Giữ đất trồng lúa, bảo đảm an ninh lương thực
(HPĐT)- Theo Chi cục Trồng trọt và bảo vệ thực vật Hải Phòng, diện tích đất lúa đang canh tác trên địa bàn thành phố dao động từ 27-28 nghìn ha/vụ. Những năm gần đây, diện tích trồng lúa giảm do nhiều nguyên nhân khác nhau. Vì vậy, việc giữ vững ổn định và bảo vệ đất trồng lúa được các cấp, ngành chức năng và địa phương quan tâm, chú trọng.
Nhiều nguyên nhân giảm diện tích đất lúa
Theo báo cáo của Chi cục Trồng trọt và Bảo vệ thực vật Hải Phòng, năm 2024, diện tích đất trồng lúa vụ xuân hơn 27 nghìn ha, vụ mùa hơn 28 nghìn ha; so với 5 năm trước, diện tích này giảm 4.000 - 6.000 ha. Thực tế, mỗi vụ sản xuất gần đây diện tích sản xuất lúa lại giảm vài trăm ha/vụ. Hiện, tại các huyện: Vĩnh Bảo, diện tích đất lúa còn hơn 9.000 ha; Tiên Lãng hơn 8.500 ha; Thủy Nguyên hơn 6.300 ha; An Lão và An Dương dao động từ 3.500 - 3.700 ha…
Huyện An Lão có diện tích đất trồng lúa giảm đáng kể do tốc độ phát triển khá nhanh gần đây của các khu, cụm công nghiệp trên địa bàn huyện. Huyện có 4 cụm công nghiệp tại 2 thị trấn: Trường Sơn, An Lão và các xã: An Thọ, Chiến Thắng. Ngoài ra, huyện tiếp tục xin chủ trương đầu tư 5 cụm công nghiệp khác tại các xã và khu công nghiệp Tràng Duệ, có quyết định phê duyệt với diện tích 687 ha thuộc địa bàn các xã: An Tiến, Trường Thành, Trường Thọ, Bát Trang. Các dự án này chủ yếu sử dụng đất nông nghiệp đang sản xuất lúa, khiến diện tích sản xuất lúa toàn huyện hiện nay dao động chỉ còn 3.300- 3.500 ha; giảm hơn 1.000 ha so với vài năm trước. Xã Trường Thành là địa phương điển hình về giảm nhanh diện tích đất nông nghiệp. Chủ tịch UBND xã Trường Thành Nguyễn Duy Miện cho biết, địa phương có hơn 200 ha đất nông nghiệp nhưng hiện nay đã quy hoạch cho 2 dự án lớn là Khu công nghiệp Tràng Duệ 3 gần 100 ha, Sân golf Hải Phòng Sakura hơn 80 ha. Thực tế, diện tích sản xuất đất nông nghiệp của địa phương chỉ còn 20 ha nhưng xen kẹt trong các khu dân cư nên cũng khó canh tác.
Theo Phó chi cục trưởng Chi cục Trồng trọt và bảo vệ thực vật Hải Phòng Trần Minh Tiến, diện tích trồng lúa trên địa bàn thành phố có xu hướng giảm do các huyện ven đô có nhiều dự án phát triển công nghiệp, đô thị quy hoạch vào diện tích đất sản xuất lúa. Cùng với đó, trong giai đoạn từ 2019-2023, ở một số địa phương, nông dân tích cực chuyển đổi cơ cấu cây trồng trên đất lúa. Cụ thể toàn thành phố có 3.879 ha đất lúa được chuyển sang trồng cây hằng năm 1.539 ha, cây lâu năm 1.251 ha, nuôi trồng thủy sản 1.088 ha. Đặc biệt, gần đây, tình trạng thiếu nhân lực sản xuất nông nghiệp do người dân nông thôn có xu hướng dịch chuyển sản xuất tại các khu, cụm công nghiệp, bỏ canh tác lúa khiến diện tích ruộng bỏ hoang tăng. Tính đến vụ xuân 2024, diện tích ruộng bỏ hoang là 3.842 ha.
Năm 2024, từ kinh phí nguồn bảo vệ đất lúa, thành phố hỗ trợ 44 hộ tại địa bàn 6 huyện: Vĩnh Bảo, Tiên Lãng, Kiến Thụy, Thủy Nguyên, An Lão, An Dương với diện tích sản xuất hơn 1.000 ha.
Tạo điều kiện sản xuất ổn định
Trước thực trạng trên, căn cứ Quyết định 326/QĐTTg ngày 9-3-2022 của Thủ tướng Chính phủ về việc phân bổ chỉ tiêu quy hoạch sử dụng đất thời kỳ 2021- 2030, kế hoạch sử dụng đất quốc gia 5 năm 2021-2030; thành phố cũng có kế hoạch sử dụng đất trồng lúa đến năm 2025 là 35.935 ha, năm 2030 là 30.745 ha. Trên cơ sở kế hoạch này, thành phố yêu cầu các địa phương được xác định là vùng trọng điểm sản xuất nông nghiệp như các huyện Tiên Lãng, Vĩnh Bảo cần tập trung các giải pháp giữ ổn định đất lúa. Việc chuyển đổi diện tích đất lúa tại các huyện cũng phải có lộ trình và kế hoạch cụ thể. Hằng năm, UBND thành phố đều có kế hoạch chuyển đổi diện tích đất lúa để các địa phương làm căn cứ thực hiện.
Trong 3 năm gần đây (2021-2023), thành phố quan tâm hỗ trợ kinh phí bảo vệ đất lúa được phê duyệt hằng năm. Ngày 15-5-2024, UBND thành phố có Quyết định 1528/QĐ-UBND về việc phân bổ kinh phí hỗ trợ sản xuất lúa. Theo đó, Chi cục Trồng trọt và bảo vệ thực vật Hải Phòng thực hiện hỗ trợ sản xuất lúa trên địa bàn thành phố năm 2024 hơn 7,5 tỷ đồng. Chi cục trưởng Chi cục Trồng trọt và Bảo vệ thực vật Hải Phòng Ngô Trung Kiên cho biết, với nguồn kinh phí bảo vệ đất lúa, hằng năm, Chi cục tham mưu Sở Nông nghiệp và Phát triển nông thôn ban hành kế hoạch thực hiện hỗ trợ sản xuất lúa. Nguồn kinh phí này sẽ hỗ trợ nông dân trồng lúa áp dụng tiến bộ kỹ thuật, xây dựng mô hình sản xuất lúa theo quy trình canh tác giảm chi phí, nâng cao hiệu quả, thích ứng biến đổi khí hậu.
Các huyện đang tích cực thực hiện giải pháp giữ diện tích sản xuất lúa bằng cách vận động các hộ bỏ ruộng hoang. Phó chủ tịch UBND huyện Vĩnh Bảo Vũ Xuân Quang thông tin, địa phương khuyến khích các hộ dân thu gom, tích tụ ruộng bỏ hoang, tạo điều kiện thuận lợi để các hộ dân liên kết sản xuất với doanh nghiệp. Việc doanh nghiệp hợp tác với nông dân sản xuất lúa chất lượng trên địa bàn huyện tạo đà để sản xuất lúa ổn định, bền vững.