trang 4, nộp 16-5, số 19-5

Vẹn nguyên “con đường huyền thoại” trong ký ức Bộ đội Trường Sơn

65 năm kể từ ngày mở đường Trường Sơn, đường Hồ Chí Minh huyền thoại, đã có hàng chục vạn bộ đội, thanh niên xung phong, dân công hỏa tuyến chiến đấu và phục vụ chiến đấu trên chiến trường, trên tuyến đường đó. Với họ, ký ức về con đường Trường Sơn huyền thoại, khốc liệt trong những tháng năm chống đế quốc Mỹ sẽ không bao giờ phai mờ, và mỗi khi nhớ về nó, những người lính Trường Sơn càng thêm tự hào.

Chiến trường khốc liệt nhưng đậm tình đồng chí, đồng đội

Tuyến đường Trường Sơn hình thành và bắt đầu khai mở vào tháng 5-1959, khi Thường trực Quân ủy trung ương giao nhiệm vụ cho “Đoàn công tác quân sự đặc biệt 559” mở đường chi viện cho chiến trường miền Nam. Có hàng chục vạn thanh niên xung phong, dân công hỏa tuyến, bộ đội trực tiếp chiến đấu và phục vụ chiến đấu trên tuyến đường này. Thành phố Cảng cũng có hơn 8.000 người con mang ý chí của thanh niên thành phố Trung dũng- Quyết thắng “sẻ dọc Trường Sơn đi cứu nước”. Trong đó, hơn 500 người hy sinh, hơn 900 người để lại một phần cơ thể ở chiến trường, cùng hàng trăm người nhiễm chất độc đi ô xin.

Là người may mắn trở về, bà Chu Thị The, nguyên Bí thư quận ủy Lê Chân không quên những ngày sống, chiến đấu nơi chiến trường Trường Sơn khốc liệt mà đậm nghĩa tình đồng chí, đồng đội. Ngược dòng thời gian, bà The nhớ lại “Khi chuẩn bị lên đường vào Trường Sơn, tôi cũng nghĩ sẽ rất vất vả, nhưng khi vào đến đó rồi mới không ngờ được sự khốc liệt của bom đạn hằng ngày, thời tiết thì nắng lửa mưa rừng, thiếu thốn lương thực thực phẩm, sốt rét ác tính triền miên. Giữa sự sống và cái chết mỗi người lính luôn cần “thần kinh thép” để vượt qua. Bởi có những lúc cả tiểu đội quây quần bên nhau trong bữa cơm, nhưng sau trận bom chỉ còn lại vài người”.  Trong mưa bom bão đạn, để đi qua được cuộc chiến, các chiến sĩ Trường Sơn luôn yêu thương nhau, che chở, đùm bọc nhau.

Bà The nhớ nhất là lần chuyển quân qua con suối lớn. Lần đó lũ tràn về nhanh, nước lên ngập bờ, dây cáp dòng ngang suối bị đứt, nước dâng cao rất khó qua. Có người biết bơi thì cho đồ vào bao ni lông buộc chặt rồi bơi sang. Riêng bà The không biết bơi nên không biết làm cách nào mà qua được. Nhiệm vụ không thể không thực hiện, việc chuyển quân cũng không thể chần chừ. Cuối cùng anh chị em nghĩ ra cách, cho bà The vào trong chiếc bao ni lông lớn như cho đồ vào buộc chặt kéo sang bên kia suối!. “Lúc đó, rất khó khăn vì cho người vào bao khác hoàn toàn với cho đồ vào, anh em đồng đội phải hà hơi thêm không khí trước khi buộc chặt đầu bao. Thực lòng lúc đó tôi nghĩ mình sẽ chết vì qua được con suối đó ít nhất mất 10-15 phút, trong lúc đó nếu gặp máy bay ném bom hay nước lũ chảy quá siết, nước dâng bất chợt, dây buộc bị đứt thì việc tôi bị nước cuốn đi rất dễ dàng, va phải đá ngầm ở lòng suối thì coi như cầm chắc cái chết”. Bà The nhớ lại. Tuy nhiên vì “trời thương” hay số “không chết” mà cuối cùng bà The cũng được đồng đội đưa sang bờ bên kia an toàn, kịp cho việc chuyển quân của toàn đơn vị. Sau này, chuyện qua suối bằng bao ni lông được đồng đội kể lại mỗi khi gặp mặt khiến bà The lại nhớ da diết những tháng năm nơi Trường Sơn đại ngàn.

Chuyến xe “hoa hồng”

Trên tuyến đường Trường Sơn có rất nhiều xe ô tô vận tải làm nhiệm vụ, có lúc cao điểm lên tới hơn 7000 xe, chưa kể xe của các lực lượng binh chủng khác. Ông Phạm Viết Sinh, ở phố Lam Sơn (quận Lê Chân) là một trong những người lính lái xe đó. Năm 1965, ông tái ngũ vào chiến trường Trường Sơn, và được điều về Binh trạm 12 lái xe. Trong đời lái xe của mình, ông nhớ nhất nhiệm vụ chở “hoa hồng” năm 1969. “Đầu tháng 9-1969, tôi nhận nhiệm vụ đưa 10 xe ô tô tải trở lại Trường Sơn sau khi nghỉ ngơi ở Thanh Hóa. Chúng tôi chỉ biết là đi nhưng không biết cụ thể đi đến đâu, làm nhiệm vụ gì, chỉ được dặn cứ đi, đi đến đâu sẽ có người hướng dẫn”, ông Sinh nhớ lại. 

