Giáo dục giới tính cho trẻ mầm non: Rèn kỹ năng tự chăm sóc bản thân
(HPĐT)- Việc trang bị kiến thức về giới tính hiện được các cơ sở giáo dục trên địa bàn tích cực triển khai ngay từ cấp mầm non. Tuy nhiên, để nâng cao hiệu quả giáo dục, cần sự phối hợp chặt chẽ giữa nhà trường và gia đình.
“Vẽ đúng đường”...
Độ tuổi mầm non (3-5 tuổi), trẻ sẵn sàng về mặt thể chất và tinh thần để học hỏi, hòa nhập thế giới chung quanh. Do vậy, trang bị những hiểu biết cơ bản về giới tính giúp trẻ dần ý thức, nhận biết những hành động không đúng mực nhằm tự bảo vệ mình, tránh nguy cơ bị xâm hại là một trong những nội dung mà các trường mầm non đều coi trọng. Theo cô Phạm Thị Thu Hiền, giáo viên Trường mầm non Văn Đẩu (quận Kiến An), giới tính là chủ đề nhạy cảm. Trước đây, nhiều người cho rằng giáo dục giới tính cho trẻ mầm non là sớm, “vẽ đường cho hươu chạy”. Tuy nhiên, thực tế cho thấy, việc trang bị kiến thức giới tính đúng đắn là việc làm rất hữu ích, tốt hơn là để trẻ tự tìm hiểu. Trẻ mầm non sẽ được dạy kiến thức đồng tâm, cùng mục tiêu giáo dục nhưng kiến thức mở rộng theo lứa tuổi với mức độ nhận biết tăng dần. Cô Hiền ví dụ, cùng chủ đề về bản thân, nhưng với lớp 3, 4, 5 tuổi, giáo viên sẽ mở rộng kiến thức từ nhận biết, cách vận dụng đến bảo vệ cơ thể. Để trẻ dễ nhớ, giáo viên kết hợp giữa tư duy hình tượng với đồ dùng trực quan, qua tranh ảnh, video clip, các trò chơi ôn luyện... giúp trẻ hiểu đúng về bản thân. Ngoài ra, trong sinh hoạt trên lớp, giáo viên còn chú ý sắp xếp trẻ ngủ trưa theo khu vực riêng bé trai và bé gái. Trẻ cũng được dạy quy tắc 5 ngón tay phòng, tránh xâm hại, nhận biết những ai không được đụng chạm cơ thể mình, nhất là tại một số bộ phận nhạy cảm...
Tại Trường mầm non Phan Bội Châu (quận Hồng Bàng), việc tích hợp kiến thức giới tính trong các hoạt động giáo dục, vui chơi, sinh hoạt, ngủ nghỉ của trẻ được tiến hành thường xuyên và chuyên sâu hơn. Cô Vũ Thị Kim Chi, Hiệu trưởng nhà trường cho biết, do đặc điểm lứa tuổi, trẻ thích quan sát, khám phá nhưng không chú tâm lâu nên việc tích hợp trong nhiều hoạt động, sinh hoạt trên lớp sẽ giúp trẻ ghi nhớ dần và nhớ lâu. Nhà trường yêu cầu giáo viên giáo dục giới tính cho trẻ khéo léo, hài hòa để vừa trang bị được kiến thức, kỹ năng nhưng vẫn giữ được sự hồn nhiên của trẻ. Qua đó, giúp trẻ dần nhận thức được giới tính và thực hành theo, hình thành kỹ năng phòng, chống xâm hại nhưng không làm trẻ lo lắng, hoảng sợ.
Cần sự phối hợp từ phía gia đình
Cùng với trách nhiệm của nhà trường, gia đình đóng vai trò quan trọng giúp con hiểu sâu, nhớ lâu những vấn đề về giới tính. Cô Nguyễn Thị Doan, Hiệu trưởng Trường mầm non Nhi Đức (quận Kiến An) cho rằng, muốn nâng cao hiệu quả phối hợp giáo dục trẻ giữa nhà trường và gia đình, trước hết chính bản thân mỗi cha mẹ cũng cần hiểu kiến thức về giới tính cho từng độ tuổi để dạy bảo, nhắc nhở con trong sinh hoạt hằng ngày. Cô Doan lấy ví dụ, trên lớp, giáo viên dạy trẻ quy tắc 5 ngón tay phòng, tránh xâm hại thì cha mẹ cũng nên biết, nhắc lại, đặt câu hỏi để con trả lời. Đồng quan điểm, cô Nguyễn Thị Hiển, Hiệu trưởng Trường mầm non Dương Quan (huyện Thủy Nguyên) cho rằng: Bố mẹ còn phải “nêu gương” trong giao tiếp, ăn mặc, thể hiện tình cảm, tránh làm trẻ tò mò, nảy sinh ý muốn khám phá, học theo. Cách xử sự đúng đắn, tế nhị trong gia đình sẽ giúp trẻ phát triển bình thường về tâm lý, lành mạnh về tinh thần và tình cảm, là cơ sở cho những quan hệ đúng đắn đối với người khác giới sau này - cô Hiển nhấn mạnh.
Hiện, trên địa bàn thành phố có khoảng 300 trường mầm non. Tùy điều kiện thực tế, mỗi trường đều coi việc giáo dục giới tính, phòng tránh xâm hại là một trong những nội dung quan trọng trong hoạt động giáo dục chuyên môn. Để nâng cao hiệu quả hoạt động giáo dục, Phó giám đốc Sở GDĐT Đỗ Thị Hòa cho biết: Sở chỉ đạo các trường tùy theo lứa tuổi áp dụng phương pháp và nội dung giáo dục phù hợp với nhận biết của trẻ. Những kiến thức, kỹ năng này được tích hợp nhẹ nhàng theo các chủ đề học, qua các trò chơi, hoạt động ngoài trời hay sinh hoạt hằng ngày trên lớp... Sở chỉ đạo các nhà trường tăng cường phối hợp gia đình bảo đảm việc giáo dục cho trẻ được thực hiện một cách thống nhất, khoa học. Qua đó giúp trẻ dần hình thành nhận biết về giới tính một cách đúng đắn, định hình được những việc làm phù hợp với giới tính của mình và các kỹ năng tự chăm sóc, phòng tránh nguy hiểm cho bản thân.