Gỡ “thẻ vàng” khai thác thủy sản: Tạo chuyển biến thực chất
(HPĐT)- Theo kế hoạch, tháng 9- 10 tới đây, Đoàn Thanh tra của Ủy ban châu Âu (EC) sang Việt Nam thanh tra lần thứ 5 gỡ “thẻ vàng” khai thác thủy sản thay vì vào tháng 5 như kế hoạch. Đây được xem là quãng “thời gian vàng” để các cơ quan chức năng, địa phương tập trung giải quyết dứt điểm, tạo chuyển biến thực chất trong quản lý đội tàu, quản lý truy xuất nguồn gốc và ngăn chặn, chấm dứt tình trạng tàu cá vi phạm vùng biển nước ngoài… từ đó gỡ “thẻ vàng” trong năm 2024.
Cần quan tâm, tạo chuyển biến 3 vấn đề
Thông tin tại cuộc họp về tình hình lắp đặt, quản lý và sử dụng thiết bị giám sát hành trình tàu cá của Cục Kiểm ngư (Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn) với 28 địa phương ven biển ngày 23-5 vừa qua, Thứ trưởng Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn Phùng Đức Tiến cho biết, hiện nay cả nước còn gần 2% số tàu cá có chiều dài từ 15 m trở lên chưa lắp đặt thiết bị giám sát hành trình (VMS). Việc duy trì hoạt động thiết bị VMS hằng ngày của tàu cá chưa cao, khoảng 60%. Đáng lo hơn là còn tình trạng tàu cá các tỉnh vi phạm vùng biển nước ngoài bị bắt giữ. Trong đợt thanh tra lần 4 (tháng 10-2023), Đoàn Thanh tra của EC chỉ rõ 3 nhóm vấn đề cần tập trung khắc phục đó là còn tình trạng tàu cá vi phạm vùng biển nước ngoài; chưa kiểm soát tốt nguồn gốc thủy sản xuất khẩu và tàu cá; việc thực thi pháp luật, xử phạt tình trạng tàu cá mất kết nối còn hạn chế.
Tại Hải Phòng, thông tin từ Sở Nông nghiệp và Phát triển nông thôn cho biết, tính riêng 5 tháng năm 2024, tổng số tàu cá mất kết nối VMS trên biển là 148 tàu, xác minh, xử lý 135 tàu (91,2%). Việc ghi chép nhật ký khai thác của các thuyền trưởng chưa chính xác, còn nhầm ngày tháng, số lượng khai thác...
Để hoàn thiện khung pháp lý, đáp ứng yêu cầu khuyến nghị của EC, tháng 4-2024, Chính phủ ban hành 2 văn bản là Nghị định số 37/2024/NĐ-CP sửa đổi, bổ sung một số điều của Nghị định số 26/2019/NĐCP quy định chi tiết một số điều và biện pháp thi hành Luật Thủy sản và Nghị định số 38/2024/NĐ-CP thay thế Nghị định 42/2019/NĐ-CP quy định xử phạt hành chính trong lĩnh thực thủy sản. Đặc biệt, tại Nghị định số 38, các mức phạt được sửa đổi và tăng các biện pháp xử phạt bổ sung.
Tính đến 31-5, thành phố có 816/932 tàu cá đủ điều kiện hoạt động được đăng ký trên phần mềm cơ sở dữ liệu nghề cá quốc gia (VNFishbase); 100% số tàu cá được cấp giấy phép khai thác thủy sản; 314/314 tàu dài từ 15 m trở lên được lắp đặt thiết bị VMS và giấy chứng nhận đủ điều kiện an toàn thực phẩm.
Ngăn chặn, xử lý triệt để tàu cá vi phạm
Phó chi cục trưởng phụ trách Chi cục Thủy sản (Sở Nông nghiệp và Phát triển nông thôn) Đỗ Đức Thịnh cho biết, để khắc phục triệt để tồn tại, hạn chế, cùng cả nước gỡ “thẻ vàng” trong năm 2024, trước mắt từ nay đến 30-6, Chi cục phối hợp đơn vị chức năng, chính quyền địa phương ven biển nâng cao hiệu quả công tác thông tin, truyền thông, tập huấn, vận động nâng cao nhận thức, trách nhiệm đối với công tác chống khai thác IUU; tổ chức nghiên cứu, quán triệt Chỉ thị 32 và Nghị quyết số 52/NQCP; kịp thời động viên, phát hiện từ sớm từ xa, ngăn chặn ngay từ bờ các tàu cá và ngư dân có đi đánh bắt vi phạm;… Chủ tịch UBND xã Lập Lễ (huyện Thủy Nguyên) Phạm Văn Khải thông tin, mặc dù Đoàn Thanh tra của EC lùi thời gian sang Việt Nam nhưng UBND xã cùng với Liên tập đoàn đánh cá biển Nam Triệu hằng tuần tổng kiểm tra, rà soát toàn bộ tàu cá trên địa bàn xã bảo đảm nắm chắc thực trạng, số lượng tàu cá đang hoạt động, đã hoặc chuẩn bị hết hạn đăng ký, đăng kiểm, cấp phép. Qua rà soát, trong tháng 5 vừa qua, địa phương phối hợp Chi cục Thủy sản cấp 120 giấy phép khai thác chủ tàu cá trên địa bàn.
Theo Phó giám đốc Sở Nông nghiệp và Phát triển nông thôn Vũ Bá Công, từ nay đến trước khi Đoàn Thanh tra của EC sang Việt Nam lần thứ 5, Sở tham mưu UBND thành phố, Ban chỉ đạo chống khai thác IUU thành phố chỉ đạo các sở, ngành, địa phương cũng như đơn vị liên quan tập trung điều tra, xác minh xử lý triệt để các hành vi khai thác IUU, kiên quyết ngăn chặn, xử lý kịp thời ngay từ trong bờ, trên biển; xác minh, xử phạt 100% trường hợp vi phạm quy định về mất kết nối VMS theo quy định, vượt ranh giới cho phép trên biển; giám sát, quản lý chặt chẽ và không để phát sinh tàu cá “3 không” và phân công cụ thể đơn vị, cá nhân theo dõi, quản lý theo nhóm tàu này. Nâng cao ý thức, gắn trách nhiệm của các cấp ủy Đảng, người đứng đầu chính quyền các cấp và tổ chức chính trị xã hội theo đúng chỉ đạo tại Chỉ thị số 32-CT/TW của Ban Bí thư về tăng cường sự lãnh đạo của Đảng đối với công tác chống khai thác IUU và phát triển ngành thủy sản bền vững.