Bài cho Trang VHNT CTV Chủ nhật ngày 26-5 (ghép cùng chuyên mục còn tồn của số chủ nhật tuần trước để lại)

Festival mỹ thuật trẻ năm 2024:

Kỳ vọng sự mới lạ, trẻ trung

Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch (VH-TT&DL) vừa phát động Festival mỹ thuật trẻ lần thứ 7 năm 2024, với kỳ vọng thúc đẩy quá trình lao động sáng tạo nghệ thuật của các họa sĩ, nhà điêu khắc, nghệ sĩ trẻ Việt Nam, đồng thời có thêm nhiều tác phẩm có giá trị nghệ thuật và hình thức sáng tác mới.

Thứ trưởng Bộ VH-TT&DL Tạ Quang Đông cho biết: Festival mỹ thuật trẻ năm 2024 là một sự kiện có ý nghĩa với nền mỹ thuật Việt Nam nói chung và đội ngũ mỹ thuật trẻ nói riêng. Đây là sân chơi thiết thực, tạo điều kiện giao lưu, học tập, trao đổi kinh nghiệm, công bố, phổ biến tác phẩm dành cho các họa sĩ, nhà điêu khắc, nghệ sĩ từ 18 đến 35 tuổi, đề tài sáng tác tự do. Ban tổ chức khuyến khích tác phẩm có tính nhân văn, hướng thiện, phản ánh tích cực đời sống xã hội đương đại; tác phẩm sáng tác về các nhân vật và sự kiện lịch sử của đất nước. Các tác phẩm gửi tham gia thuộc các loại hình hội họa, đồ họa, điêu khắc, nghệ thuật sắp đặt, nghệ thuật trình diễn, nghệ thuật hình ảnh và các hình thức nghệ thuật đương đại khác. Đây cũng là sự kiện văn hóa đáp ứng nhu cầu đời sống tinh thần, hưởng thụ mỹ thuật ngày càng cao của người dân, góp phần phát triển kinh tế- xã hội, là cơ hội giao lưu văn hóa, trao đổi kinh nghiệm và phản ánh những khó khăn, thuận lợi, cách nhìn, quan điểm sáng tác trong quá trình lao động sáng tạo nghệ thuật của các họa sĩ, nhà điêu khắc, nghệ sĩ trẻ Việt Nam.

Nhà phê bình mỹ thuật Mai Thị Ngọc Oanh, Phó Chủ tịch Thường trực Hội Mỹ thuật Việt Nam cũng kỳ vọng, Festival mỹ thuật trẻ lần này sẽ có những tác phẩm mới mang phong cách trẻ trung hơn do người trẻ có suy nghĩ trẻ, có những tác phẩm tươi mới, mang đến những cảm xúc mới lạ. Điều đó cho thấy mỹ thuật trẻ nước ta có “khoảng lặng” mà người trong giới cũng như công chúng yêu mỹ thuật Việt nhận thấy trong những năm gần đây.

Không khó để nhận thấy, các kỳ Festival mỹ thuật trẻ đạt được nhiều kết quả, thành tựu nổi bật với số lượng tác giả, tác phẩm tham gia đông đảo, đa dạng các nội dung, phong cách thế hiện. Song thực tế từ Festival mỹ thuật trẻ trước đây giúp tất cả nhận thấy, “chất trẻ” của chính những nghệ sĩ trẻ Việt Nam còn rất thiếu. Họa sĩ Lương Xuân Đoàn từng băng khoăn, thông qua các tác phẩm gửi về Festival mỹ thuật trẻ, dường như mọi người nhận ra những người trẻ bước trên sân chơi này đang khá “già”. Các nghệ sĩ trẻ kể những câu chuyện cũ, việc xưa và dường như chưa tìm được lối thoát cho những câu chuyện khác, mới và trẻ hơn...

Sau giai đoạn bùng nổ ở những năm 90 của thế kỷ trước của các loại hình nghệ thuật đương đại, ở các kỳ Festival mỹ thuật trẻ gần đây, rất hiếm tác phẩm video art, sắp đặt, trình diễn... vốn đang phát triển và thịnh hành trên thế giới. Nhiều chuyên gia cho rằng, điều này là thực tế đáng lo ngại, cho thấy sự bế tắc của đội ngũ mỹ thuật trẻ nước ta thời gian qua cũng như hiện tại. Theo họa sĩ Lương Xuân Đoàn, Chủ tịch Hội đồng nghệ thuật Festival mỹ thuật trẻ: Có lẽ những lần vấp phải công luận với các tác phẩm nghệ thuật đương đại khiến nhiều nghệ sĩ trẻ lựa chọn phong cách sáng tạo khá “già”. Họ cẩn trọng, an toàn, chưa dám thể hiện sự đột phá hay quan điểm cá nhân. Tuy nhiên, luôn mong muốn các nghệ sĩ trẻ biết phá cách, đặt ra những “thách thức” cho Hội đồng nghệ thuật và cơ quan quản lý bằng chính các tác phẩm của mình. Song để làm được điều này cần vai trò của quản lý Nhà nước và các hội chuyên ngành để tạo điều kiện cho những người trẻ cất tiếng khác lạ, một cách tự tin.

Thêm nữa, các loại hình nghệ thuật đương đại như sắp đặt, trình diễn, video art… hiện đang phát triển mạnh mẽ, thu hút sự quan tâm, sáng tạo của đội ngũ các họa sĩ, nhà điêu khắc, nghệ sĩ trẻ tại Việt Nam, nhưng số lượng tham gia Festival mỹ thuật trẻ hằng năm chỉ đếm trên đầu ngón tay, chất lượng cũng chỉ ở mức “thường thường bậc trung”. Vì thế, Ban tổ chức Festival mỹ thuật trẻ năm 2024 kỳ vọng có thêm nhiều tác phẩm ở các loại hình này tham gia, từ đó mang đến diện mạo mới hơn, trẻ hơn.

Họa sĩ Trần Hậu Anh chia sẻ: Học sinh của anh có gửi tác phẩm video art tới tham dự một kỳ Festival mỹ thuật trẻ, nhưng sau đó được “hồi trả” vì Ban tổ chức không có máy móc hiện đại để trình chiếu. Do vậy, cần có nhiều nhà hảo tâm đầu tư cho các nghệ sĩ trẻ và cùng hợp tác với cơ quan quản lý nhà nước về mỹ thuật trong việc tổ chức sân chơi cho họa sĩ trẻ. Để có điều này thì phải có cơ chế thích hợp để xã hội hóa các hoạt động nghệ thuật có sự đầu tư của Nhà nước.

Nhiều ý kiến chuyên gia cũng cho rằng, sở dĩ các tác giả trẻ không có nhiều tác phẩm phá cách, mới lạ từ nội dung đến hình thức thể hiện vì nghệ sĩ trẻ cẩn trọng quá, không dám thổ lộ tâm thế, ao ước trong sáng tạo của mình. “Băn khoăn trước những vấn đề của đời sống và đưa vào tác phẩm là đặc quyền của nghệ sĩ trẻ. Tôi mong các bạn trẻ tự tin, mạnh dạn dấn thân để tạo nên những tác phẩm có cách nhìn khác, tạo hướng đi khác để các nhà quản lý, giới chuyên môn và công chúng phải công nhận”, họa sĩ Lương Xuân Đoàn cho biết.

Khôi Nguyên