Trang VHNT CTV thứ 7

• 23/05/2024 11:07

Sân khấu thiếu nhi:

Vươn mình trong thời đại giải trí

Sân khấu kịch thiếu nhi ở nước ta thời gian qua tạo được sức hút, đem đến cho các em nhỏ nhiều vở diễn chất lượng, góp phần hình thành nhân cách, kiến thức cũng như tâm hồn đẹp tới thế hệ tương lai.

Các nghệ sĩ sân khấu khẳng định, mỗi tác phẩm nghệ thuật, trong đó có sân khấu dành cho thiếu nhi không đơn thuần chỉ là sự giải trí, mà thông qua nghệ thuật để nuôi dưỡng tâm hồn, xây dựng những bài học có giá trị về đạo đức, lối sống lành mạnh, tư duy mạch lạc cho các em nhỏ. Để có những tác phẩm chất lượng, giàu giá trị và ý nghĩa, đòi hỏi giới nghề phải luôn nỗ lực đổi mới từ việc xây dựng kịch bản đến cách dàn dựng, để có thể song hành cùng các loại hình giải trí đa dạng như hiện nay, đáp ứng được nhu cầu hưởng thụ của các em nhỏ trong thời đại mới.

Nguyên Giám đốc Nhà hát Kịch Việt Nam Nguyễn Thế Vinh đánh giá: Xu hướng phát triển của sân khấu trên thế giới lấy thiếu nhi làm đối tượng phục vụ. Cùng với thiếu nhi, người làm sân khấu hướng tới thu hút thêm các đối tượng như cha mẹ học sinh, ông bà. Thiếu nhi sẽ là đối tượng phục vụ chính trong xu hướng phát triển của sân khấu trong tương lai. Hiện nay, nhiều nhà hát xã hội hóa thành công các chương trình cho thiếu nhi và đầu tư rất tốt.

Thực tế cho thấy, sân khấu thiếu nhi nước ta gần đây và hiện tại đang chiếm được cảm tình, chỗ đứng với các em nhỏ. Trước hết, các nghệ sĩ làm nghề nỗ lực thay đổi để có một kịch bản hay cho trẻ em, bằng cách đi sâu tìm hiểu, nắm vững diễn biến tâm lý lứa tuổi của trẻ. Khi hiểu tâm lý của trẻ, người viết kịch bản biết vận dụng kiến thức để lựa câu, chọn cho trẻ dễ hiểu, dễ tiếp thu. Bên cạnh đó, khi có một kịch bản ưng ý, các đạo diễn tìm được diễn viên phù hợp với vai diễn, dàn dựng các mảng, miếng, trò vừa vui, vừa tinh nghịch hồn nhiên. Trong khi các diễn viên hầu hết là người lớn “cưa sừng làm nghé”, học cách diễn đạt rất con trẻ để cho phù hợp với nhân vật (đôi khi là những con vật ngộ nghĩnh đáng yêu).

Sân khấu thiếu nhi tiếp tục cho thấy sự phát triển trong thời đại công nghệ giải trí 4.0 qua việc Nhà hát Tuổi trẻ (Hà Nội) ra mắt nhiều vở diễn phục vụ khán giả nhí nhân dịp Ngày Quốc tế thiếu nhi năm nay (1-6). Theo đó, Nhà hát Tuổi trẻ ra mắt 4 vở diễn mới với nội dung mới lạ, đặc sắc. Đó là vở nhạc kịch “Bữa tiệc của Elsa” (tác giả: Trần Lệ Chiến; đạo diễn: NSƯT Lê Ánh Tuyết và Đào Duy Anh) là cuộc hành trình tự hoàn thiện bản thân của Sữa - một cô bé xinh xắn, thông minh, được cả nhà cưng chiều, trở nên ích kỷ, ỷ lại, không biết chia sẻ, khiến cho bạn bè xa lánh. Đối mặt với những thử thách khó khăn, những tình huống cần đến sự đoàn kết, yêu thương để vượt qua, Sữa dần biết cách thấu hiểu, sẻ chia, ngày càng trở nên đáng yêu, dễ gần, biết yêu thương và giàu lòng trắc ẩn.

Với vở kịch “Vị vua không ngai”(đạo diễn Lại Huy Hoàng dàn dựng từ kịch bản cùng tên của tác giả Vũ Thị Thảo). Kịch bản này từng giành giải A trong Cuộc vận động sáng tác kịch bản sân khấu phục vụ thiếu niên, nhi đồng do Hội Nghệ sĩ Sân khấu Việt Nam tổ chức năm 2023. Thông qua cuộc phiêu lưu vào thế giới tưởng tượng đầy màu sắc của Minh – một cậu bé thông minh, can đảm và luôn lạc quan, vở kịch truyền cảm hứng cho các em nhỏ qua những bài học sâu sắc về tình đoàn kết, tinh thần đồng đội, ý thức rèn luyện bản thân để vượt qua mọi thử thách bên cạnh những tiếng cười đầy vui nhộn, dí dỏm.