Chấp hành mệnh lệnh, ông Sinh phụ trách 10 xe ô tô tải lấy hàng chạy liên tục cả ngày lẫn đêm. Khi đó ông mới biết 5 xe chở gạo và 5 xe vũ khí cung cấp cho miền Đông Nam bộ. Đoàn xe được các lực lượng toàn tuyến phối hợp chặt chẽ, bảo vệ an toàn. Tuy nhiên trên đường đi, đoàn xe bị máy bay Mỹ phát hiện, bắn rốc két trúng vào xe số 7 khiến xe bị cháy, lái phụ xe bị thương. Ông Sinh bắn súng báo hiệu để lực lượng cứu thương hỗ trợ đón thương binh và tiếp tục hành quân. Vào đến nơi, nhận được gạo quân dân ta vô cùng phấn khởi. Nghỉ ngơi xong đoàn xe của ông Sinh nhận lệnh chở “hàng đặc biệt” trở ra Thanh Hóa. Đó là 5 xe chở thương binh, 4 xe chở “hoa hồng”. “Chúng tôi không biết “hoa hồng” là hàng gì mới đi hỏi người có trách nhiệm thì được biết “hoa hồng” chính là các liệt sĩ!. Lúc đó trong tôi dâng lên nỗi xót xa, vô cùng đau lòng khi hàng trăm liệt sĩ được chở trên những chiếc xe tải về tập kết tại nơi an táng mà không được truy điệu trang trọng bởi điều kiện chiến tranh khốc liệt”. Sau chuyến xe “hoa hồng” đó, ông Sinh được bổ sung về binh trạm 35 tiếp tục chiến đấu.

Đối với những người lính Trường Sơn, những tháng năm nơi chiến trường Trường Sơn huyền thoại luôn có những dấu ấn, kỷ niệm khó phai mờ. Như với ông Cao Bá Đáo, Chủ tịch Hội truyền thống Trường Sơn đường Hồ Chí Minh Hải Phòng, cũng là lính lái xe, sau này trưởng thành là Phó sư đoàn trưởng, chủ nhiệm kỹ thuật Sư đoàn 473 Công binh. Ông từng lái xe “cảm tử” dẫn dụ máy bay địch để đoàn xe của ta thoát khỏi lưới bom. Lái xe “cảm tử” và may mắn không chết do nhảy ra kịp thời nhưng ông bị cháy hết quân tư trang giấy tờ do xe trúng bom tan tành, phải mất mấy ngày tìm về đơn vị cũ và đợi xác minh ông mới được tiếp tục chiến đấu….

65 năm đã qua, chiến trường Trường Sơn, con đường huyền thoại nay đã đổi thay nhiều, các vùng “đất chết” đã “hồi sinh” đầy sức sống. Và mỗi dịp kỷ niệm ngày mở đường, những người lính Trường Sơn xưa lại bồi hồi bao cảm xúc, tự hào, kiêu hãnh vì đã chiến đấu và chiến thắng. Mãi trong ký ức của họ, đường Trường Sơn nơi đã qua sẽ là một phần không thể thiếu trong hành trang cuộc đời.

Bài và ảnh Phương Nam

Bạn có biết?

Những “kỳ tích” của bộ đội Trường Sơn

-16 năm ngăn chặn tuyến chi viện chiến lược Trường Sơn, giặc Mỹ thực hiện 733.000 trận oanh kích bằng đủ loại máy bay, trút xuống Trường Sơn 7,7 triệu quả bom, trọng lượng 4 triệu tấn bom đạn, chiếm 50% bom đạn Mỹ dội xuống Việt Nam.

-16 năm chiến đấu anh dũng trên tuyến đường với 4 sư đoàn công binh, hơn 1 vạn thanh niên xung phong, dân công hỏa tuyến kiên cường bán trụ, bộ đội công binh Trường Sơn đã làm lên hệ thống giao thông vĩ đại gồm 5 trục dọc, 21 trục ngang tổng số hơn 17.000 km đường xe cơ giới.

-Lực lượng vận tải với 2 sư đoàn ô tô cơ động vận chuyển hơn 1 triệu tấn vũ khí, đạn dược, lương thực chi viện cho các chiến trường. Từ năm 1973 đến đầu năm 1975 chở bằng xe cơ giới 40 vạn quân và tổ chức hành quân 25 đoàn binh khí kỹ thuật vào chiến trường, cơ động bằng xe cơ giới 10 lượt sư đoàn quân chủ lực tham gia các chiến dịch.

-Lực lượng bộ binh tiêu diệt và bắt sống 17.740 tên địch. Lực lượng phòng không gồm 1 sư đoàn và 9 trung đoàn trực thuộc các đơn vị khác của Trường Sơn bắn rơi tại chỗ 2.455 máy bay các loại. Bội đội xăng dầu mở 1.400 km đướng ống xăng dầu, 600 km đường sông.

-16 năm chiến đấu anh dũng, Bộ đội Trường Sơn vinh dự được Đảng, Nhà nước tuyên dương danh hiệu Anh hùng lực lượng vũ trang nhân dân; được tặng Huân chương Hồ Chí Minh; Huân chương Sao vàng; 82 đơn vị và 47 cá nhân được phong tặng danh hiệu Anh hùng lực lượng vũ trang nhân dân.

(Theo Lịch sử và dấu ấn Trường Sơn-Nhà xuất bản Thanh niên.

Hà Nội 2018)

----------------------------

Phương Nam 300 chữ