Chuyến thăm của Tổng thống Nga tới Trung Quốc: Thắt chặt quan hệ chiến lược
(HPĐT)- Tổng thống Nga Vladimir Putin vừa có chuyến thăm Trung Quốc trong 2 ngày (16 và 17-5). Những kết quả đạt được trong chuyến thăm tạo ra “xung lực” mới trong quan hệ đối tác chiến lược toàn diện Nga - Trung Quốc, đồng thời đặt ra với Mỹ và phương Tây nhiều “bài toán khó”.
Đẩy mạnh hợp tác trong nhiều lĩnh vực
Dư luận không bất ngờ khi chuyến thăm nước ngoài đầu tiên của Tổng thống Liên bang Nga Vladimir Putin ngay sau khi ông tuyên thệ nhậm chức nhiệm kỳ thứ năm là tới Trung Quốc. Năm nay hai nước kỷ niệm 75 năm thiết lập quan hệ ngoại giao. Trung Quốc, cùng Ấn Độ cũng là hai nước được Nga xác định "láng giềng lớn", "trung tâm quyền lực toàn cầu có chủ quyền" mà Moskva cần ưu tiên định hướng phát huy những tiềm năng của quan hệ đối tác chiến lược với 2 nước này, theo khái niệm chính sách đối ngoại cập nhật mới nhất của Liên bang Nga, được Tổng thống Putin phê duyệt tháng 3-2023.
Tại các cuộc hội đàm, Tổng thống Nga Putin đánh giá cao những kết quả đạt được trong quan hệ hợp tác song phương Nga - Trung Quốc, nhất là lĩnh vực kinh tế - thương mại. Năm 2023, kim ngạch thương mại hai chiều Nga - Trung Quốc đạt 227 tỷ USD. Trong khi đó, Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình khẳng định, không ngừng làm sâu sắc hơn mối quan hệ Nga - Trung Quốc trở thành “yếu tố duy trì sự ổn định chiến lược toàn cầu và dân chủ hóa quan hệ quốc tế”.
Kết thúc các cuộc hội đàm, tuyên bố nhấn mạnh cam kết của hai bên nhằm thúc đẩy hợp tác song phương trong nhiều lĩnh vực, từ chống biến đổi khí hậu, khoa học - công nghệ, trí tuệ nhân tạo (AI), đến ngăn chặn “chủ nghĩa thực dân kiểu mới” và lên án hành vi xuyên tạc lịch sử của Chiến tranh thế giới lần thứ 2. Hai bên cam kết tăng cường hợp tác thương mại - đầu tư, sử dụng đồng nội tệ trong thanh toán, tăng nguồn cung dầu khí, thúc đẩy hợp tác trong lĩnh vực năng lượng hạt nhân vì mục đích hòa bình. Tuyên bố chung ghi nhận sự đồng thuận, nhất trí cao của Moskva đối với “quan điểm khách quan và không thiên vị” của Bắc Kinh liên quan đến cuộc xung đột quân sự tại Ukraine. Hai bên nhấn mạnh sự cần thiết phải chấm dứt tình hình căng thẳng tại Ukraine, khẳng định tầm quan trọng của đối thoại là giải pháp tối ưu để giải quyết cuộc khủng hoảng Ukraine.
“Bài toán khó” với phương Tây
Trước thềm chuyến thăm Trung Quốc của Tổng thống Nga Putin, lần lượt Thủ tướng Đức Olaf Scholz và Ngoại trưởng Mỹ Blinken đến thăm Trung Quốc, cũng như chuyến công du châu Âu của Chủ tịch Tập Cận Bình. Mối quan tâm hàng đầu của phương Tây là làm thế nào để Trung Quốc không đứng về phía Nga và ngừng hậu thuẫn chiến dịch quân sự đặc biệt của Nga tại Ukraine. Theo Mỹ và Liên minh châu Âu (EU), Bắc Kinh là một nhà cung cấp vật liệu và công nghệ chính cho tổ hợp công nghiệp quân sự Nga. Washington và Brussels nhiều lần kêu gọi Trung Quốc ngừng cung cấp các nguồn lực này và gây áp lực bằng cách đe doạ các lệnh trừng phạt đối với các công ty Trung Quốc.
Theo giới phân tích chính trị, trong bối cảnh cuộc xung đột quân sự Nga - Ukraine đang diễn biến phức tạp, khó lường, nhất là sau khi Mỹ thông qua gói viện trợ quân sự trị giá 61 tỷ USD cho Ukraine mới đây, việc phương Tây lo ngại về mối quan hệ hợp tác Nga - Trung Quốc và những tác động đối với cục diện chiến trường Ukraine là hoàn toàn dễ hiểu. Do vậy, những kết quả đạt được trong chuyến thăm, nhất là “sự nhất trí cao” giữa lãnh đạo Nga - Trung Quốc liên quan đến vấn đề Ukraine sẽ đặt ra với Mỹ và châu Âu nhiều “bài toán khó”. Trong bối cảnh căng thẳng leo thang ở khu vực Ấn Độ Dương - Thái Bình Dương, Moskva và Bắc Kinh đang chú ý đến phát triển quan hệ quân sự, bằng chứng là sự tham gia của tân Bộ trưởng Bộ Quốc phòng Nga Andrei Belousov và Thư ký Hội đồng An ninh Nga Sergei Shoigu trong các cuộc hội đàm. Hai nước nhất trí mở rộng phạm vi tập trận chung, thường xuyên tiến hành tuần tra trên biển và trên không.
Không thể phủ nhận thực tế, quan hệ đối tác chiến lược toàn diện Nga - Trung Quốc đang trong giai đoạn phát triển chưa từng có trong lịch sử. Tuy nhiên, theo giới phân tích chính trị, kịch bản Nga - Trung Quốc thiết lập liên minh quân sự là khó xảy ra. Nguyên nhân là do áp lực mà phương Tây tạo ra đối với Nga chưa đủ để nước này cần có sự hỗ trợ quân sự từ bên ngoài, có chăng chỉ là sự bảo đảm đối tác tin cậy có thể giúp nền kinh tế Nga không bị kiệt quệ vì chiến tranh. Còn với Trung Quốc, tình trạng của Nga và căng thẳng trong quan hệ giữa Nga với phương Tây đang tạo cơ hội để Trung Quốc khai thác nhiều lợi ích, nhất là ở góc độ kinh tế. Việc thiết lập liên minh quân sự Nga - Trung Quốc có thể làm gián đoạn các lợi ích kinh tế của nước này ở thời điểm hiện tại. Sức ép từ phương Tây là chất xúc tác quan trọng thúc đẩy Nga - Trung xích lại gần nhau, nhưng chưa đủ nặng để hai nước này thiết lập liên minh quân sự trong giai đoạn hiện nay./.