Đất Hoa

Nhà văn Nguyễn Đình Tú

1. Gần đến cái cầu nhỏ ọp ẹp bắc qua nhánh phụ của sông, Quảng quay lại gọi giật vợ:

- Này, ngắm cái gì thế. Hay mày thấy thằng nào hơn tao, tính thay?

Khúc đường này đâu có mấy người qua lại. Thi thoảng chiếc xe máy bám đầy bụi bẩn chạy vụt qua, bụi quẩn phía sau đuôi xe như những vầng ngũ sắc dưới ánh mặt trời đang dần ngả sang chiều.

Đóa, vợ gã, một cô gái tròn vo, má phinh phính, trề môi:

- Kể thay được tôi cũng thay. Tôi không được ngắm nghía gì hết à.

Gã cười hề hề, rồi đứng lại ngay sát mố cầu:

- Nhìn xem, chỗ vạt cỏ kia, giả sử chúng mình dựng căn lều lá ở đó...

Đóa đứng bên chồng, nhìn xéo sang đám cỏ lau lách mọc um tùm bên bờ sông. Hình dung cuộc sống yên ả bên bờ con sông nước đỏ đục đang chảy lờ đờ như người thiu thiu ngủ.

Quảng châm điếu thuốc, tư lự hồi lâu.

Đóa nói nhỏ như cho chính mình nghe:

- Bác Bá mách mình ra đây xem thử có sống được không, kể cũng có lý nhỉ. Là đất hoa.

Quảng ném điếu thuốc đang hút dở xuống cái dòng đỏ đục đang chảy lờ đờ như người ngái ngủ.

- Đấy, cứ bảo không dám đi. Đến đây sao có cảm giác ấm cúng thế. Hay mình cứ liều ở lại nhé, vợ…

Vợ không thấy nói gì. Mắt Đóa đang mơ màng nhìn bến bãi ở vùng đất bồi giữa con sông của miền quê xa lắc lơ, cách đây một tháng có nằm mơ cô cũng không bao giờ nghĩ là mình có ngày sẽ phải bước chân đến để sắp xếp lại cuộc đời.

Họ đi tiếp vào sâu phía trong bãi. Dừng lại trước khu vườn xanh um những thân bắp đang mùa trổ lá.

Quảng đánh tiếng:

- Có ai ở vườn không?

Một bà cụ ló ra:

- Không mua bán gì đâu!

Đóa nhanh nhẹn:

- Bà ơi, vợ chồng con không mua bán gì hết ạ. Chúng con mất nhà trắng tay rồi. Lũ quét sạch nhà cửa hồi đầu tháng. Mất cả đàn bò năm con...

Hai vợ chồng cứ đánh liều đi thẳng vào, ngồi phệt xuống thềm đất. Lúc ấy, trong căn lều lá, vọng ra tiếng trẻ khóc, nghe tiếng khóc ọ ẹ rõ ra trẻ sơ sinh, rồi tiếng một phụ nữ trẻ:

- Đây thì hơn gì…

Quảng gãi đầu:

- Nhà bác có thể sẻ việc cho chúng em với...

Đã nom thấy bà cụ đang ngồi bóc vỏ sắn trong lều. Tiếng trẻ sơ sinh vẫn đang quậy quạ ọ ẹ bên trong cái buồng nhỏ được ngăn bằng tấm tôn. Căn lều được thưng bằng những thân bắp khô kết với tấm lưới B40 nham nhở.

- Vợ chồng gá nghĩa hay có kết hôn? Chưa có con hay ném con đâu rồi?

Quảng đáp lời:

- Em làm cả chục mâm cưới hỏi chị ơi. Con chưa có. Cha mẹ hai bên các cụ rủ nhau đi cả rồi...

Quảng nói rành rẽ.

Trong buồng im lặng.

Bà cụ cũng im lặng. Mà hình như cụ bị điếc. Nên gương mặt không có chút động đậy. Những nếp nhăn nằm im từng vệt trên hai cái má hõm.

Bụng Đóa réo ùng ục.

Bà cụ bảo:

- Đói phải không? Ra vườn quơ ít lá vào bắc bếp.

Bỗng dưng như người trong nhà. Quảng cuống quýt vơ nháo nhào cả đống cành lá bắp khô ném vào góc sân. Ở đó có một kiềng đun củi. Bếp than còn đang hồng. Chỉ lúc sau, lửa nổi lên nổ lách tách dưới cái đáy nồi luộc sắn. Lửa reo ràn rạt. Đỏ cả góc sân. Lúc ấy mặt trời đang ngả xuống bên nhánh sông ngoài xa. Hoa muống già trôi chậm lắm. Ánh hoàng hôn nhuộm lên những cánh hoa một màu tím da diết.

Mãi sau Hân mới bước ra.

