Dấu ấn xiếc Việt
(HPĐT)- Không ngừng sáng tạo và đổi mới trong cả nội dung cũng như tính nghệ thuật, xiếc Việt thời gian qua gặt hái được nhiều “quả ngọt” cả ở trong nước lẫn quốc tế. Có thể nói, xiếc là loại hình nghệ thuật sân khấu đã, đang phát triển nhất trong các loại hình sân khấu ở nước ta.
Theo Nghệ sĩ nhân dân (NSND) Tống Toàn Thắng, Giám đốc Liên đoàn Xiếc Việt Nam, đến nay, nghệ thuật xiếc Việt tìm được lối đi riêng để tạo màu sắc, phong cách trên trường quốc tế và thu hút người xem trong nước. Các tiết mục của xiếc Việt Nam luôn đề cao tính mạo hiểm, sự dũng cảm, cùng với đó là tăng yếu tố giải trí, từ nội dung đến âm thanh, ánh sáng, trang phục, vũ đạo... Đây là hướng đi đúng đắn để xiếc Việt nâng tầm và tự tin “sống khỏe” dù nhiều loại hình giải trí nghe nhìn thời đại mới vẫn mọc lên như nấm sau mưa.
Từng có nhiều chục năm gắn bó với nghệ thuật xiếc, NSND Tạ Duy Ánh, nguyên Giám đốc Liên đoàn Xiếc Việt Nam chia sẻ: Xiếc là môn nghệ thuật có xuất xứ từ nước ngoài, nhưng được Việt hóa để trở thành một phần của văn hóa Việt Nam. Chúng tôi đặt trọng tâm xây dựng ngành xiếc nước nhà phát triển hiện đại, với những nét đặc sắc mang đậm phong cách Việt, nhằm quảng bá nghệ thuật xiếc trong nước và giới thiệu văn hóa con người Việt Nam tới bạn bè quốc tế thông qua các tác phẩm nghệ thuật xiếc đỉnh cao. Dẫu vậy, trong các nghề có yếu tố biểu diễn, xiếc là lĩnh vực nguy hiểm và tiềm ẩn nhiều rủi ro nhất. Chưa kể, thu nhập của diễn viên xiếc được nhiều người trong nghề cho rằng còn thấp so với sự khổ luyện, biểu diễn của người nghệ sĩ trên sân khấu. Nhưng vượt lên trên tất cả, xiếc Việt và nghệ sĩ làm nghề vẫn chinh phục những người xem khó tính nhất bằng những tiết mục đặc sắc.
Liên đoàn xiếc Việt Nam cho biết, tiết mục “Đu nón 4 nữ” của đơn vị vừa giành Huy chương Bạc trong Liên hoan xiếc thế giới “IDOL” lần thứ 8 - năm 2024 diễn ra tại Liên bang Nga. Tại liên hoan, tiết mục “Đu nón 4 nữ” giành Huy chương Bạc, huy chương đầu tiên của Việt Nam tại một kỳ liên hoan xiếc quốc tế lớn nhất tại Liên bang Nga. Đây là tiết mục khó yêu cầu độ chính xác cao về kỹ thuật, đòi hỏi sự chuyên nghiệp, quả cảm và bản lĩnh của người nghệ sĩ, nhất là đu trên cao nhưng không cần dây bảo vệ; do NSND Tống Toàn Thắng đạo diễn; nghệ sĩ Đức Tài phụ trách kỹ thuật, với phần biểu diễn của 4 diễn viên: Chu Hồng Thúy, Phạm Thị Hướng, Lưu Thị Hường, Lô Ngọc Thúy.
Với ý tưởng sáng tạo mang đậm yếu tố truyền thống Việt Nam, thiết kế đạo cụ biểu diễn theo hình dáng giống chiếc nón lá, cách dàn dựng làm nổi bật nét văn hóa Việt Nam, kết hợp với giai điệu hòa tấu violon của bài “Hello Việt Nam”, tiết mục này được đông đảo người xem và đồng nghiệp quốc tế tham dự Liên hoan xiếc thế giới “IDOL” lần thứ 8 khen ngợi và bày tỏ sự khâm phục. Trong nước, Liên đoàn xiếc Việt Nam và đoàn nghệ sĩ đến từ Nhật Bản chuẩn bị ra mắt vở diễn “Ninja Magic Show”. Vở diễn là câu chuyện mang đậm dấu ấn văn hóa Nhật Bản thuở xa xưa . Từ nội dung cốt truyện sẽ được các nghệ sĩ ảo thuật xứ hoa anh đào thể hiện qua phong cách những chiến binh Ninja huyền thoại, kết hợp cùng các tiết mục xiếc mạo hiểm của nghệ sĩ Việt Nam. Đây là vở diễn đầy hứa hẹn với người xem.
Chương trình “Mekong show” của Nhà hát nghệ thuật Phương Nam thời gian qua luôn gây hiện tượng “cháy vé”. Khác với những chương trình xiếc thường thấy là ráp nối các tiết mục xiếc trình diễn kỹ năng của diễn viên, “Mekong show” với thời lượng 60 phút, tái hiện ngoạn mục quá trình lao động khai hoang, mở đất, đầy kiêu hãnh của người dân phương Nam; thiên nhiên và con người nơi đây sống chan hòa. Các tiết mục xiếc, rối được lồng ghép chặt chẽ, vận dụng tối đa điểm nhấn của từng loại hình, để nâng cao kỹ thuật xiếc nhào lộn, đu dây, tung hứng, múa lụa, nhảy dây, vận dụng xiếc trên đôi tay.
Ngoài ra, nhiều vở xiếc, chương trình xiếc như “Biển, đảo là quê hương”, “Những ước mơ xanh”, “À ố show”, “Làng tôi”, “Sông trăng” “Cướp biển”, “Xiếc và Rock”, “Tấm Cám - bống bống bang bang”, “Câu chuyện nàng tiên cá”... do các đơn vị nghệ thuật xiếc nước ta thực hiện với cách làm mới, hỗ trợ công nghệ hiện đại và đậm chất Việt làm nên thương hiệu xiếc Việt những năm qua. Có thể nói, các đơn vị nghệ thuật không ngừng phá cách để sáng tạo, mang đến hứng khởi cho người xem khi thưởng thức tác phẩm, đồng thời các đơn vị đã chịu khó tiếp thị sản phẩm tới khách hàng qua nhiều kênh khác nhau, từ đó mở ra “chìa khóa” để chinh phục công chúng hiện đại trong nước và quốc tế, đóng góp cho sự phát triển công nghiệp văn hóa đất nước.
Thực tế phản ánh, nếu biết tìm tòi sáng tạo, khéo léo kết hợp nhiều loại hình nghệ thuật, xiếc đã trở thành loại hình có ưu thế trong xu hướng hội nhập, được người xem yêu thích so với các ngành nghệ thuật khác. “Xiếc vẫn là một ngành đặc thù. Chính vì thế, yếu tố hấp dẫn của xiếc rất quan trọng, không chỉ hấp dẫn mỗi trẻ em mà còn có sức hút với cả người lớn.”, NSND Tống Toàn Thắng chia sẻ.