Cẩn trọng khi cung cấp dữ liệu cá nhân trên mạng xã hội
(HPĐT)- Khi các nền tảng mạng xã hội ngày càng phát triển, cùng sự có mặt của công nghệ trí tuệ nhân tạo (AI), các đối tượng xấu lợi dụng, liên tục thay đổi các phương thức lừa đảo với mục đích chiếm đoạt tài sản. Nếu người dùng không tỉnh táo nhận diện nguy cơ bị lừa đảo sẽ có nguy cơ bị sập bẫy.
Chiếc bẫy “ngọt ngào”
Ngày 28-6-2024, Công an quận Hồng Bàng nhận được đơn trình báo của anh Phạm Hải N., ở phường Sở Dầu về việc anh bị đe dọa tống tiền qua tài khoản mạng xã hội Telegram sau khi bị dụ dỗ “chat sex”. Theo anh N. trình bày, anh nhận được lời mời kết bạn từ một người là phái nữ, nhắn tin làm quen qua tài khoản mạng xã hội. Sau thời gian trò chuyện, đối tượng này đề nghị được gọi điện nói chuyện với anh N. qua video để khoe cơ thể miễn phí. Anh N. đồng ý và gọi video, khoe cơ thể với đối tượng nhiều lần. Sau đó, đối tượng nhắn tin yêu cầu anh N. chuyển 15 triệu đồng nếu không sẽ gửi những hình ảnh nhạy cảm của anh cho người thân và gia đình. Do lo sợ, anh N. chuyển 10 triệu đồng vào tài khoản mà đối tượng cung cấp thì tiếp tục bị đối tượng yêu cầu chuyển tiếp 40 triệu đồng. Biết hành vi của kẻ gian sẽ không dừng lại, đồng thời lo sợ hình ảnh của mình bị tung lên mạng xã hội, anh N. đến cơ quan công an trình báo.
Trước đó, đầu tháng 7 vừa qua, đường dây nóng của Báo Hải Phòng nhận được thông tin từ bạn đọc, phản ánh mạng Telegram có nhiều lời gạ gẫm từ đối tượng lạ, cần được các cơ quan chức năng, nhà mạng tăng cường quản lý. Không chỉ tại Hải Phòng, những vụ việc tương tự cũng đã xảy ra và được các cơ quan công an nhiều tỉnh, thành phố cảnh báo. Tháng 5-2024, theo thông tin từ Công an thành phố Hồ Chí Minh, ông T. ở quận 10 đến trình báo về việc bị cưỡng đoạt 450 triệu đồng từ đối tượng lạ mặt. Nguyên nhân cũng bởi lợi dụng lúc ông T. say rượu, đối tượng dẫn dụ “chat sex” qua mạng xã hội, rồi sử dụng clip và hình ảnh đó để đe dọa ông chuyển tiền nếu không chúng sẽ tung các hình ảnh nhạy cảm đó lên mạng xã hội.
Thời gian qua trên các mạng xã hội như Facebook, Zalo, Telegram, không chỉ nam giới mà cả nữ giới cũng trở thành nạn nhân của các vụ lừa đảo theo hình thức “làm quen-chat sex”. Như chị Hoàng Thị T., ở xã Xuân Dương, huyện Na Rì (tỉnh Bắc Kạn) bị đối tượng cưỡng đoạt 3 triệu đồng do để lộ những hình ảnh nhạy cảm sau khi "chat sex" qua ứng dụng zalo vào tháng 8- 2023. Có thể thấy, thủ đoạn chung của các đối tượng lừa đảo theo hình thức này là sử dụng hình ảnh cắt ghép, các phụ nữ, nam giới trẻ đẹp, ăn mặc gợi cảm hoặc sử dụng công nghệ AI deepfake để tạo ra người nổi tiếng dụ dỗ "chat sex". Kẻ xấu sẽ lưu lại các hình ảnh nhạy cảm của nạn nhân rồi yêu cầu chuyển tiền nếu không sẽ phát tán nội dung này lên mạng xã hội.
Cảnh giác lời mời kết bạn lạ qua mạng xã hội
Trao đổi về những vấn đề liên quan đến các vụ việc lừa đảo qua mạng xã hội, Chủ tịch Hội luật gia thành phố Trần Ngọc Vinh khẳng định, việc các đối tượng dụ dỗ nạn nhân tham gia "chat sex", sau đó thực hiện hành vi cưỡng đoạt tài sản không phải thủ đoạn mới. Nhưng điều đáng nói là tình trạng này bắt đầu gia tăng trong những năm trở lại đây với những thủ đoạn hết sức tinh vi. Nguyên nhân chính từ sự thiếu kỹ năng và thiếu hiểu biết về sử dụng mạng xã hội an toàn của chính người dùng. Một điều đáng chú ý liên quan đến tâm lý của nạn nhân do lo sợ ảnh hưởng đến đời sống cá nhân, nhiều bị hại không trình báo, không tố giác kẻ lừa đảo với cơ quan chức năng, vô tình tạo điều kiện để các đối tượng tiếp tục có hành vi quấy nhiễu, đe dọa hòng chiếm đoạt tài sản của nạn nhân và nhiều người khác bị lừa. Do đó, cùng với việc nâng cao cảnh giác trước các lời mời kết bạn, không “chat sex”, từ bỏ sở thích không lành mạnh này, người sử dụng mạng xã hội cần chủ động thông tin tới cơ quan công an các thủ đoạn, hành vi lừa đảo theo hình thức trên để đấu tranh ngăn ngừa tội phạm.
Nói về kỹ năng xử lý tình huống, Trung tá Phạm Ngọc Anh, Đội trưởng Đội hình sự (Công an quận Ngô Quyền) thông tin: Nếu không may người dùng mạng xã hội trở thành nạn nhân của “chat sex”, người bị hại cần lưu ý các đối tượng lừa đảo nắm bắt được tâm lý muốn che giấu khuyết điểm của nạn nhân, chúng sẽ không dừng lại ở lần thứ nhất, sẽ tiếp tục đòi tiền nếu lần đầu thành công. Do đó, nạn nhân cần tỉnh táo, có biện pháp trì hoãn, nhận diện, "câu giờ" việc chuyển tiền. Trong thời gian đó, cần thông báo, phối hợp cơ quan chức năng để giải quyết, bắt giữ đối tượng. Trong những trường hợp nguy hiểm, người dùng mạng cần tạm thời khoá luôn tài khoản đó, tránh việc làm ảnh hưởng đến danh dự, uy tín của chính bản thân mình.
Rõ ràng, các thủ đoạn lừa đảo ngày càng tinh vi và biến tướng, việc nâng cao cảnh giác từ người sử dụng mạng xã hội là yếu tố đầu tiên đề phòng ngừa tội phạm. Song, các cơ quan chức năng, các nhà mạng cần tăng cường quản lý các ứng dụng, sớm có những giải pháp để ngăn ngừa, phát hiện sớm các đối tượng lừa đảo trên môi trường mạng internet, xử lý nghiêm và thường xuyên cảnh báo để nâng cao nhận thức của người dân.