Từ trong buồng, cô đã quan sát hai người, tính thầm sắp đặt công việc cho họ như chơi trò búp bê ngày nhỏ.

Thì cô cũng khác gì hai người kia đâu. Có khi không bằng, phải quyết định đến đây dựng lều nuôi con một mình.

2. Trước khi đi cùng đoàn khảo sát các vùng đập thủy điện có nguy cơ bị vỡ, tìm cách khắc phục và bảo vệ qua mùa lũ lụt, Bình dặn:

- Em nhớ ăn uống đầy đủ. Con đã nghe được chúng mình nói chuyện với nhau rồi đấy. Anh lo công việc xong sẽ xin phép lãnh đạo đơn vị, đưa em về quê báo cáo thành tích của chúng mình, xin các cụ tổ chức cưới.

Hân là cô giáo dạy mẫu giáo hợp đồng. Cô ra trường, nhờ đứa bạn giới thiệu, xin được chân hợp đồng tận vùng nước nổi ấy. Đơn vị của Bình đóng trên vùng đất quanh năm lũ lụt mây mù trắng xóa, nắng thì như đổ lửa. Các đập thủy điện nhỏ lần lượt được xây dựng, giúp người dân biết đến những tiện ích của cách mạng công nghệ.

Chuyến đi khảo sát của đoàn cán bộ quân đội do Bình làm cấp phó có đủ các thành phần thuộc cán bộ lãnh đạo các ban, ngành và đơn vị; các bộ phận kế hoạch và kỹ thuật. Lẽ ra họ xong phần việc chính, sẽ về làm báo cáo cấp trên. Nhưng mưa to quá. Mưa liên tục cả tuần rồi vẫn chưa dứt.

Rồi nước dâng lên khắp vùng. Trên núi cao, lũ đổ xuống. Có lệnh trên để đoàn ở lại, trực ứng phó với lũ lụt.

Chưa có biện pháp khả thi để ứng phó tại các đập thủy điện nhỏ. Nhưng các đơn vị được cấp tàu xuồng đã cứu được nhiều người vùng lụt. Vật lộn với mưa lũ, cứu từng người đưa về vùng an toàn, các chàng trai mặc áo lính gần như bợt bạt trong gió rét vì mưa dầm hàng chục ngày, áo quần ướt sũng không có cả chỗ hong khô. Ăn mì tôm gói ngay trên xuồng, làm gì có nước sôi để làm mì. Họ bẻ từng vụn mì khô bỏ vào miệng nhai rệu rạo.

Suốt những ngày sau đó, đến lượt ngôi trường Hân dạy cũng bị lũ quét. Nhà trường đóng cửa. Mấy giáo viên cùng dạy đã về quê từ khi mới mưa bão. Rồi cái đêm ấy… Cả nước bàng hoàng khi nghe tin lũ lụt làm sụt cả quả đồi. Đất đá chỉ trong tích tắc trào lên như nham thạch, rồi đổ ụp xuống che lấp hoàn toàn cả một đơn vị đóng quân.

Bình cùng mấy chục cán bộ, chiến sĩ bị chôn vùi trong cái đêm định mệnh ấy.

Một phụ huynh cũng có chồng nhận nhiệm vụ thông tin bảo mật trong đoàn công tác đặc biệt cùng Bình, đi nhờ xuồng máy chạy tới trường báo Hân biết tin dữ. Báo tin xong thì cô ấy cũng ngã sụp xuống mạn xuồng. Mấy người phải xúm vào cấp cứu. Họ quên mất Hân đang bụng mang dạ chửa một mình trong ngôi trường trống hoác. Cô ngồi dựa vào góc tường nhà, mắt mở trừng trừng, không còn sức để khóc người yêu, đúng hơn là người chồng sắp cưới, là cha của đứa con trai đang đạp trong bụng cô. Cô cũng quên mất không báo cho người trên xuồng biết hiện tại cô chỉ có một mình trong ngôi trường nhỏ.

Mưa to gió lốc liền mấy ngày. Điện mất. Nước thì hứng nước mưa. Đến tin tức qua đài báo cũng không có đài báo mà nghe mà biết. Sóng wifi dĩ nhiên không còn có thể tồn tại nổi trên cả vùng nước trắng xóa, cây cối còn bị nhổ bật gốc, cả quả đồi còn bị đổ sụp thành đống bùn đất.

Hân loay hoay tìm cái ăn còn sót lại trong cả mấy gian phòng không còn ai. Rồi cả dãy nhà cấp bốn dột nát bị đổ sập.

Hiệu trưởng nhờ xuồng cứu hộ chạy tới, may cứu được Hân đưa đi cấp cứu, khi ấy cô đang trong cơn đau bụng dấm dẳng đã hai ngày liền, mà không có nổi hạt cơm lùa cho ấm đứa con nhỏ nhoi đang không còn sức đạp vào thành bụng mẹ.