Đặc sắc không kém là vở kịch “Giải cứu bà nội” (tác giả Jerome Poncin; đạo diễn NSƯT Lê Ánh Tuyết – Đào Duy Anh) có sự phối hợp giữa Nhà hát Tuổi trẻ và Nhà hát “Bốn bàn tay” (Vương quốc Bỉ). Vở diễn nói về hành trình “bắt cóc” bà nội từ viện dưỡng lão của một cô bé, trải qua chuyến phiêu lưu thú vị, nhưng cũng đầy thử thách, cuối cùng hai bà cháu tìm lại được những điều ý nghĩa và thiêng liêng đánh mất bấy lâu nay. Tác phẩm sân khấu này đề cao và tôn vinh tình cảm ruột thịt, gắn kết các thế hệ trong gia đình. Đó còn là nhạc kịch “Zorba - chú mèo thám tử” (tác giả Lee Jieun; đạo diễn Lee Jongseok) được Nhà hát Tuổi trẻ hợp tác với Nhà hát SangsangMaru (Hàn Quốc) phối hợp dàn dựng. Vở diễn kể về câu chuyện phiêu lưu của Thám tử Zorba, tôn vinh và đề cao tầm quan trọng của những mối quan hệ trong gia đình, mang lại niềm vui, sự sáng tạo, trí tưởng tượng và trải nghiệm âm nhạc thú vị không chỉ dành cho trẻ em mà còn cho mọi thành viên trong gia đình.

Nhà hát kịch Việt Nam cũng vừa trình làng vở kịch “Rồng thần trở lại” (NSND Xuân Bắc và NSND Tự Long dàn dựng) là phiên bản sân khấu của tác phẩm truyện, phim “Bảy viên ngọc rồng”, được thể hiện dưới góc nhìn mới, nhưng cũng không kém phần hài hước, dí dỏm của các nghệ sĩ. Vở kịch chuyển tải thông điệp về sức mạnh của tinh thần đoàn kết, yêu cái đẹp, tránh xa cái xấu. NSND Xuân Bắc, Giám đốc Nhà hát kịch Việt Nam cho biết: Đơn vị luôn nỗ lực đầu tư các tác phẩm sân khấu thiếu nhi giàu ý nghĩa nhân văn, lồng ghép các thông điệp mang tính giáo dục, nhưng đồng thời mang đến những giây phút thư giãn cho khán giả nhỏ tuổi. Tuy nhiên, các tác phẩm này không chỉ phù hợp với riêng thiếu nhi mà các bậc cha mẹ cũng tìm được những giây phút giải trí bổ ích, hấp dẫn, khi đồng hành cùng các con đến xem.

Theo soạn giả Mai Văn Lạng, sân khấu thiếu nhi nước ta thời gian qua có những chuyển biến tích cực. Để sân khấu thiếu nhi phát triển hơn nữa, các nhà hát, các đoàn nghệ thuật cần tiếp tục có kế hoạch dài hơi, có chiến lược để xây dựng các kịch bản, vở diễn, các chương trình dành cho thiếu nhi phù hợp, hấp dẫn với lứa tuổi. Đồng thời cần chú trọng đến việc tuyên truyền quảng bá cái hay, cái đẹp của nghệ thuật sân khấu, bao gồm cả sân khấu cho thiếu nhi, để các em hiểu và yêu giá trị của bộ môn nghệ thuật này. Quan trọng không kém, đó là chúng ta cần tiếp tục hướng tới sân khấu học đường để thế hệ trẻ được tiếp cận với nghệ thuật sân khấu một cách nhanh nhất, hiệu quả nhất.

Hoàng Anh

“Vị vua không ngai” – vở kịch thiếu nhi của Nhà hát Tuổi trẻ ra mắt khán giả nhỏ tuổi từ trung tuần tháng 5-2024. 

