua tờ gấp và đài phát thanh, các hội nghị TGPL.
Từ thực tế trên, theo Trưởng Phòng Tư pháp huyện An Lão Ngô Văn Lâm, thời gian tới, đơn vị sẽ triển khai các phương thức truyền thông đặc thù phù hợp với người khuyết tật, như đối với người mù, người không biết chữ thì phổ biến, giáo dục pháp luật bằng lời nói qua băng ghi âm, đài phát thanh...; đối với người câm, điếc, tư vấn và phổ biến bằng chữ viết, bằng hình ảnh... hoặc thông qua người phiên dịch, giáo viên các trường khuyết tật, người thân trong gia đình... Đồng thời tăng cường vai trò TGPL, tư vấn pháp luật của đội ngũ các hòa giải viên, cán bộ cơ sở tại các thôn xóm. Bởi đây là những người gần gũi và nắm tình hình, đặc điểm người khuyết tật tốt nhất, từ đó có hình thức TGPL kịp thời, phù hợp, hiệu quả.
Phát huy vai trò của đội ngũ cán bộ cơ sở là hướng đi đúng đắn và phù hợp trong TGPL, tư vấn, truyền thông pháp luật tới người khuyết tật. Hiện toàn thành phố có gần 11,1 nghìn hòa giải viên tại gần 2 nghìn tổ hòa giải trên địa bàn các thôn, xóm, tổ dân phố, nắm vững kiến thức pháp luật cơ bản. Đây sẽ là đội ngũ quan trọng để TGPL, tư vấn pháp luật ban đầu cho người khuyết tật ngay tại cơ sở, là cầu nối tới Trung tâm TGPL thành phố khi có vụ việc phức tạp hơn. Do đó, Phòng Tư pháp các quận, huyện cần quan tâm bồi dưỡng những người làm công tác hòa giải cơ sở kiến thức, kỹ năng tiếp cận với người khuyết tật để bảo đảm đáp ứng tốt nhất nhu cầu về pháp luật cho người khuyết tật.