Trang VHNT nộp ngày 5-6. xuất bản thứ 7 CTV

Giải thưởng Dế Mèn 2024:

Thúc đẩy phong trào sáng tác nghệ thuật cho thiếu nhi

Giải thưởng Dế Mèn 2024 vinh danh các tác giả có tác phẩm văn học nghệ thuật xuất sắc cho thiếu nhi, vừa khép lại. Giải thưởng năm nay có tác động mạnh mẽ đến phong trào sáng tác văn học-  nghệ thuật cho thiếu nhi bởi các tác phẩm, công trình nghệ thuật chất lượng, giàu tính sáng tạo.

Tác phẩm văn học nghệ thuật dành cho thiếu nhi thời gian qua ở nước ta có số lượng lớn, tuy nhiên tác phẩm có giá trị vun đắp tâm hồn, giáo dục nhân cách trẻ thơ, thể hiện sự mới lạ, sáng tạo chỉ đếm trên đầu ngón tay. Đáng mừng, qua Giải thưởng Dế Mèn do báo Thể thao và Văn hóa (Thông tấn xã Việt Nam) tổ chức từ năm 2020, đến mùa giải lần này, góp phần thúc đẩy, phát triển sáng tạo nghệ thuật, đưa tới công chúng những tác phẩm chất lượng hướng tới các em nhỏ.

Giải thưởng quan trọng nhất Hiệp sĩ Dế Mèn được trao cho nhà văn Lý Lan với truyện dài “Tự truyện một con heo” được giới chuyên môn, bạn đọc đánh giá cao. Không phải là truyện đồng thoại ngộ nghĩnh, ngọt ngào, cũng không trong veo, lấp lánh, tác phẩm trên tìm kiếm một lớp bạn đọc thiếu nhi trưởng thành hơn so với các tác phẩm trước. Nhà thơ Trần Đăng Khoa, Phó Chủ tịch Hội Nhà văn Việt Nam nhận định, ưu điểm của tác phẩm là tác giả rất hiểu đời sống, lối sống của heo và nhiều loài vật khác nên rất sinh động và rất thật. Vấn đề đặt ra rất hay: Khát vọng sống tự do, không muốn làm thú cưng... Đây là tác phẩm nổi trội nhất trong các tác phẩm tham dự Giải thưởng Dế Mèn 2024.

“Dưới khung trời ngát xanh”- bản thảo truyện dài của Lữ Mai, được viết dưới dạng truyện hồi ức về tuổi thơ của nhân vật chính là bé My, người kể chuyện. Không gian là xóm làng nghèo, thưa người. Nhưng chính ngôi làng đó, với những gia đình, những người già, những thiết chế văn hóa quen thuộc (miếu, đền...), những truyền thuyết dân gian… đủ làm nên một bề dày lịch sử, văn hóa. Không gian ấy có tiếng vọng từ quá khứ xa, quá khứ gần trong kháng chiến chống thực dân Pháp và đế quốc Mỹ. Dưới khung trời ngát xanh toàn những truyện trẻ thơ tưởng như vặt vãnh, thông thường, tưởng chẳng có gì mà lại bật lên nhiều yêu thương, tình nghĩa giữa những người trong gia đình, giữa những người hàng xóm với nhau, giữa những đứa trẻ và giữa các thế hệ.

Tới bản thảo tranh truyện “Thư viện kỳ bí” của tác giả nhí Lê Sinh Hùng, 14 tuổi, thể hiện rất rõ đây là sản phẩm sáng tạo của một bạn nhỏ trong thời hiện đại vì lấy cảm hứng từ hoạt hình/ truyện nổi tiếng thế giới; truyền thuyết đô thị về những hồn ma trong thư viện; mối quan tâm đến sách vở; các vấn đề về sinh thái... Với cốt truyện hấp dẫn, lớp lang, mở đầu hấp dẫn, có cao trào và kết thúc vừa vặn, vấn đề môi trường và thông điệp được đặt ra trong “Thư viện kỳ bí” rất tự nhiên, không khiên cưỡng, cũng không nặng giáo điều.

Ca khúc “Trăng ơi… từ đâu đến?” (thơ Trần Đăng Khoa) do Thái Chí Thanh phổ nhạc, có nhịp điệu mới mang đến không khí vừa sống động, vừa mới mẻ, khác hơn so với những bản nhạc từng có trước đây, nhất là bản phổ nhạc của nhạc sĩ Phạm Tuyên được thu âm phát trên làn sóng Đài Tiếng nói Việt Nam. Nhạc sĩ Thụy Kha đánh giá điệp khúc nhanh, tươi tắn khiến cho bản phổ trên tương thích được với thị hiếu bây giờ, trẻ em và người lớn nghe là thích ngay.

Tới tập thơ “Vương quốc nhỏ bí mật” của Lã Thanh Hà, minh họa Như Quỳnh, so với những bản thảo hay các tập thơ khác, phần lớn các bài thơ đều thoát ly được khỏi lối mòn thường. Điểm nổi bật và sâu lắng nhất của tập thơ trên là chú trọng thủ thỉ, tâm tình về sự kết nối giữa con người và thiên nhiên, con người với con người nói chung, giữa trẻ nhỏ và cuộc sống, cây cỏ, muôn loài nói riêng. “Tác giả đã tạo dựng một thế giới nghệ thuật trẻ trung, tươi mới, hiện đại, không kém phần tinh nghịch, hồn nhiên. Đây là thơ của trẻ em hôm nay. Phần minh họa cũng rất thoáng, khoáng hoạt, dễ thương”, nhà nghiên cứu, lý luận và phê bình văn học Ngô Văn Giá đánh giá về “Vương quốc nhỏ bí mật”.

“Con khỉ vàng Bắp ở Rú Mò” - bản thảo truyện dài của Đặng Chương Ngạn là một loại truyện thiếu nhi có tinh thần dấn thân, nên tính xã hội cao, bên cạnh tinh thần văn học sinh thái rất đáng khích lệ trong bối cảnh hiện nay. Truyện có nhiều tình tiết, chi tiết hấp dẫn, có chỗ cảm động, cuốn hút bạn đọc. Người viết am hiểu về thế giới động vật hoang dã miền rừng và cập nhật những tri thức mới về cách thức bảo vệ chúng.

Hoàng Anh