Nữ nhà văn đất Cảng: Bén duyên với đề tài chiến tranh cách mạng

(HPĐT)- Là một tác giả thuộc thế hệ 8X, sinh ra và lớn lên trong thời bình, nhưng nữ nhà văn Phạm Vân Anh là người Hải Phòng - Phó chủ tịch Chi hội Nhà văn quân đội (Hội Nhà văn Việt Nam) lại dành nhiều tâm sức cho ra những tác phẩm về đề tài chiến tranh cách mạng, người lính. Với nữ nhà văn đa tài này, đề tài về chiến tranh, cách mạng, người lính luôn hấp dẫn chị, với những chất liệu đầy nhân văn, hào sảng để chị thỏa sức khai thác và trong mỗi tác phẩm đều có những phát hiện mới, hấp dẫn, lôi cuốn bạn đọc. Nhân dịp tập truyện ngắn “Giữa tầng trời” - gồm tập hợp sáng tác về đề tài chiến tranh, cách mạng, người lính mới ra mắt bạn đọc, nhà văn PHẠM VÂN ANH có cuộc trò chuyện với phóng viên Báo Hải Phòng chung quanh nội dung này.

- Chúc mừng nhà thơ Phạm Vân Anh với tập truyện ngắn “Giữa tầng trời” vừa ra mắt bạn đọc. Chị có thể chia sẻ về đứa con tinh thần mới nhất này?

- “Giữa tầng trời” là tập truyện ngắn gồm 13 truyện về đề tài chiến tranh cách mạng và người lính hôm nay, được tôi viết trong những năm gần đây. Tập truyện được Nhà xuất bản Quân đội ấn hành đúng dịp kỷ niệm ngày Thương binh - Liệt sĩ 27-7- 2024 nên tôi rất vui bởi, những nhân vật, câu chuyện trong các tác phẩm hầu hết được xây dựng trên nguyên mẫu trong đời thường. Đó là những anh hùng, liệt sĩ, thương binh đã cống hiến trọn tuổi thanh xuân tươi đẹp và cả một phần máu xương cho độc lập và tự do của dân tộc và cả những người lính đang âm thầm cống hiến, hy sinh giữa thời bình… Có lẽ do đề tài có tính tập trung như vậy nên tôi cố gắng thay đổi cách viết, thi pháp và ngôn ngữ cho từng truyện để văn phong không theo lối mòn, cũng như hy vọng mình có thể chạm đến những ký ức tự hào của cả dân tộc thông qua từng số phận, cuộc sống, chiến đấu của những người lính bình dị với trọng trách được giao phó.

- Tôi vốn học ngành ngôn ngữ Anh (Trường đại học Ngoại ngữ Hà Nội), nhưng cơ duyên thế nào tôi lại dấn thân và gắn bó với Bộ đội Biên phòng từ đó đến nay. Có lẽ, chính môi trường công tác đã giúp tôi thêm hiểu, yêu mến, quý trọng nét đẹp của "Bộ đội Cụ Hồ" và càng thêm trân trọng, tự hòa hơn về truyền thống đấu tranh cách mạng của những người lính, đầy gian khổ, hy sinh nhưng vô cùng anh dũng, hào hùng để đất nước ta được hòa bình, độc lập, tự do, tiến lên xây dựng xã hội ấm no, hạnh phúc, sánh vai với các cường quốc năm châu nhưng mong muốn của Chủ tịch Hồ Chí Minh kính yêu.

Trong quá trình công tác, tôi thật sự may mắn khi được gặp gỡ, trò chuyện với những nhân vật nổi tiếng, góp phần làm nên lịch sử của dân tộc và cả những người lính hôm nay đang âm thầm cống hiến, hy sinh gìn giữ cuộc sống bình yên cho nhân dân. Những câu chuyện, chia sẻ của họ, khí tiết, tinh thần anh dũng, quả cảm của những người cộng sản như tiếp thêm cảm hứng, động lực để tôi sáng tác, cố gắng lột tả được một phần những chiến công thầm lặng, hy sinh của họ trong từng tác phẩm văn học nghệ thuật. Vì vậy, khi viết các tác phẩm về đề tài chiến tranh cách mạng và người lính, hầu như tôi không gặp khó khăn không nói là có phần thuận lợi. Đặc biệt, đề tài về quê hương, đất nước, tinh thần dân tộc, chiến tranh cách mạng đã và sẽ luôn là những chất liệu đầy nhân văn và hào sảng trong mỗi sáng tác của tôi, gợi mở cho tôi sức nghĩ, sức viết, sự tinh nhạy và nguồn cảm xúc ấm áp, thôi thúc tôi luôn quyết tâm cố gắng viết lại những điều mình yêu thích và tin tưởng. Những trải nghiệm cuộc sống, những khoảnh khắc, cơ hội được sống cùng lịch sử, văn hóa và nhân sinh quan Việt đầy sống động và minh triết đã phần nào được tôi chuyển tải qua những tác phẩm của mình.

- Tại hội thảo khoa học “Văn học nghệ thuật với đề tài lực lượng vũ trang và chiến tranh cách mạng” diễn ra tại thành phố Hồ Chí Minh cuối tháng 4-2024, có ý kiến cho rằng, 70 năm qua, điện ảnh Việt Nam đang thiếu vắng những tác phẩm mới có giá trị về đề tài chiến tranh cách mạng, các sự kiện lịch sử lớn của dân tộc mà nguyên nhân là do thiếu những tác phẩm văn học, kịch bản hay - tiền đề cho ra đời những bộ phim hay. Chị có suy nghĩ như thế nào về vấn đề này?

 - Từ thực tế sáng tác của bản thân, tôi nhận thấy để có được những sáng tác về đề tài chiến tranh cách mạng có sức hấp dấn và thực sự thuyết phục đòi hỏi quá trình lao động nghiêm cẩn và đầy tinh thần trách nhiệm của người viết đối với cả lịch sử và tương lai. Trên thực tế, có thể thấy, nền văn học nghệ thuật của nước ta vẫn có những tác giả rất tâm huyết, trách nhiệm trong sáng tác với những công trình, tác phẩm văn học viết về đề tài chiến tranh cách mạng. Tuy nhiên, từ việc có tác phẩm văn học đến việc chuyển thể tác phẩm ấy thành tác phẩm điện ảnh đòi hỏi nhiều yêu cầu, yếu tố khác nhau. Một yếu tố quan trọng đó là sự gặp nhau về ý tưởng giữa người viết tác phẩm văn học với những nhà làm điện ảnh. Chúng ta cần nhiều hơn sự gặp gỡ, tương thông như vậy để có thể sáng tạo những tác phẩm điện ảnh chất lượng về đề tài người lính, chiến tranh cách mạng. Một trong những “bà đỡ” mát tay nhất chính là những trại sáng tác, cuộc vận động sáng tác hay những giải thưởng, cuộc thi…, tạo chất xúc tác để các văn nghệ sĩ thăng hoa và cùng đồng điệu tâm hồn trong quá trình sáng tạo tác phẩm về đề tài người lính, chiến tranh cách mạng giá trị, xứng tầm.

- Trân trọng cảm ơn những chia sẻ của chị!

NHƯ VÂN THỰC HIỆN