3.Khi sinh con, nằm trong căn phòng dành cho sản phụ đẻ thường, cô đã sạc được điện thoại. Những gì cần biết về sự hy sinh của Bình cùng đồng đội cô đã biết rõ. Lúc bấy giờ nước mắt mới bắt đầu chảy.

Một cuộc điện thoại của người bạn gái ở phương xa đã khiến Hân quyết định thay đổi hoàn cảnh sống của mình.

- Trước tao có mua rẻ mảnh vườn ngoài bãi bồi sông Thiên Đức. Ở đó nhiều người đã về sống rồi. Phường họ còn vận động dân ra trồng cấy để giữ đất bồi. Mạnh dạn lên Hân. Còn tiền mua vé xe mà ra đấy không? Về thành phố sống, mà lại sống ở bãi bồi của sông. Nhưng tao chỉ có thể giúp mày được như vậy thôi. Mẹ con mày cứ về sống ở mảnh vườn đấy đi. Khi nào có tiền gửi trả cho tao. Tao lấy giá thuê vườn 20 năm thôi. Nhưng mày sẽ cứ ở đó lâu dài. Vài tháng nữa, khi mẹ con cứng cáp, mày tự mở lớp trông trẻ. Ở đó đã có khá nhiều người tìm đến dựng lán ở. Toàn dân lao động khó khăn đùm bọc nhau, không lo đâu. Tao kẹt bên này, không biết bao giờ về được. Mày cứ ôm con về đấy, gọi cho ông anh tao, số tao nhắn đây nhé. Ông ấy sẽ đưa chìa khóa cổng, báo phường và làm mọi thủ tục viết tay cho mày thay tao. Cứ viết giấy cho đàng hoàng. Chưa có tiền thì cũng viết giấy để mày đứng tên mảnh vườn đấy. Vui lên nhé. Chăm sóc cho con thật tốt nhé…”.

Cha mẹ ở quê đã có anh trai chị dâu lo. Không thể mang con về quê, Hân hiểu cho dù dân làng có thông cảm đến mấy, cô cũng không thể đem con về sống ở quê.

Hân xách làn tã lót, ôm con trai mới sinh, bắt xe chạy mấy trăm cây số ra cái thành phố phía Bắc.

Mọi việc cô được anh trai chị dâu của bạn giúp tận tình. Vậy là ở lại đất này. Nhà là nhà tạm. Nhưng ai biết ở đời, nhà xây thì bị sụp tan tành, còn nhà tạm thì ở vừa mát vừa chắc chắn. Ai biết ở đời, lừng lững ở thung đồi thì bị nạn sụt đồi. Còn ra ở giữa bãi bồi sông, lại là nơi chắc chắn nhất.

Buổi trưa hôm đó, bà cụ đi bán dạo lang thang đến cái bãi bồi này. Đúng lúc Hân đang bị cảm cúm, cô thiếp ngủ mê man, bỏ mặc con trai khóc khản tiếng.

Bà cụ nghe tiếng trẻ sơ sinh khóc, thì liền bước vào cái nhà lá nhỏ, cuống lên tìm bình sữa, rồi tự lần tìm các thứ, đun nước pha sữa cho thằng bé. Nhân thể pha luôn chút sữa đổ vào miệng Hân.

Hân tỉnh dậy, nhìn thấy bà cụ, không ngạc nhiên chút nào.

Cô hỏi:

- Cụ ở tỉnh nào tới đây?

Bà cụ hơi ngần ngại chút, rồi giãi bày:

- Tôi Thanh Hóa cô ạ. Các con tôi đi xuất khẩu lao động hết. Chúng nó lo giữ được nơi ở, lo đủ ăn cũng đã khốn khó lắm. Ông nhà tôi về cõi lâu rồi. Tôi theo chân mấy bà trong xóm ra đây bán dạo kiếm cái ăn. Tôi lao động để kiếm ăn chứ không ăn bám ai đâu.

Hân vã mồ hôi, tỉnh hơn. Liền đề nghị:

- Bà ở đây chăm cháu giúp con. Có gì ăn nấy.

Bà cụ mặt sáng rỡ:

- Thật không cô? Cô cho tôi ở lại đây thật không?

Hân cười, nụ cười hiếm hoi suốt bao ngày qua.

- Cả cái vườn nhỏ này là của bạn con. Con cũng cần người giúp trông cháu. Khi con hết cữ, con sẽ mở lớp dạy học.

Hân cảm thấy cuộc sống đã bắt đầu mỉm cười với cô.

Nhưng cứ nghĩ đến Bình, lòng cô lại nhói lên cơn đau đớn. Cho đến giờ, vẫn chưa tìm thấy anh nằm lại nơi nào. Nhìn con trai ngủ say trong cái nôi kết bằng mây, gương mặt sống mũi hao hao bố, lòng cô chùng xuống.

