Xử lý rác công nghệ từ đầu nguồn

Trong phiên tranh luận sáng 5-6 tại kỳ họp thứ 7 Quốc hội khóa 15 đang diễn ra, một số ý kiến băn khoăn về vấn đề xả rác thải điện tử và rác nhựa vẫn chưa có lời giải đáp bởi những người có trách nhiệm của Bộ Tài nguyên và Môi trường, Bộ Công thương. Câu chuyện được đặt ra trong bối cảnh sự phát triển của cuộc cách mạng công nghiệp 4.0, đời sống công nghệ ngày càng diễn biến với tốc độ chóng mặt. Số người sử dụng điện thoại thông minh cùng các thiết bị điện tử khác cũng lên đến hàng trăm triệu người. Kéo theo đó là lượng rác điện tử tăng mạnh trong khi các giải pháp xử lý rác điện tử vẫn chưa thực sự đáp ứng yêu cầu.

Hải Phòng là đầu mối giao thông, nơi tập trung nhiều bến cảng với lượng hàng hóa tiếp nhận thường xuyên trong đó có một phần là các kiện hàng đồ điện tử đã qua sử dụng từ các nước phát triển. Nhiều năm trước, việc giao dịch mua bán đồ điện tử qua sử dụng được nhập về Hải Phòng gần như công khai. Có cả những khu vực dành riêng cho mặt hàng này. Tuy nhiên, từ sau khi Nghị định số 187/2013/NĐ-CP ngày 20-11-2013 của Chính phủ đối với hoạt động xuất khẩu, nhập khẩu có hiệu lực quy định rõ, sản phẩm điện tử đã qua sử dụng thuộc danh mục cấm nhập khẩu, việc kiểm soát, quản lý hoạt động kinh doanh, giao dịch mua bán các mặt hàng điện tử được siết chặt hơn. Song yêu cầu đặt ra trong giám sát, thanh tra, kiểm tra mặt hàng này vẫn là một vấn đề được quan tâm khi những tác hại của rác thải điện tử được cảnh báo gây ảnh hưởng đến môi trường và đời sống xã hội.

Cùng với những rác thải điện tử được nhập khẩu qua nhiều đường khác nhau về Hải Phòng còn là lượng lớn rác thải được người dân xả ra từ sinh hoạt hằng ngày. Đó là những chiếc điện thoại hỏng, máy tính hỏng, màn hình ti vi, các thiết bị điện tử không còn giá trị sử dụng… Người biết khai thác, tái chế có thể tách linh kiện để dùng vào nhiều mục đích khác nhau. Còn thông thường, rác thải điện tử được xả chung với rác sinh hoạt mà chưa có hướng dẫn phân loại hoặc thu gom riêng. Vì vậy, trong quá trình xử lý thô, rác điện tử sẽ lẫn trong rác sinh hoạt dẫn tới quá trình xử lý rác chưa đạt hiệu quả cao nhất. Trong khi quy trình xử lý rác điện tử với rác hữu cơ hoàn toàn khác nhau.

Để việc xử lý rác thải trong đó có rác điện tử đạt hiệu quả cao, tránh ảnh hưởng đến môi trường và các giải pháp xử lý rác khác, cần có hướng dẫn phân loại và thu gom rác điện tử từ mỗi gia đình và khu dân cư. Rác điện tử và chất thải rắn sinh hoạt cần có khu vực tập kết riêng hoặc điểm thu gom để xử lý theo một quy trình khác. Nếu việc phân loại được thực hiện ngay từ đầu nguồn, người dân cũng bớt băn khoăn không biết bỏ những đồ dùng điện tử hết giá trị sử dụng ở đâu, và những người có trách nhiệm xử lý rác thải cũng thuận tiện hơn trong việc áp dụng các giải pháp xử lý rác thải đã được phân loại. Riêng với những mặt hàng đồ điện tử đã qua sử dụng không loại trừ nhiều mặt hàng nằm trong danh mục rác điện tử, cơ quan chức năng liên ngành cần tăng cường hơn nữa các đợt thanh tra, kiểm tra và xử lý nghiêm tránh để rác điện tử vẫn trôi nổi làm ảnh hưởng tới môi trường và đời sống.

Điều mà những người làm công tác xử lý rác thải đang mong chờ đó là sự ra đời của Nhà máy xử lý chất thải rắn sinh hoạt bằng công nghệ đốt rác phát điện tại Đình Vũ, với tổng mức đầu tư 2.499 tỷ đồng dự kiến đi vào vận hành vào tháng 12-2025. Nhà máy được đầu tư với công nghệ tiên tiến, đồng bộ đáp ứng mục tiêu xử lý triệt để chất thải rắn sinh hoạt cho thành phố Hải Phòng và các khu vực lân cận nhằm tiết kiệm tài nguyên, bảo vệ môi trường và sức khoẻ cho người dân vì mục tiêu phát triển bền vững, đồng thời, đáp ứng mục tiêu bổ sung nguồn năng lượng điện cho Tập đoàn điện lực Việt Nam. Trước khi nhà máy đi vào hoạt động, việc thu gom, phân loại rác công nghệ, rác điện tử vẫn cần được quan tâm và tập trung với các giải pháp từ đầu nguồn để quy trình xử lý rác đạt hiệu quả hơn./.

Phạm Thị Thùy Linh