Thực hiện tự chủ tại các đơn vị y tế: Tránh áp lực dẫn đến lạm dụng
(HPĐT)- Chất vấn Giám đốc Sở Y tế tại kỳ họp thứ 18, HĐND thành phố khóa 16, các đại biểu HĐND thành phố đề nghị lãnh đạo Sở làm rõ việc giao khoán chi cho các đơn vị y tế công lập tự chủ hiện nay, tránh áp lực cao dẫn đến các cơ sở y tế tìm mọi cách để tăng nguồn thu, trong đó, có việc lạm dụng xét nghiệm, kê đơn thuốc mua ngoài… Đây cũng là vấn đề dư luận quan tâm thời gian gần đây.
Áp lực về nguồn thu tài chính
Hiện ngành Y tế có 26 đơn vị khám, chữa bệnh thực hiện theo cơ chế tự chủ tài chính. Trong đó, tự chủ nhóm 1 (tự bảo đảm chi thường xuyên và chi đầu tư) có 3 đơn vị; tự chủ nhóm 2 (tự bảo đảm chi thường xuyên) có 3 đơn vị và tự chủ nhóm 3 (tự bảo đảm một phần chi thường xuyên) có 20 đơn vị. Theo số liệu báo cáo tài chính quý 1-2024 của các đơn vị khám, chữa bệnh, chỉ có 12/26 đơn vị hoàn thành kế hoạch thu 3 tháng đầu năm, gồm các bệnh viện: hữu nghị Việt Tiệp, Kiến An, Mắt, Phục hồi chức năng, Phổi, Tâm thần, Y học cổ truyền, An Lão và các trung tâm y tế: Kiến Thụy, Kiến An, Đồ Sơn, Lê Chân. 14/26 đơn vị chưa hoàn thành dự toán thu sự nghiệp, gồm các bệnh viện, trung tâm y tế: Trẻ em, Phụ sản, Thủy Nguyên, Vĩnh Bảo, Ngô Quyền, Đôn Lương, An Dương, Dương Kinh, Hải An, Hồng Bàng, Cát Hải, Tiên Lãng, Bạch Long Vĩ, Trung tâm Da liễu. Số thu của các cơ sở khám, chữa bệnh 3 tháng đầu năm 2024 khoảng 847 tỷ đồng, đạt 24,3% mức kế hoạch thu năm 2024.
Việc giao tự chủ cho các bệnh viện, trung tâm y tế đang gây áp lực về nguồn thu tài chính cho các cơ sở y tế công lập, gặp nhiều khó khăn trong cân đối tài chính, nhất là các đơn vị tự chủ nhóm 1 và tự chủ nhóm 2. Nguyên nhân là do chi phí tiền lương ngày càng tăng nhưng giá dịch vụ khám, chữa bệnh BHYT không tăng và chưa tính đủ cơ cấu chi phí trong giá dịch vụ (chi phí quản lý, chi phí khấu khao tài sản, đào tạo, nghiên cứu khoa học…). Bên cạnh đó, số nhân lực thuộc diện tinh giản biên chế (theo Kế hoạch số 84 của UBND thành phố về tinh giản biên chế thành phố Hải Phòng giai đoạn 2022 - 2026) trước đây được trả lương từ ngân sách nhà nước, nay phải thực hiện trả lương từ nguồn thu sự nghiệp (thu từ BHYT, dịch vụ yêu cầu, xã hội hóa, tài trợ, viện trợ) trong khi đó, số lượng giường bệnh yêu cầu tại mỗi thời điểm không được vượt quá 20% theo quy định tại Thông tư số 13 của Bộ Y tế… “Mặc dù từ đầu năm đến nay, đơn vị nỗ lực mở thêm dịch vụ khác nhưng vẫn gặp nhiều khó khăn trong cân đối thu chi để bảo đảm mục tiêu năm 2024 tự chủ 50% chi thường xuyên”, Giám đốc Trung tâm Y tế quận Hải An Hoàng Văn Nhật cho biết.
Tăng cường kiểm tra, xử lý nghiêm các hành vi lạm dụng
Trước áp lực của các cơ sở y tế trong vấn đề tự chủ tài chính, dư luận băn khoăn có hay không việc các cơ sở này phải khoán thu cho các khoa, phòng, tìm mọi cách để tăng nguồn thu, hướng người dân sử dụng các dịch vụ khám, chữa bệnh theo yêu cầu, kê đơn thuốc mua ngoài…?
Giám đốc Sở Y tế Lê Minh Quang khẳng định, qua kiểm tra định kỳ của Sở tại các cơ sở y tế công lập, mặc dù rất áp lực về nguồn thu tài chính song không có tình trạng các đơn vị phải khoán thu cho các khoa, phòng, tìm mọi cách để tăng nguồn thu, mà chỉ giao chỉ tiêu thực hiện chuyên môn theo kế hoạch. Các cơ sở y tế cũng không gợi ý người bệnh sử dụng các dịch vụ khám, chữa bệnh theo yêu cầu. Đồng thời, cũng chưa có hiện tượng bác sĩ cố tình kê đơn mua thuốc ngoài hoặc chỉ định nhiều xét nghiệm không cần thiết, trừ yêu cầu xét nghiệm HIV trước khi thực hiện phẫu thuật. “Thực chất, tại các khoa khám bệnh, nhân viên y tế chỉ hướng dẫn người bệnh khi có nhu cầu sử dụng các dịch vụ chất lượng cao tại các bệnh viện có uy tín, có thương hiệu. Còn việc kê đơn thuốc không thuộc danh mục thuốc được Quỹ BHYT chi trả chỉ được thực hiện khi người bệnh, người nhà người bệnh yêu cầu sử dụng thuốc ngoài danh mục BHYT chi trả hoặc khi thuốc tại bệnh viện bị gián đoạn chuỗi cung ứng”.
Lãnh đạo Sở Y tế cho biết sẽ chỉ đạo Thanh tra Sở thành lập Đoàn kiểm tra các nội dung phản ánh tại các cơ sở y tế công lập. Nếu phát hiện sai phạm, Sở Y tế chấn chỉnh và kiên quyết xử lý đối với các đơn vị có hiện tượng lạm dụng chỉ định xét nghiệm, kê đơn thuốc mua ngoài không đúng quy định. Sở Y tế cũng chủ trì, cùng các cơ quan, đơn vị thực hiện có hiệu quả Đề án “Nâng cao năng lực hệ thống y tế công lập trên địa bàn thành phố Hải Phòng đến năm 2030” và các chỉ thị, chương trình, kế hoạch của Trung ương, thành phố về tiếp tục củng cố, hoàn thiện, nâng cao năng lực đối với y tế tuyến cơ sở, giảm tải cho các đơn vị y tế tuyến thành phố. Cùng với đó, tăng cường tập huấn, đào tạo, nâng cao khả năng, năng lực đấu thầu mua sắm, bảo đảm không để thiếu thuốc, vật tư y tế phục vụ khám, chữa bệnh của nhân dân, gắn tăng cường giám sát, xử lý nhà thầu không cung ứng kịp thời thuốc, vật tư y tế theo quy định. Ngành Y tế cũng tham mưu thành phố tiếp tục kiến nghị Chính phủ, Bộ Y tế sớm thực hiện lộ trình tính đúng, tính đủ các loại chi phí trong cơ cấu giá dịch vụ y tế tại Nghị định số 60/2021 của Chính phủ.