Qua kiểm tra, giám sát công tác quản lý an toàn thực phẩm thức ăn đường phố: Tập trung hướng dẫn, tạo chuyển biến tích cực
(HPĐT)- Thiếu kiến thức, không hiểu đầy đủ dẫn đến thực hiện chưa đúng, chưa đủ là thực trạng chung của nhiều cơ sở sản xuất, kinh doanh thức ăn đường phố mà Đoàn kiểm tra liên ngành về an toàn thực phẩm do Sở Y tế chủ trì tổ chức tại 3 quận: Hồng Bàng, Ngô Quyền, Lê Chân vừa qua. Điều đó đòi hỏi chính quyền địa phương tăng cường công tác quản lý nhà nước cũng như rà soát, hướng dẫn để các cơ sở sản xuất, kinh doanh chấp hành nghiêm các quy định, điều kiện trong kinh doanh thức ăn đường phố.
Vi phạm do thiếu kiến thức
Kiểm tra đột xuất đối với cơ sở kinh doanh thức ăn đường phố Phở 113 trên phố Điện Biên Phủ, phường Minh Khai (quận Hồng Bàng), Đoàn kiểm tra liên ngành ghi nhận, tại thời điểm kiểm tra, chủ cơ sở xuất trình được giấy tập huấn về điều kiện vệ sinh an toàn thực phẩm (ATTP); có tủ hàng bày bán thực phẩm; kết quả test nhanh mẫu phở bán âm tính với hàn the. Tuy nhiên, chủ cơ sở chưa xuất trình được với Đoàn kiểm tra giấy đăng ký kinh doanh; khu vực rửa bát xuống cấp, không bảo đảm điều kiện vệ sinh. Trước sự nhắc nhở của Đoàn kiểm tra, anh Vũ Văn Trường, chủ cơ sở kinh doanh cho biết, do không hiểu đầy đủ quy định về điều kiện kinh doanh nên để xảy ra thiếu sót, đơn vị cam kết khắc phục ngay trong tuần.
Kiểm tra tại quán bán bánh đa bò ở số 179 phố Bạch Đằng, phường Thượng Lý (quận Hồng Bàng), Đoàn kiểm tra ghi nhận kết quả test nhanh bánh phở không có hàn the, bát đựng phở bảo đảm yêu cầu vệ sinh. Tuy nhiên, Đoàn kiểm tra yêu cầu cơ sở khắc phục ngay một số vấn đề liên quan đến quy trình chế biến thức ăn “một chiều”; mua bán nguyên liệu chế biến thực phẩm phải có hóa đơn, chứng từ đầy đủ; nhân viên quán phải có giấy khám sức khỏe định kỳ… Khi được Đoàn kiểm tra chỉ rõ sai phạm, yêu cầu khắc phục và phổ biến kiến thức về điều kiện kinh doanh thức ăn đường phố, chị Đỗ Tố Như, chủ cơ sở bày tỏ: “Do làm theo kinh nghiệm, tôi chưa hiểu rõ, đầy đủ những quy định về vệ sinh ATTP. Tôi mong muốn được cơ quan chức năng tập huấn kiến thức, nhất là quy định, điều kiện về kinh doanh thức ăn đường phố”.
Ngoài hai địa điểm trên, kiểm tra đột xuất tại một số cơ sở sản xuất, chế biến, kinh doanh thức ăn đường phố trên địa bàn quận Ngô Quyền và quận Lê Chân, Đoàn kiểm tra ghi nhận thực trạng chung kể trên. Ngoài ra, ở một số cơ sở thức ăn chín còn để gần thức ăn sống nhưng không có vách ngăn; thực phẩm sau khi chế biến chưa được che đậy thường xuyên; một số cơ sở chế biến thức ăn chín còn bày bán ở nơi ô nhiễm, xen kẽ với các cơ sở kinh doanh thực phẩm tươi sống… dễ dẫn đến nguy cơ lây nhiễm chéo các tác nhân gây bệnh. “Trong đợt kiểm tra, giám sát này, Đoàn chủ yếu nắm tình hình thực tiễn; tập trung hướng dẫn cơ quan quản lý nhà nước ở địa phương cách thức nhận định sai phạm trong kinh doanh thức ăn đường phố, yêu cầu cơ sở khắc phục và xử lý vi phạm hành chính; lồng ghép tuyên tuyền, hướng dẫn để chủ các cơ sở thực hiện nghiêm quy định của pháp luật”, Chi cục trưởng Chi cục An toàn vệ sinh thực phẩm thành phố Nguyễn Văn Toản nêu rõ.
