Hạn chế rác thải nhựa đại dương: Kiểm soát chặt chẽ ngay tại nguồn
(HPĐT)- Ô nhiễm rác thải nhựa đại dương là vấn đề môi trường toàn cầu. Vùng biển Hải Phòng không nằm ngoài mối nguy này, trong khi đó việc kiểm soát chất thải nhựa nhiều khó khăn, do có nhiều nguồn gây ô nhiễm và biến động theo dòng chảy, thủy triều.
Rác thải nhựa chiếm tỷ trọng lớn
Những ngày cuối tháng 4-2024, ở vùng biển Đồ Sơn ghi nhận lượng lớn rác thải dạt vào bãi tắm. Theo ước tính của Công ty CP công trình công cộng và dịch vụ Hải Phòng, trong 1 tuần, đơn vị thu gom gần 900 tấn rác trên các bãi biển. Thành phần rác thải đa dạng, trong đó rác thải nhựa chiếm tỷ lệ cao. Từ năm 2021 đến nay, Sở Tài nguyên và Môi trường phối hợp với Tổ chức Green Hub tiến hành khảo sát rác thải nhựa tại một số cửa sông, ven biển thành phố. Kết quả cho thấy, trong số các loại rác vô cơ thu thập được từ các bãi biển, rác nhựa chiếm nhiều nhất, đặc biệt số lượng các mảnh nhựa thu thập được tăng cao vào mùa du lịch. Trong số các chủng loại rác thải nhựa thu thập, túi nilon, mảnh nhựa cứng, dây thừng, lưới nhỏ, phao xốp... chiếm khoảng 64 - 65% tổng các mảnh rác nhựa thu được.
Rác thải nhựa tồn tại trên vùng biển xuất phát từ hoạt động xả rác của người dân, khách du lịch, ngư dân, thủy thủ, thuyền viên; từ việc nuôi trồng thủy sản (vật liệu phao xốp) và đánh bắt hải sản (lưới, ngư cụ); từ lục địa đổ ra biển theo các dòng sông; trôi dạt từ các vùng biển khác vào. Rác thải nhựa biển không chỉ gây mất mỹ quan bãi biển mà còn có hại cho sinh vật biển; ô nhiễm chuỗi thức ăn; tác hại tới sức khỏe sinh vật và con người và giảm giá trị dịch vụ của biển. Theo ông Kohei Hibino, quản lý chương trình Viện Chiến lược môi trường toàn cầu Nhật Bản, qua khảo sát, nghiên cứu tại vùng biển Cát Bà nhận thấy có 2 giải pháp chính để xử lý rác thải nói chung và rác thải nhựa nói riêng, đó là chôn lấp và xả thải xuống biển. Ngoài phần rác thải trên đất liền, còn một phần không nhỏ chìm dưới biển rất khó nhìn thấy. Phần rác này tác động xấu đến hệ sinh thái biển như các rạn san hô, sinh vật biển, các loại giáp xác… Giải pháp tốt nhất cho Việt Nam và thành phố biển Hải Phòng bắt đầu từ những việc làm đơn giản, dễ dàng nhất là hạn chế sử dụng, tái sử dụng các sản phẩm nhựa, túi ni lông.
Đưa quy định pháp luật vào cuộc sống
Để bảo vệ môi trường biển trước tình trạng ô nhiễm rác thải nhựa, Luật Bảo vệ môi trường 2020 dành 1 điều (Điều 73) quy định về giảm thiểu, tái sử dụng, tái chế và xử lý chất thải nhựa, phòng, chống ô nhiễm rác thải nhựa đại dương. Luật quy định chất thải nhựa phải được thu gom, phân loại để tái sử dụng, tái chế hoặc xử lý theo quy định của pháp luật. Chất thải nhựa phát sinh từ hoạt động kinh tế trên biển phải được thu gom để tái sử dụng, tái chế hoặc xử lý và không được xả thải xuống biển. Theo đó, từ năm 2020, Sở Tài nguyên và Môi trường tham mưu với UBND thành phố ban hành Kế hoạch hành động số 87/KH-UBND về quản lý rác thải nhựa đại dương đến năm 2030. Thực hiện kế hoạch, từ năm 2020 đến nay, công tác tuyên truyền, phổ biến pháp luật về bảo vệ môi trường nói chung, giảm thiểu rác thải nhựa nói riêng được thực hiện thường xuyên, liên tục. Sau các đợt tuyên truyền, người dân nâng cao nhận thức về tác hại của rác thải nhựa, giảm bớt việc sử dụng đồ nhựa, các sản phẩm nhựa dùng một lần. Công tác phân loại và kiểm soát rác thải tại nguồn được nhiều sở, ban, ngành, địa phương quan tâm thực hiện.
Huyện Cát Hải là một trong những địa phương tích cực thực hiện các giải pháp hạn chế rác thải nhựa. Cụ thể, địa phương thực hiện hiệu quả mô hình khách sạn, tàu du lịch không sử dụng các sản phẩm nhựa sử dụng một lần. Hàng trăm bè nuôi ở Vịnh Cát Bà được tháo dỡ, góp phần giảm thiểu rác thải từ phao xốp trên vịnh, bảo vệ môi trường biển. Tuy nhiên, những kết quả đạt được so với yêu cầu còn hạn chế. Theo Phó giám đốc Sở Tài nguyên và Môi trường Phạm Văn Thuấn, để giảm thiểu rác thải nhựa đại dương, cần tiếp tục duy trì, tập trung đẩy mạnh hơn công tác tuyên truyền, phổ biến pháp luật về bảo vệ môi trường, tài nguyên biển và hải đảo tới các tầng lớp nhân dân. Sở thực hiện và phối hợp thực hiện các đề án, dự án xây dựng và cắm mốc hành lang bảo vệ biển; điều tra, đánh giá các nguồn thải trên biển và hải đảo; chương trình quản lý tổng hợp vùng bờ Hải Phòng - Quảng Ninh; khảo sát rác thải nhựa đại dương tại một số cửa sông, bãi biển trên địa bàn thành phố; dự án Hồ Biwa - hỗ trợ việc quan trắc môi trường biển và xây dựng hệ thống xử lý nước thải vùng ven biển. Cùng với việc triển khai dự án nêu trên, các cơ quan quản lý, chính quyền địa phương cần phối hợp chặt chẽ, tăng cường hơn công tác hướng dẫn và kiểm tra đối với các tổ chức, doanh nghiệp, qua đó nâng cao trách nhiệm trong việc thực hiện các quy định pháp luật về môi trường, tài nguyên biển và hải đảo.