Nhà hát Kịch Việt Nam vừa chính thức công diễn vở kịch thiếu nhi “Rồng thần trở lại”.CHỮ VÀ NGHĨATRỜI ĐÁNH CÒN TRÁNH BỮA ĂN            Cũng còn một biến thể khác nữa đấy: Trời đánh còn tránh miếng ăn. Dù ở biến thể nào thì câu tục ngữ này cũng mang một thông điệp ngữ nghĩa rõ ràng. Đó là sự khẳng định tầm quan trọng của bữa ăn, miếng ăn và việc ăn trong gia đình Việt Nam ta.          Nguyễn Đức Dương (trong Từ điển Tục ngữ Việt, NXB Tổng hợp TP Hồ Chí Minh, 2010) giải thích câu này là "Trời dù định đánh ai thì cũng phải chờ cho họ ăn xong rồi mới ra tay. Hay dùng để chỉ rõ tầm hệ trọng của bữa ăn, tới độ ngay cả Thiên Lôi cũng chẳng nỡ hại người khi họ đang dùng bữa".          Còn Việt Chương (trong Từ điển thành ngữ, tục ngữ, ca dao Việt Nam, quyển Hạ, NXB Tổng hợp Đồng Nai, 2003) thì cắt nghĩa như sau: Bữa ăn đối với người mình rất quan trọng, dù đó chỉ là bữa ăn thanh đạm. Người xưa làm lụng suốt ngày mà chỉ được ngồi vào mâm có ba lần, mà lần nào cũng không no đủ, thì đủ hiểu bữa ăn quý hóa đối với người đời đến mức độ nào. Vì vậy, ai cũng coi trọng bữa ăn, và ai cũng tránh gây phiền muộn cho nhau trong khi ăn uống. Ngay cả cha mẹ rầy la con, cũng chờ con cái ăn xong mới quở phạt.          Về cơ bản, cách giải thích như trên là đã khá ổn. Tuy nhiên, chúng ta vẫn có thể bàn thêm câu tục ngữ này này từ góc độ văn hóa ẩm thực.          Thứ nhất, bữa ăn luôn luôn là một vấn đề hệ trọng đối với mọi người trên thế gian này. Người ta trước hết "ăn để mà sống". Đói thì đầu gối phải bò. Ăn đủ no, đủ chất luôn là mục tiêu mà mọi người hướng tới. Vì vậy, ăn là một hoạt động bình thường, một quyền sống mà chúng ta phải tôn trọng.           Thứ hai, con người ta khác với động vật là, ăn uống (ẩm thực) không đơn giản chỉ là nhu cầu sinh lí mà còn là một sự thưởng thức, thỏa mãn những yêu cầu ở mức tốt nhất. Bữa ăn không chỉ được chuẩn bị chu đáo (bằng cách nấu nướng hợp khẩu vị) mà còn bày biện sao cho "ngon mắt" và đặc biệt là "ngon tai". "Ngon tai" tức là không bị quấy rầy bởi những lời lẽ không vui, không hay, thậm chí là trong không khí nặng nề (chửi rủa hay bị đánh đập). Không hiếm những gia đình trong bữa ăn xảy ra cãi vã, lời qua tiếng lại, có khi "bát đi đằng bát, đũa đi đằng đũa". Vậy thì ai mà ai có thể ăn trong một tâm trạng không thoải mái, ức chế về tâm lí và tình cảm như thế? Có nhiều người, vì lòng tự trọng, vì danh dự mà từ chối những bữa ăn như vậy. Bởi người ta đâu chỉ "sống để mà ăn"? Ăn còn là một nét đẹp trong thú vui ẩm thực. Vì vậy, mà một đấng thiêng liêng cao cả như "ông Trời" cũng phải tạm lùi hình phạt của mình trước một ai đó. Dân gian vẫn duy trì một phong tục. Ấy là mỗi khi có mưa giông sấm sét, người ta rang bỏng ngô mang ra ăn, để tránh rủi ro (với quan niệm sét sẽ không đánh khi dân chúng đang ăn).                     Ông Trời còn tránh bữa ăn                     Lời cha ông hóa lời răn cho đời. PGS. TS PHẠM VĂN TÌNH Vui cườiNgười vợ đãng trí  Chị vợ vừa đi chợ mua được tấm vải đẹp liền khoe với anh chồng:- Anh yêu, em mua tấm vải này để làm cho anh một chiếc cà vạt đấy.- Em thật là tuyệt vời, nhưng sao em mua nhiều vải thế?- Em nghĩ số vải còn dư lại để may áo dài.- Vậy em đã mua cho anh đôi giày mới để đi làm chưa?- Thôi chết, em đãng trí quá. Em vào cửa hàng để mua giày cho anh. Loay hoay thế nào em lại mua nhầm chiếc váy dạ hội mới khổ chứ.- !?!Phạm An Không biết tả con nào  Thấy đứa con khi đi học về có vẻ mặt buồn rười rượi, bà mẹ ngạc nhiên hỏi:- Làm gì mà con gái buồn thế.- Mẹ ạ, cô giáo ra đề tập làm văn tả con mèo.- Thế thì tốt, nhà mình có những hai con.- Nhưng cô lại không yêu cầu tả con nào?- !?!Nguyễn ThắngBị đuổi việc vì viết sai  Hai đồng nghiệp ngồi nói chuyện với nhau. Một người than thở:- Bà sếp tao thật không ra gì. Bài báo cáo của tao hay như thế mà chỉ vì viết sai chính tả tý xíu lại đuổi việc tao.- Mày viết sai gì?- Tao viết: “Từ ngày thành lập nên công ty, giám đốc đã rất say mê trồng người, giúp cho họ công ăn việc làm...”- Ủa thế thì có vấn đề gì?- Nhưng tao viết nhầm “say mê trồng người” thành “say mê chồng người”.- Trời!!!Lê Linh Khi nha sĩ cổ vũ đấu quyền anh  Trong một trận đấu quyền anh mang tầm quốc tế, một cổ động viên hô lớn:- Đánh gãy hết răng bọn nó đi.Người ngồi kế bên thắc mắc hỏi:- Anh cổ vũ bên nào đánh bên nào thế?- Bên nào cũng được.- Tôi chưa hiểu lắm, anh nói rõ hơn được không?- Tôi là nha sĩ mà!Quỳnh Trang