Nâng cao năng lực xử lý vi phạm
Qua làm việc với UBND các quận trung tâm thành phố về công tác quản lý vệ sinh ATTP thức ăn đường phố, Đoàn kiểm tra cũng ghi nhận cơ quan chức năng ở cấp quận, phường có tiến hành kiểm tra công tác vệ sinh ATTP thức ăn đường phố. Trong năm 2023 và 8 tháng năm 2024, trên địa bàn các quận không xảy ra các vụ ngộ độc thực phẩm. Tuy nhiên, số lượt kiểm tra chưa nhiều, chưa thường xuyên, liên tục. Mặc dù trên địa bàn thành phố có gần 8.000 cơ sở kinh doanh thức ăn đường phố song phần lớn cơ sở được kiểm tra chỉ khoảng 1 lần/năm, chủ yếu vào dịp hưởng ứng Tháng hành động về ATTP (năm 2023 số cơ sở được kiểm tra đạt 57,6% tổng số cơ kinh doanh); số cơ sở bị xử phạt trong tổng số cơ sở được kiểm tra còn thấp (0,4%). Nếu xét theo 10 tiêu chí về kinh doanh thức ăn đường phố thì nhiều cơ sở không đạt…
Theo Trưởng Phòng Y tế quận Hồng Bàng Dương Quốc Chỉnh và Trưởng Phòng Y tế quận Ngô Quyền Nguyễn Thị Loan, phần lớn người kinh doanh thức ăn đường phố thiếu kiến thức, khó tiếp cận công nghệ thông tin và cập nhật các vấn đề “nóng” về ATTP; quy mô nhỏ lẻ, mang tính thời vụ, địa điểm bán không cố định nên không lưu giữ được đầy đủ hóa đơn, nguồn gốc, xuất xứ thực phẩm… Cán bộ chuyên trách về quản lý ATTP tại các phường chỉ thực hiện được một số xét nghiệm test nhanh như: thử tinh bột trên bát đĩa, thử hàn the trên giò chả…, còn các xét nghiệm khác phải gửi mẫu lên tuyến thành phố. Hơn nữa, quận, phường không có đủ trang thiết bị đạt chuẩn để thực hiện lưu mẫu, bảo quản mẫu, xét nghiệm mẫu; kinh phí làm xét nghiệm mẫu tốn kém trong khi kinh phí hoạt động cho lĩnh vực ATTP tại các đơn vị hạn hẹp. Công chức văn hóa-xã hội kiêm nhiệm nhiệm vụ theo dõi ATTP thường xuyên biến động, thực hiện nhiều nhiệm vụ khác nhau nên gặp nhiều khó khăn trong triển khai các nhiệm vụ về ATTP…
Trước các kiến nghị của địa phương về quy định phân công trách nhiệm quản lý nhà nước về ATTP trên địa bàn thành phố; bổ sung kinh phí cho công tác quản lý ATTP tuyến quận, phường; trang bị phương tiện, thiết bị xét nghiệm; có cơ chế hỗ trợ kinh phí… Đoàn kiểm tra ghi nhận, tổng hợp và báo cáo Ban Chỉ đạo về ATTP thành phố. Đoàn đề nghị các địa phương với chức trách, nhiệm vụ và trong khả năng của mình, cần chú trọng tuyên truyền, phổ biến kiến thức, quy định về bảo đảm ATTP cho người kinh doanh thức ăn đường phố, tạo chuyển biến tích cực trong quản lý ATTP tại địa phương, nâng cao năng lực trong xử lý các vi phạm về vệ sinh ATTP. Cùng với đó, thường xuyên khuyến cáo người dân thực hiện các biện pháp phòng, tránh ngộ độc thực phẩm bằng việc ăn chín, uống sôi; không sử dụng thực phẩm bị biến đổi màu, mùi, vị, bị nấm mốc; hạn chế ăn thức ăn bán ở lề đường, chế biến không hợp vệ sinh; tăng cường kiểm tra, giám sát ATTP để phòng ngừa xảy ra ngộ độc thực phẩm…