Hải Phòng - vùng đất nghĩa nặng tình sâu của cựu học sinh miền Nam
(HPĐT)- Dù đi đâu, ở đâu, trở thành người nổi tiếng, đảm đương nhiều vị trí quan trọng thì trong ký ức những cựu học sinh miền Nam từng học tập tại Hải Phòng vẫn vẹn nguyên ân tình sâu nặng của Đảng bộ, nhân dân thành phố Cảng đã cưu mang, dạy dỗ...
Một Hải Phòng ăm ắp nghĩa tình...
Tại cuộc gặp gỡ của lãnh đạo thành phố với Đoàn cựu học sinh miền Nam từng học tập tại Hải Phòng nhân dịp ra thăm, làm việc tại thành phố, có những lúc, cả hội trường lặng đi khi những kỷ niệm của các cựu học sinh dào dạt ùa về. Gần 70 năm trôi qua, nhưng mỗi khi nhắc tới Trường học sinh miền Nam tại Hải Phòng - nơi mình từng được đồng bào Hải Phòng cưu mang, NSND Trà Giang không giấu được sự xúc động nghẹn ngào. Sau năm 1954, cô bé Trà Giang theo mẹ và anh em tập kết ra Bắc. Sau thời gian học ở một số địa phương trên đất Bắc, Trà Giang cùng nhiều học sinh miền Nam được chuyển về Hải Phòng. Nghệ sĩ Trà Giang bày tỏ: "Không chỉ nhận được tình yêu thương của các thầy cô giáo, chúng tôi còn nhận được sự quan tâm đặc biệt của người dân Hải Phòng. Khi chúng tôi đến, đồng bào và người thân nằm trên chõng tre hoặc manh chiếu rách trên nền đất, nhường cho chúng tôi những chiếc giường, ổ rơm tốt nhất. Tết đến, chúng tôi được đồng bào tặng quà, trong đó có những bộ quần áo mới, đẹp. Chúng tôi biết rằng, đây là sự nhường cơm sẻ áo của người dân Hải Phòng, dành những điều tốt đẹp nhất cho chúng tôi vì thời đó điều kiện của người dân còn thiếu thốn trăm bề. Sống trong sự yêu thương của đồng bào Hải Phòng, chúng tôi dần vơi đi nỗi nhớ nhà, ấm áp như trong vòng tay ba má".
Còn trong hồi ức của bà Trần Tố Nga, công dân Pháp, người dành nhiều năm làm từ thiện và hỗ trợ các nạn nhân chất độc da cam tại Việt Nam và Hải Phòng, kỷ niệm sâu đậm không thể nào quên khi bà là học sinh Trường số 6. Có lần học sinh tại trường bị ngộ độc, đêm đó, đồng chí Đỗ Mười đã chỉ đạo huy động lực lượng y tế dồn toàn lực chữa trị, sáng hôm sau, đích thân đồng chí vào thăm hỏi, động viên từng lớp học. Đại tá phi công, Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân Nguyễn Văn Nghĩa rưng rưng khẳng định, nhờ sự yêu thương, chăm nom, nuôi dạy đặc biệt của Đảng, Nhà nước, của Bác Hồ, của nhân dân, lãnh đạo thành phố Hải Phòng, những học sinh miền Nam tự nhủ phải rèn luyện, trưởng thành để có những đóng góp xứng đáng vào sự nghiệp giải phóng miền Nam, thống nhất đất nước trước đây và xây dựng, bảo vệ Tổ quốc hôm nay.
Trọn nghĩa tình dành cho học sinh miền Nam ruột thịt
Khi đất nước tạm chia hai miền, nhằm chuẩn bị đội ngũ cán bộ nhằm xây dựng miền Nam khi nước nhà hoàn toàn thống nhất, ngay sau Hiệp định Giơ-ne-vơ 1954, với tầm nhìn chiến lược vô cùng sáng suốt, Trung ương Đảng và Bác Hồ quyết định đưa một bộ phận con em đồng bào và chiến sĩ miền Nam ra nuôi dạy tập trung ở miền Bắc.