4. Lúc Hân quan sát hai vợ chồng Quảng và Đóa, là trong đầu cô đã sắp xếp đâu đấy. Họ cũng là người dạt từ vùng lũ ra. Mà không hiểu ai chỉ ai mách, họ biết tìm đến bãi bồi này. Sẽ xếp Quảng làm vườn và những việc cần bàn tay đàn ông. Cô vợ tên Đóa sẽ giúp cho Hân trông nom các bé. Sẽ ngăn cho họ khoảnh đất dựng cái lều.

Hân bước ra.

Quảng nhanh nhảu:

- Chúng em chào chị gái. Chị cho chúng em tá túc. Coi như chị cắt chút đất vườn cho vợ chồng em thuê ở. Em sẽ biết cách dựng tạm cái lán lá. Vợ chồng em sẽ làm lụng lao động lấy cái ăn, không làm phiền chị và cụ đâu.

Hân cười:

- Thế nào là không làm phiền? Đây là ĐẤT HOA. Tôi tính thế này…

Đóa bỗng nhiên thốt lên: - Chị ơi, cho vợ chồng em gọi chị là chị gái nhé!

Hân gật đầu với Đóa, xác nhận tình thân mới mẻ. Còn bà cụ thì vẫn cứ như điếc, mặt không biểu cảm. Bà chăm chú gập mấy cái tã cho thằng cu con đang ọ ẹ cười trong cái nôi mây.

5. Thành phố khi ấy đã say ngủ. Tiếng vạn vật thở, hơi thở kéo dài chìm trong những thanh âm của kinh thành đêm, vần vũ và xao xác.

Người đàn ông trẻ đi lần theo bờ sông để đến bãi bồi. Ánh sáng mờ ảo từ dưới sông hắt lên. Đó là thứ ánh sáng của những ngọn đèn cao áp tỏa xuống mặt sông, bị dòng chảy ào tới từng lớp khiến những chiếc bóng lung linh lay động, vỡ òa và rồi hắt lên những tia phản quang kỳ ảo như những nàng hồ ly đang trong mùa thay váy mới.

Người ấy mặc bộ quân phục sĩ quan còn mới. Trên vai khoác một cái túi bố to bọc mấy cây đào phai. Có vẻ được bứng trên đất đồi về.

Anh dừng lại, quan sát một chút khu vực bãi bồi.

Cứ theo lời chỉ dẫn thì đúng khu vườn này rồi. Người đàn ông khẽ đẩy cánh cổng được kết bằng những thân bắp vàng óng. Con cún mới bắt về nuôi sủa lên mấy tiếng khẳng định chủ quyền, nhưng tiếng sủa kỳ lạ thay không ra báo hiệu có động có người lạ, mà lại có vẻ như đang reo vui.

Hân bước ra mảng sân nơi có ánh sáng điện được thắp bằng năng lượng mặt trời. Cô nheo mắt nhìn ra cổng.

- Ai ngoài đó?

Người ấy bước qua cánh cổng, đến đúng vầng sáng điện:

- Hân, anh về với mẹ con em đây.

Hân đứng như chết trân. Cô ngỡ mình đang nằm mơ thấy Bình về.

Mà Bình thật rồi. Không phải hồn ma bóng quế gì. Bình đang đặt cái túi bố gói mấy gốc đào phai xuống sân, rồi bước vụt rất nhanh, lao đến ôm Hân.

- Anh còn sống em à. Anh về rồi đây!

Hân lắp bắp gần như khóc:

- Anh… thật sao? Sao anh sống… mà không gọi cho em?

Bình ôm chặt Hân vào lồng ngực rộng của mình.

- Anh không thể gọi để nói qua điện thoại với em mấy câu là anh còn sống. Anh phải xin thủ trưởng chạy ra tìm mẹ con em ngay.

- Vậy suốt mấy tháng nay…?

- Anh bị lấp dưới đất sâu. May có cái lạch nước ngầm nên anh tỉnh lại, rồi cứ theo lạch ngầm mà bươi đất và bò đến khi gặp cái hang đá lấp dưới đồi. Anh được một người dân tìm thấy, mà quên không nhớ gì hết. Áo quần rách bươm không còn dấu vết. Suốt một tháng trời anh mê man. Gia đình ấy chăm sóc anh, cũng không biết anh là người của đơn vị…

Đêm ấy, và mấy ngày sau, chòm xóm ĐẤT HOA kéo sang chia vui.

Khi ấy Bình và Hân chưa là vợ chồng. Cũng chưa về quê báo cáo các cụ hai bên. Nhưng rõ là bãi bồi có một gia đình rất hạnh phúc…

Truyện ngắn của Võ Thị Xuân Hà