Di sản thiên nhiên thế giới vịnh Hạ Long - quần đảo Cát Bà: Nguồn lực phát triển bền vững
(HPĐT)- Điểm nhấn của Lễ hội Hoa Phượng Đỏ-Hải Phòng 2024 là sự kiện đón nhận danh hiệu Di sản thiên nhiên thế giới vịnh Hạ Long - quần đảo Cát Bà. Việc chính thức ghi danh trên bản đồ Di sản thế giới của UNESCO mở ra cơ hội đưa Cát Bà trở thành điểm đến du lịch hấp dẫn, tạo thương hiệu cho Hải Phòng, góp phần nâng cao đời sống cộng đồng, phục vụ phát triển bền vững.
Di sản thế giới liên vùng độc đáo đầu tiên ở Việt Nam
Theo đánh giá của Liên minh Bảo tồn thiên nhiên quốc tế (IUCN), vịnh Hạ Long – quần đảo Cát Bà là khu vườn sinh thái độc đáo, khu bảo tồn thiên nhiên nguyên vẹn, cùng hệ thống núi đá vôi karst, hang động phong phú, hệ sinh thái đặc trưng kết hợp với âm thanh ồn ào sóng vỗ, của nhịp sống dân cư, tạo nên phong cảnh kỳ vĩ, tràn đầy sức sống của thiên nhiên và con người. Quan điểm của các chuyên gia quốc tế của IUCN cũng trùng lặp với quan điểm của Ủy ban Di sản thế giới. Do đó, với những giá trị nổi bật toàn cầu, vịnh Hạ Long - quần đảo Cát Bà được 21/21 quốc gia thành viên của Ủy ban Di sản thế giới (UNESCO) ghi danh là Di sản thiên nhiên thế giới trong năm 2023.
Đảo Cát Bà lớn nhất trong quần đảo Cát Bà với diện tích 153 km², là đảo lớn thứ ba ở Việt Nam, sau đảo Phú Quốc và Cái Bầu, có đỉnh núi cao nhất lên đến 331 m. Trên đảo Cát Bà có nhiều hang động và địa danh đẹp nổi tiếng như động Trung Trang, hang Hùng Sơn, xã đảo Gia Luận, làng chài cổ Việt Hải… Quần đảo Cát Bà có rừng mưa nhiệt đới trên đảo đá vôi, rừng ngập mặn, các rạn san hô, thảm rong - cỏ biển, hệ thống hang động, tùng áng (hồ nước)… là nơi hội tụ đầy đủ các giá trị bảo tồn đa dạng sinh học, bảo đảm các yêu cầu của Khu Dự trữ sinh quyển thế giới theo quy định của UNESCO.
Việc công nhận vịnh Hạ Long - quần đảo Cát Bà là Di sản thiên nhiên thế giới không chỉ tạo một di sản thế giới liên vùng độc đáo đầu tiên ở Việt Nam, mà còn làm tăng thêm giá trị của vùng di sản rộng lớn, kỳ vĩ và tuyệt mỹ này. Theo Phó chủ tịch UBND huyện Cát Hải Nguyễn Quang Vinh, huyện Cát Hải chọn mô hình du lịch sinh thái, bảo tồn và phát huy những giá trị đặc hữu tại quần đảo Cát Bà trên cơ sở khai thác bền vững những lợi thế về cảnh quan, hệ sinh thái rừng, núi, biển, đảo. Vì vậy, quần đảo Cát Bà cùng với vịnh Hạ Long trở thành Di sản thiên nhiên thế giới là cơ hội lớn đối với du lịch Cát Bà trong công tác quảng bá điểm đến. Khách du lịch trong nước và quốc tế sẽ biết đến Cát Bà nhiều hơn, muốn đến với Cát Bà để được trải nghiệm trực tiếp, tìm hiểu thêm những giá trị riêng có và nổi bật đầy mới mẻ. Đây cũng là cơ hội tốt để huyện Cát Hải tiếp tục phát huy thế mạnh về kinh tế du lịch, phát triển loại hình du lịch sinh thái bền vững theo hướng cân bằng giữa lợi ích của người dân và bảo tồn di sản.
Tăng cường kết nối 2 miền di sản
Danh hiệu mới từ UNESCO mở ra nhiều cơ hội quý cho Việt Nam nói chung, thành phố Hải Phòng và tỉnh Quảng Ninh nói riêng. Tuy nhiên, cùng với đó cũng đặt ra nhiều vấn đề cần giải quyết. Đó là bảo tồn và quản lý di sản một cách hiệu quả, đồng thời khai thác hiệu quả nguồn lực di sản phục vụ phát triển kinh tế – xã hội, trong đó có phát triển du lịch. Mục tiêu hướng đến là phát triển bền vững, bảo vệ môi trường và tôn trọng giá trị toàn cầu của di sản như đã được đề xuất bởi UNESCO. Do đó, giải pháp quan trọng nhất cần thực hiện sớm là xây dựng kế hoạch và quy chế quản lý di sản chung giữa 2 địa phương Hải Phòng và Quảng Ninh làm cơ sở để quản lý, bảo vệ và phát triển giá trị di sản.
Với mục tiêu bảo tồn, quản lý bền vững và toàn vẹn Di sản Thiên nhiên thế giới vịnh Hạ Long - quần đảo Cát Bà, đầu năm 2024, UBND thành phố Hải Phòng và UBND tỉnh Quảng Ninh phối hợp tổ chức cuộc họp triển khai quyết định của Ủy ban Di sản thế giới. Trong đó, 2 địa phương thống nhất thành lập Tổ công tác liên tỉnh, thành phố để triển khai các công việc liên quan đến Di sản. Đồng thời thống nhất tham mưu, đề xuất Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch giao các đơn vị chủ trì thực hiện các nhiệm vụ xây dựng kế hoạch quản lý Di sản, ban hành quy chế bảo vệ và quy hoạch bảo tồn Di sản.
Ngay sau cuộc họp, 2 địa phương chủ động triển khai những nhiệm vụ cụ thể. Trong đó, thành phố Hải Phòng tích cực thực hiện các cơ chế, bảo vệ di sản, các chương trình nghiên cứu khoa học làm rõ giá trị di sản, Vườn quốc gia Cát Bà; rà soát số lượng, chất lượng tàu du lịch khai thác trên vịnh Lan Hạ; hoàn thiện, chỉnh sửa, cập nhật bản đồ quản lý di sản. Làm sao để cân bằng giữa phát triển, bảo tồn và phát huy các giá trị, danh hiệu, biến di sản thành tài sản, tiềm lực thành nguồn lực, thực sự phục vụ phát triển kinh tế-xã hội là bài toán đặt ra đối với 2 địa phương thời gian tới. Để làm được việc này không chỉ là trách nhiệm của Chính phủ và 2 địa phương Hải Phòng, Quảng Ninh mà là sự nghiệp của toàn dân, của tất cả tổ chức và cá nhân trong xã hội.