Mùa Giải thưởng Booker prize 2024: Cuộc đua khó đoán
(HPĐT)- Tuy gần nửa tháng nữa ban giám khảo giải thưởng văn học Booker Prize mới công bố danh tính các “thí sinh” năm nay, nhưng cộng đồng yêu sách đang rục rịch đưa ra nhiều dự đoán về các tác phẩm sẽ được đề cử cho giải thưởng uy tín về văn học này.
Từ các “ông lớn” kỳ cựu…
Điều kiện để được đề cử tranh giải Booker 2024 là các tiểu thuyết bằng tiếng Anh, được phát hành từ 1- 10-2023 đến 30-9-2024. Điều này khiến “đường đua” Booker trở nên vô cùng nhộn nhịp, khi ngay nửa đầu năm 2024, một số tiểu thuyết nổi bật vừa bán “chạy” vừa được lòng cả giới chuyên môn đã xuất hiện và đương nhiên được những người theo dõi Booker “cá cược” sẽ lọt vào danh sách đề cử.
Điển hình, “James” của Percival Everett – câu chuyện được hình dung lại từ góc nhìn của nhân vật Jim vốn xuất hiện trong tiểu thuyết “Adventures of Huckleberry Finn” của Mark Twain. Bằng lời kể hài hước, chua cay và cảm động, nhà văn Everett không lệ thuộc vào tác phẩm gốc kinh điển mà đặt nhân vật nô lệ vào trung tâm “sân khấu”, mang tới cái nhìn chi tiết về tình trạng phân biệt chủng tộc tại Mỹ hồi thế kỷ 19. Cuốn sách được nhiều nhà phê bình đánh giá cao và lập tức lọt “tốp” sách bán chạy nhất của New York Times, Sunday Times, cho thấy văn học đỉnh cao cũng có thể đạt được thành công thương mại và không nằm ngoài dự đoán của cộng đồng yêu sách là sẽ lọt đề cử của Booker.
Tác giả đình đám cũng được nhiều người “đặt cược” là Sally Rooney – nhà văn 9x gây “bão” kể từ tiểu thuyết đầu tiên hồi năm 2017, quay trở lại với “Intermezzo”. Dù tiểu thuyết này phải đến tháng 9- 2024 mới được phát hành, nhiều người được đọc trước không ngớt lời ca ngợi sự thay đổi trong chủ đề của Sally Rooney. Thay vì chỉ tập trung vào những mối quan hệ yêu đương lứa đôi của thế hệ trẻ, Sally Rooney khai thác sâu hơn về tình cảm gia đình, vẫn là cách viết đậm từ tốn, đậm chi tiết và suy tư, nhưng “Intermezzo” mang văn phong độc đáo, thay đổi linh hoạt giữa các nhân vật chính để đưa người đọc vào tâm trí nhân vật, cảm nhận hết mọi xúc cảm phức tạp của con người sống trong xã hội hiện đại với nhiều sức ép tâm lý.
Cùng với Percival Everett và Sally Rooney, một số tác giả nổi tiếng với các “hit” bán chạy ở hiệu sách như James McBride với “The heaven & earth grocery store”, tác giả David Nicholls ăn khách ở thể loại văn học lãng mạn quay lại với “You are here”, hay Jesmyn Ward với “Let us descend” đều được xướng tên trong dự đoán đề cử Booker 2024 của nhiều “mọt” sách.
… đến những “chú ngựa ô” tiềm năng
Giải Booker sẽ không còn là Booker nếu thiếu vắng những đề cử không ai ngờ tới. Năm 2023, Booker khiến nhiều người bất ngờ khi gọi tên những tác phẩm có lượng người đọc thấp của các tay bút không có độ “phủ sóng” cao, như “Study for obedience” của Sarah Bernstein, “Pearl” của Sian Hughes” hay “Prophet song” của Paul Lynch – tác giả giành chiến thắng chung cuộc. Tìm ra và giới thiệu những tác phẩm có tính độc bản và chất lượng cao dù chưa có độ nhận diện thương mại cũng là một trong những mục tiêu của giải thưởng này. Năm nay, “Praiseworthy” của Alexis Wright là cuốn sách như vậy. Dài hơn 700 trang, câu chuyện hùng tráng về ngôi làng nhỏ ở Australia thách thức trí tưởng tượng và sự hiểu biết về ngôn ngữ tiếng Anh của người đọc.
Đặc biệt, dàn giám khảo năm nay có tác giả Yiyun Li đang giảng dạy cho nhiều tay bút khao khát vào nghề tại Đại học Princeton (Mỹ) nên hiểu rõ tiềm năng của các tác giả trẻ. “Wild houses” dù là tiểu thuyết đầu tay của Colin Barrett, nhưng lập tức nhận được vô số lời khen từ các tác giả từng được đề cử Booker như Brandon Taylor, Anne Wright, Kevin Barry… Câu chuyện cảm động về ước mơ của tuổi trẻ, đan xen chút yếu tố kỳ bí, hỗn loạn – “hương vị” mà các giám khảo Booker vốn ưa chuộng, được cho là “chú ngựa ô” dẫn đầu cuộc đua đề cử.
Dẫu biết Booker có xu hướng tôn vinh và trao giải tặng những tác giả từng nhiều lần được đề cử mà lỡ làng, Booker năm nào cũng mang chút bí ẩn, khó đoán để thách thức cộng đồng yêu sách. Vì thế, Booker chưa bao giờ mất sức hút, luôn giới thiệu được tới người đọc nhiều tác phẩm hay, nhiều trải nghiệm đọc thú vị, cho thấy muôn màu nét đẹp hấp dẫn của văn học đương đại.