Lĩnh vực khai thác thủy sản: Hướng đến nghề cá bền vững
(HPĐT)- 69 năm kể từ Ngày giải phóng Hải Phòng (13-5-1955 – 13-5-2024) và khắc ghi lời Bác Hồ căn dặn cách đây vừa tròn 65 năm, trong lần về thăm làng cá Cát Bà ngày 1-4-1959: “Miền Bắc nước ta đã giải phóng, rừng vàng, biển bạc của ta, do dân ta làm chủ…”. Cùng với cả nước, 69 năm qua, ngành kinh tế thủy sản cũng như ngư dân thành phố đạt nhiều thành quả, bứt phá vượt bậc, hướng đến trở thành trung tâm dịch vụ hậu cần nghề cá và tìm kiếm cứu nạn của cả nước.
Vững vàng “cột mốc” chủ quyền trên biển
Đứng trên cabin con tàu vươn khơi với chiều dài gần 27 m, công suất gần 800 sức ngựa nhìn cờ Tổ quốc phần phật trong gió, ngư dân Đinh Khắc Xề, chủ tàu cá HP- 90765 TS nét mặt bừng lên niềm vui, dõng dạc hô: Ra khơi! Con tàu chuyển động, từ từ rời cảng vươn khơi. Để làm chủ con tàu vươn khơi thuộc loại “hoành tráng” trong Liên tập đoàn đánh cá Nam Triệu (huyện Thủy Nguyên), ông Đinh Khắc Xề có hơn 30 năm gắn bó với biển cả. Trước năm 2000, tàu không tính theo chiều dài như bây giờ mà theo công suất máy, ông Xề ra khơi trên những con tàu 80, 100, rồi 300 CV... Biển Đông của chúng ta và nghề khai thác thủy sản không thể mãi loanh quanh trong vùng bờ, vùng lộng. Với suy nghĩ như vậy, năm 2015, ông đóng mới và hạ thủy con tàu có chiều dài 27 m- một trong những phương tiện đánh bắt có công suất lớn nhất của xã Lập Lễ (huyện Thủy Nguyên) lúc bấy giờ. Tàu to, đánh bắt được xa bờ, nguồn lợi, hiệu quả cao hơn so với đi tàu nhỏ.
So với những năm trước, số lượng tàu cá của ngư dân có giảm do bị bán sang địa phương khác hoặc giải bản. Trưởng Liên tập đoàn đánh cá biển Nam Triệu Vũ Văn Cự lý giải: Những tàu cá đó hầu hết có công suất nhỏ, hoạt động kém hiệu quả. Trong số 386 tàu cá hiện tại của Liên tập đoàn có 70% là tàu vươn khơi (tàu có chiều dài từ 15 m trở lên) hoạt động dài ngày trên biển. Nếu như trước đây, tàu cá của ngư dân công suất máy 200, 300 CV thì nay nhiều tàu công suất hơn 1.000 CV; có tàu chiều dài hơn 30 m. Không chỉ thực hiện nhiệm vụ khai thác thủy sản, các tàu vươn khơi được ví như “cột mốc” chủ quyền trên biển.
Theo lãnh đạo Sở Nông nghiệp và Phát triển nông thôn, tính đến 30-4-2024, trên địa bàn thành phố có 837 tàu cá đủ điều kiện, đang hoạt động và được đăng ký trên cơ sở dữ liệu quốc gia Vnfishbase. Trong đó, tàu có chiều dài từ 15 m trở lên là 321 tàu. Năm 2023, sản lượng khai thác thủy sản thành phố đạt 119 nghìn tấn với tổng giá trị đạt 5.636 tỷ đồng, tăng 2,39% so với năm 2022. Nhờ được quan tâm đầu tư, hạ tầng hậu cần nghề cá thành phố ngày càng phát triển đầy đủ hơn. Với 2 cảng cá loại 2 là Trân Châu và Ngọc Hải; 1 cảng cá loại 3 là cảng Bạch Long Vĩ. Ngoài ra, thành phố có 4 khu neo đậu tránh bão bảo đảm hàng nghìn tàu cá của thành phố và các tỉnh lân cận neo đậu, tránh trú khi có mưa bão.
Hướng đến nghề cá bền vững, hiện đại
Chuyển đổi để nghề cá tiến lên hiện đại đang trở thành yêu cầu bắt buộc, nhất là khi Ủy ban châu Âu (EC) rút “thẻ vàng” với thủy sản Việt Nam. Cùng cả nước, ngư dân thành phố thay đổi thói quen, đánh bắt theo quy định của Luật Thủy sản và Công ước quốc tế về bảo vệ nguồn lợi hải sản di cư. Cùng với các chính sách hỗ trợ đóng mới tàu vươn khơi của Chính phủ, thành phố ban hành các chính sách riêng để hỗ trợ ngư dân chuyển đổi phương tiện, tiếp tục vươn khơi. Nhờ đó, ngư dân mạnh dạn chuyển đổi từ tàu nhỏ sang tàu lớn vươn khơi; đầu tư thêm các phương tiện đánh bắt theo hướng chuyên sâu, nâng cao hiệu quả khai thác...
Giám đốc Sở Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn Đỗ Gia Khánh cho biết, phát triển hạ tầng và dịch vụ hậu cần nghề cá đồng bộ, hiện đại, đáp ứng nhu cầu hội nhập là điều kiện có ý nghĩa nền tảng nhằm tạo nên đột phá trong chiến lược phát triển ngành khai thác thủy sản thành phố. Sở tham mưu với thành phố hoàn thành lập quy hoạch tỷ lệ 1/2000 Trung tâm nghề cá lớn gắn với ngư trường Vịnh Bắc bộ với diện tích hơn 80 ha tại xã Lập Lễ (huyện Thủy Nguyên). Đồng thời, kiên trì đề xuất Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn bố trí 1.368 tỷ đồng vốn đầu tư công đầu tư xây dựng cơ sở hạ tầng, trang thiết bị thủy sản tại Trung tâm nghề cá lớn và cảng cá Tây Nam huyện Bạch Long Vĩ; cải tạo, nâng cấp cảng cá Ngọc Hải thành cảng cá loại 1 kết hợp neo đậu tránh trú bão cấp vùng.
Trên cơ sở Chiến lược Phát triển thủy sản Việt Nam đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2045, Sở Nông nghiệp và Phát triển nông thôn đẩy mạnh cơ cấu lại nghề cá phát triển theo hướng bền vững qua việc kiểm soát chặt giấy phép, hạn ngạch khai thác gắn với sắp xếp lại ngành, nghề, số lượng phương tiện bảo đảm phù hợp với thực tế và ngư trường; phối hợp với các địa phương đẩy mạnh thực hiện Đề án cơ cấu lại ngành thủy sản gắn với Đề án phát triển ngành chế biến thủy sản giai đoạn 2021- 2030. Trong đó, tích cực triển khai chính sách hỗ trợ chuyển đổi nghề cho ngư dân lên bờ, tăng nuôi trồng, giảm dần khai thác, khuyến khích các hoạt động khai thác theo hướng du lịch và bảo vệ môi trường sinh thái biển. Đây là hướng đi mới, tạo động lực để lĩnh vực khai thác thủy sản phát triển bền vững.