Chuyện tình của nhà thơ Hoàng Cầm
(HPĐT)- “Lá diêu bông” là một trong những bài thơ hay nhất của nhà thơ Hoàng Cầm. Nổi tiếng với nhiều bài thơ tình, Hoàng Cầm viết “Lá diêu bông” cũng từ một chuyện tình thi ca, chuyện tình hư ảo của chính mình.
Bài thơ “Lá diêu bông” ra đời với một mối tình trẻ con giữa không gian văn hóa Kinh Bắc: “Váy Đình Bảng buông chùng cửa võng/ Chị thẩn thơ đi tìm/ Đồng chiều/ Cuống rạ/ Chị bảo: Đứa nào tìm được lá Diêu Bông/ Từ nay ta gọi là chồng”…
Người chị khiến Hoàng Cầm xao xuyến tên là Vinh. Trong hồi ký của mình, nhà thơ Hoàng Cầm bộc bạch: “Tôi say mê chị Vinh đến mức thờ thẫn, không ngó ngàng gì đến bài vở, học hành. Ngay từ phút đầu, mẹ tôi đã hiểu, hiểu rằng thằng con trai đầu lòng đã phải lòng. Chị Vinh hơn tôi 8 tuổi, năm ấy 16 tuổi, còn tôi lên 8. Tôi lẽo đẽo theo chị, suốt ngày đứng ngó sang bên kia đường số 1, nơi đó có “thiên thần của tôi” đang ngồi bán chè tươi, bánh đa bánh đúc. Bố của chị vốn là ông Tú, vì thế chị rất giỏi chữ Nho, còn tôi chỉ biết chút ít tiếng Pháp. Đặc biệt, chị Vinh hát quan họ rất hay. Có lẽ khi mẹ tôi 17 tuổi cũng hát hay như thế. Còn đẹp thì, nếu chị ấy đẹp 10 phần, mẹ tôi may ra được 6-7 phần. Tôi cứ thế mê man cho đến khi 12 tuổi.
Cuối năm tôi 12 tuổi đó, chị đi lấy chồng. Trước đó, tôi nào hay biết, cứ theo đuổi như thường. Chị ấy đi đâu, ra bến sông hay ra chợ, lên ga…, tôi cũng bám theo, tất nhiên là không nói gì cả, có gọi cũng gọi bằng chị thôi. Trước tiên, đó là tiếng chị bình thường, về sau thành tiếng chị của thơ”.
Nhà thơ kể lại, hơn 20 năm sau, vào năm 1959, trong đêm trằn trọc khó ngủ, ông chợt nghe tiếng văng vẳng bên tai như có giọng đọc quen thuộc. Cứ thế, nhà thơ quơ giấy bút chép lại từng dòng thơ. Dường như “Lá diêu bông” ra đời trong cơn mộng mị.
Năm 1993, Hoàng Cầm cho xuất bản tập thơ “Lá diêu bông”, một phần trong tập “Về Kinh Bắc” viết trong 2 năm 1959, 1960. Sau nhiều trắc trở, mãi đến tháng 7-1994, tập thơ “Về Kinh Bắc” mới được ấn hành.
Nhà thơ Hoàng Cầm, tên thật Bùi Tằng Việt, sinh ngày 22-2-1922 tại thôn Phúc Tằng, xã Tăng Tiến, huyện Việt Yên, tỉnh Bắc Giang trong một gia đình nhà Nho nghèo sống bằng nghề làm thuốc Đông y. Tên khai sinh Tằng Việt được ghép từ hai địa danh Phúc Tằng và Việt Yên, còn bút danh Hoàng Cầm do ông tự chọn theo một vị thuốc quý mà ông quen thuộc từ nhỏ.
Sau khi đỗ Tú tài, Hoàng Cầm tham gia Vệ quốc đoàn, và từng làm Trưởng đoàn Văn công của Tổng cục Chính trị Quân đội nhân dân Việt Nam. Hoàng Cầm cũng là tác giả của vở kịch thơ “Kiều Loan” rất nổi tiếng. Năm 2007, nhà thơ vinh dự được trao tặng Giải thưởng Nhà nước về văn học nghệ thuật.