Ngay sau khi quân Pháp rút khỏi Hải Phòng, phần lớn học sinh miền Nam tập kết ra Bắc ở các tỉnh được chuyển về thành phố Cảng. Trên miền Bắc có 3 cụm trường: Hải Phòng, Hà Đông, Thái Nguyên với 17.500 học sinh, riêng Hải Phòng có 14 trường với khoảng 10.000 em. Đến năm 1965, miền Bắc có khoảng 30.000 học sinh, riêng Hải Phòng có khoảng 15.000 em. Vì thế, Hải Phòng được coi là "cái nôi" lớn nhất nuôi dưỡng, giáo dục “Hạt giống đỏ” - học sinh miền Nam trưởng thành. Nhận thức rõ nhiệm vụ cách mạng và tình cảm với miền Nam ruột thịt, Đảng bộ, Ủy ban quân chính và nhân dân Hải Phòng tạo mọi điều kiện tốt nhất để học sinh miền Nam được sinh sống, học tập, rèn luyện. Thành phố dành những ngôi nhà khang trang, đẹp nhất thành phố để làm trường học. Trang thiết bị dạy học, phương tiện nuôi dưỡng, chăm sóc sức khỏe học sinh được trang bị chu đáo. Các đồng chí lãnh đạo thành phố, ban, ngành, đoàn thể, Sở Giáo dục thường xuyên đến thăm trường, chỉ đạo, động viên, chăm lo cho các cháu. Đặc biệt, gần 100 thầy cô được tuyển chọn kỹ trong các trường sư phạm hoặc đang giảng dạy tại các trường phổ thông được đưa vào công tác, trực tiếp nuôi dạy, chăm sóc.
Xuất phát từ tình cảm thiêng liêng đối với đồng bào miền Nam, những năm kháng chiến chống Mỹ cứu nước, người dân Hải Phòng xem học sinh miền Nam như chính con em ruột thịt của mình, nhường cơm sẻ áo, đùm bọc, chắt chiu, nuôi dạy những người con của đồng bào miền Nam với khẩu hiệu: "Tất cả vì miền Nam ruột thịt". Học sinh miền Nam coi nhà trường là mái ấm tình thương, thầy cô và những người phục vụ như cha mẹ, người thân trong gia đình. Họ sống trong tình cảm chân thành, yêu thương, đùm bọc của thầy - trò và nhân dân Hải Phòng, coi việc học, rèn luyện là nhiệm vụ, trách nhiệm trước đồng bào của mình đang chiến đấu, hy sinh ở quê hương để họ được học tập, rèn luyện. Sau ngày miền Nam hoàn toàn giải phóng, hầu hết học sinh miền Nam trở về xây dựng quê hương. Nhiều người trưởng thành, trở thành cán bộ lãnh đạo cao cấp của Đảng, Nhà nước, tướng lĩnh, nhà khoa học, văn nghệ sĩ nổi tiếng…, cống hiến to lớn vào sự nghiệp xây dựng và bảo vệ đất nước.
Trong lần trở lại Hải Phòng để hoàn thành bộ phim “Hải Phòng vườn ươm những tài năng học sinh miền Nam” do Ban Liên lạc cựu học sinh miền Nam tổ chức thực hiện, các cựu học sinh miền Nam bày tỏ tri ân sâu sắc Đảng bộ, chính quyền và nhân dân Hải Phòng trong những năm kháng chiến chống Mỹ cứu nước đã đùm bọc, nuôi dạy họ trưởng thành. Thay mặt Đoàn, bà Diệp Ngọc Sương khẳng định, chuyến đi là một trong những hoạt động ý nghĩa của Ban Liên lạc cựu học sinh miền Nam, trong đó có hoàn thành bộ phim trên, như một món quà tri ân và báo cáo sự trưởng thành của cựu học sinh miền Nam với thành phố Cảng dịp kỷ niệm 70 năm giải phóng Hải Phòng sắp tới.