“Nín thở” chờ thỏa thuận ngừng bắn tại Gaza

Nỗ lực tháo “ngòi nổ”

Cuộc đàm phán ngừng bắn ở Gaza diễn ra tại thủ đô Doha của Qatar phải tạm dừng do chưa đạt được đồng thuận giữa các bên xung đột. Trong tuyên bố chung ngày 16-8, Ai Cập, Qatar và Mỹ tuyên bố rằng các quan chức cấp cao từ ba nước sẽ gặp lại nhau tại Cairo (Ai Cập) trong vòng đàm phán mới, với hy vọng sẽ đạt được thỏa thuận cuối cùng về lệnh ngừng bắn ở Gaza theo các điều khoản đã đề xuất với Hamas và Israel ngày 16-8 tại Doha.

Tuyên bố chung nêu rõ, trong 48 giờ qua tại Doha, các quan chức cấp cao từ chính phủ 3 nước tham gia vào các cuộc đàm phán chuyên sâu với tư cách là những nhà trung gian nhằm bảo đảm thỏa thuận ngừng bắn ở Gaza và trả tự do cho các con tin và những người bị bắt giữ. Các cuộc đàm phán này có sự tham gia của phái đoàn Israel diễn ra nghiêm túc, mang tính xây dựng và trong bầu không khí tích cực.

Theo tuyên bố, Mỹ cùng với sự hỗ trợ của Qatar và Ai Cập, đưa ra một đề xuất nhằm thu hẹp khoảng cách giữa Hamas và Israel, phù hợp các nguyên tắc do Tổng thống Mỹ Joe Biden kiến nghị vào ngày 31-5 và Nghị quyết 2735 của Hội đồng Bảo an Liên hợp quốc. Theo đó, đề xuất ngừng bắn ở Gaza gồm 3 giai đoạn. Giai đoạn đầu được thiết kế trong 6 tuần và bao gồm lệnh ngừng bắn hoàn toàn, rút quân Israel khỏi các khu vực đông dân cư, thả các con tin bị Hamas bắt giữ để đổi lấy hàng trăm tù nhân Palestine khỏi các nhà tù của Israel. Trong thời gian này, các bên phải bắt đầu đàm phán và lệnh ngừng bắn sẽ có hiệu lực cho đến khi đạt được sự hiểu biết lẫn nhau. Giai đoạn thứ hai liên quan đến thả tất cả con tin, bao gồm cả quân nhân. Giai đoạn thứ ba là tái thiết dải Gaza. Đề xuất ngừng bắn này ban đầu nhận được sự hưởng ứng của cả Hamas và Israel. Tuy nhiên, đến nay, hai bên chưa thể thống nhất thực hiện các chi tiết cụ thể của đề xuất, như trình tự trao đổi con tin và tù nhân, số lượng tù nhân Palestine được thả và quân đội Israel phải rút lui bao xa khỏi Gaza.

Triển vọng đạt thỏa thuận

Việc Hamas quyết định không tham gia vòng đàm phán vừa qua tại thủ đô Doha của Qatar gây trở ngại cho những nỗ lực đạt được lệnh ngừng bắn, hạ nhiệt căng thẳng Israel - Hamas và thả con tin. Do đó, Tổng thống Mỹ Joe Biden cử Ngoại trưởng Antony Blinken tới Israel để tiếp tục các nỗ lực ngoại giao để hoàn tất thỏa thuận, trong bối cảnh khẳng định các bên “đã tới gần nhưng vẫn chưa đạt được một thỏa thuận”.

Trước đó, trong cuộc điện đàm với Ngoại trưởng Mỹ Antony Blinken ngày 3-8, Thủ tướng Iraq Mohammed Shia' al-Sudani nhấn mạnh, hạ nhiệt căng thẳng ở Trung Đông phụ thuộc vào việc chấm dứt xung đột giữa Hamas và Israel ở Gaza và giữa Israel với Hezbollah ở Lebanon.

Muốn vậy, Mỹ và phương Tây phải nỗ lực thuyết phục, thậm chí mặc cả biện pháp nhượng bộ, nếu các bên xung đột kiềm chế. Mọi con mắt đang dồn về Mỹ và đồng minh thân cận ở Trung Đông. Các nhà ngoại giao hy vọng thỏa thuận này sẽ thuyết phục được Iran và lực lượng Hezbollah ở Lebanon hoãn kế hoạch trả đũa Israel sau vụ ám sát thủ lĩnh chính trị Hamas tại Tehran và tiêu diệt chỉ huy cấp cao của lực lượng Hezbollah ở Lebanon. Iran, Hamas và Hezbollah cáo buộc Israel đứng sau hai vụ việc, đồng thời cảnh báo trả đũa. Trong khi đó, Israel chỉ nhận trách nhiệm về việc tiêu diệt chỉ huy cấp cao của Hezbollah. Iran và Hezbollah cho biết họ không muốn xảy ra cuộc chiến tranh toàn diện ở Trung Đông. Do đó, lệnh ngừng bắn ở Gaza có thể tạo ra lối thoát sau thời gian căng thẳng leo thang và tăng cường quân sự quy mô lớn trên toàn khu vực.

Nhiều nhà quan sát nhận định, thỏa thuận ngừng bắn ở Gaza có thể sẽ làm dịu căng thẳng ở Trung Đông. Dù còn nhiều việc phải làm sau cuộc đàm phán vừa qua, các cuộc đàm phán tiếp theo được xem là đầy hứa hẹn. Các cuộc đàm phán này nằm trong nỗ lực rộng lớn hơn nhằm giải quyết tình trạng bạo lực leo thang đã khiến hơn 40.000 người thiệt mạng ở Gaza trong 10 tháng qua. Cộng đồng thế giới và khu vực Trung Đông đang “nín thở” mong chờ thỏa thuận ngừng bắn tại Gaza sớm đạt được.

Xuân Nhi (tổng hợp)