Thế giới nỗ lực phòng, chống rửa tiền kỹ thuật số
(HPĐT)- Tiền kỹ thuật số được ví như “con dao hai lưỡi”, một mặt giúp đổi mới cách thức giao dịch truyền thống, đem lại cơ hội to lớn với cá nhân và doanh nghiệp, giúp thực hiện thanh toán nhanh và hiệu quả hơn. Mặt khác, nó kéo theo các nguy cơ liên quan đến tội phạm rửa tiền ngày càng gia tăng. Điều này khiến các quốc gia cần nhanh chóng thực hiện nhiều biện pháp phòng, chống rửa tiền bằng tiền kỹ thuật số.
Các nước bày tỏ quan ngại
Tiền kỹ thuật số đang ngày càng được những kẻ rửa tiền sử dụng để che giấu nguồn gốc và sự luân chuyển của các dòng tiền bất hợp pháp. Thông tin này được công ty phân tích chuỗi khối (blockchain) Chainalysis của Mỹ đưa ra trong báo cáo công bố mới đây về các xu hướng và cách thức rửa tiền mới.
Báo cáo của Chainalysis cho biết, tiền kỹ thuật số đang được tội phạm hoạt động bên ngoài mạng blockchain như buôn bán ma túy và lừa đảo sử dụng để rửa tiền. Nguyên nhân do tiền kỹ thuật số có thể giao dịch “xuyên biên giới, gần như ngay lập tức và không tốn kém”. Theo Chainalysis, sự phổ biến ngày càng gia tăng của tiền kỹ thuật số biến đồng tiền này trở thành công cụ rửa tiền của các đối tượng tội phạm. Từ đầu năm 2024 đến nay, hoạt động rửa tiền bằng tiền kỹ thuật số có liên quan đến tất cả hình thức tội phạm, không chỉ tội phạm vốn gắn liền với hệ sinh thái tiền kỹ thuật số.
Tập đoàn giao dịch chứng khoán London (LSEG) của Anh nhận định, tình trạng tội phạm rửa tiền bằng tiền kỹ thuật số gia tăng khi giá trị của đồng bitcoin, tiền kỹ thuật số lớn nhất thế giới, tăng gần 55% từ đầu năm đến nay.
Những kẻ rửa tiền sử dụng nhiều cách thức khác nhau như dịch vụ trộn tiền kỹ thuật số, cầu nối chuỗi chéo và giao dịch chuyển tiền kỹ thuật số thực hiện qua nhiều ví khác nhau để che giấu dòng tiền. Dữ liệu của Chainalysis cho thấy kể từ năm 2019, lượng tiền kỹ thuật số trị giá gần 100 tỷ USD được chuyển từ các ví bị nghi ngờ liên quan đến các hoạt động phi pháp sang các dịch vụ chuyển đổi tiền kỹ thuật số thành tiền tệ quốc gia. Riêng năm 2022 ghi nhận lượng tiền kỹ thuật số được chuyển ở mức cao kỷ lục là 30 tỷ USD.
Cần xây dựng khung pháp lý
Trước thực trạng đáng quan ngại như trên, các quốc gia tăng cường nhiều biện pháp phòng, chống. Ngày 22-5, Hạ viện Mỹ thông qua dự luật nhằm tạo ra khuôn khổ pháp lý mới cho tiền kỹ thuật số, bất chấp cảnh báo bất thường từ Ủy ban Chứng khoán và Giao dịch Mỹ (SEC) rằng nó có thể tạo ra những rủi ro tài chính mới. Theo đó, Đạo luật "Đổi mới và Công nghệ Tài chính cho Thế kỷ 21" do đảng Cộng hòa bảo trợ được thông qua với tỷ lệ là 279 phiếu thuận và 136 phiếu chống. Hiện Đạo luật này còn phải chờ được Thượng viện Mỹ thông qua. Theo dự luật, các hợp đồng đầu tư được ghi nhận trên blockchain sẽ không còn được coi là chứng khoán, tước bỏ quyền bảo vệ nhà đầu tư theo luật chứng khoán…
Đạo luật MiCA là khung pháp lý được Liên minh châu Âu (EU) đưa ra để giám sát các tài sản kỹ thuật số và thị trường của chúng. Được ban hành vào tháng 6-2023, đạo luật này sẽ có hiệu lực thi hành đầy đủ vào cuối năm nay. Đạo luật này yêu cầu các nhà cung cấp dịch vụ tài sản tiền điện tử và các thực thể khác, bao gồm cả các dịch vụ cờ bạc, phải báo cáo mọi hoạt động đáng ngờ cho chính quyền.
Singapore ra mắt nền tảng kỹ thuật số mới cho phép các ngân hàng tự nguyện trao đổi thông tin về khách hàng đáng ngờ. Trong thông cáo báo chí ra ngày 1-4, Cơ quan Tiền tệ Singapore (MAS) cho biết, mục đích của Hợp tác chia sẻ thông tin và đối tượng rửa tiền/tài trợ khủng bố (Cosmic) là hỗ trợ cuộc chiến toàn cầu chống rửa tiền, tài trợ khủng bố và phổ biến vũ khí hạt nhân, trong đó có tài trợ cho vũ khí hủy diệt hàng loạt.
Theo nhận định của các chuyên gia kinh tế, hoạt động rửa tiền kỹ thuật số có thể được truy tìm và phân tích với độ chính xác và tốc độ cao hơn nhờ tính minh bạch của blockchain so với các hệ thống tài chính truyền thống. Tuy nhiên, hoạt động rửa tiền kỹ thuật số dự kiến sẽ trở nên phổ biến hơn. Do đó, để phòng, chống rửa tiền trong thời đại số, các quốc gia trên thế giới cần tập trung xây dựng các khung pháp lý chặt chẽ. Tuy nhiên, khi xem xét tính hiệu quả của các biện pháp phòng, chống rửa tiền trong thời đại số, việc các biện pháp này có đạt được hiệu quả hay không không chỉ phụ thuộc vào bản thân các biện pháp, mà phụ thuộc vào nhiều yếu tố khác. Nên cần xác định việc áp dụng các biện pháp phòng, chống rửa tiền dựa trên những “bộ lọc kỹ thuật số”, khiến các hoạt động rửa tiền ngày càng “khó thực hiện” và “dễ bị phát hiện hơn”.