Thế giới cần tăng tốc thực hiện bảo trợ xã hội

Tiến bộ đáng hoan nghênh

Theo báo cáo “Bảo trợ xã hội thế giới giai đoạn 2024-2026: Bảo trợ xã hội toàn cầu cho hành động ứng phó với khí hậu và quá trình chuyển đổi công bằng” của ILO, 52,4% dân số toàn cầu hiện được hưởng bảo trợ xã hội, tăng gần 10 điểm phần trăm kể từ năm 2015 và lần đầu tỷ lệ này vượt 50%.

ILO đánh giá dù đây là tiến bộ đáng hoan nghênh, nhưng thực tế 3,8 tỷ người vẫn chưa được bảo trợ, nhấn mạnh hơn 75% số trẻ em trên thế giới chưa được hưởng những lợi ích này. ILO cảnh báo tốc độ để thu hẹp khoảng cách này quá chậm. Nếu tỷ lệ bảo trợ xã hội duy trì ở mức như hiện nay trên toàn cầu, thì đến năm 2073, tất cả mọi người trên thế giới mới được hưởng bảo trợ xã hội. Tổng giám đốc ILO Gilbert Houngbo đặc biệt lo ngại tỷ lệ bảo trợ xã hội thấp tại nhiều nước chịu ảnh hưởng nặng nhất do biến đổi khí hậu mà ông cho rằng đây là mối đe dọa nghiêm trọng nhất đối với sự công bằng xã hội hiện nay. Theo ông Houngbo, nhiều quốc gia đang phải chịu những hậu quả tàn khốc nhất của cuộc khủng hoảng này, nhưng lại không được trang bị đầy đủ để giải quyết những hậu quả đối với môi trường và sinh kế của con người.

Tổng giám đốc ILO nhấn mạnh, bảo trợ xã hội là điều cần thiết để bảo đảm quá trình chuyển đổi năng lượng xanh và ít carbon đang diễn ra không để ai bị bỏ lại phía sau. Yêu cầu bắt buộc phải phổ cập bảo trợ xã hội không chỉ mang tính đạo đức, mà còn là vấn đề thực tế. Ông Gilbert Houngbo cho biết thêm, bằng cách hỗ trợ và bảo vệ người lao động ở mọi nơi, chúng ta có thể giúp xoa dịu nỗi lo sợ về quá trình chuyển đổi, điều này rất cần thiết để huy động sự ủng hộ của cộng đồng cho quá trình chuyển đổi bền vững và công bằng.

Tăng tốc hành động

Báo cáo chỉ rõ, mặc dù bảo trợ xã hội đóng vai trò là chất xúc tác và là động lực thúc đẩy hành động tích cực về khí hậu, nhưng chính phủ các nước chưa tận dụng được tối đa tiềm năng của bảo trợ xã hội, chủ yếu là do khoảng cách bao phủ kéo dài và tình trạng đầu tư thiếu hụt đáng kể.

Trung bình, các quốc gia chi 12,9% tổng sản phẩm quốc nội (GDP) cho bảo trợ xã hội, không bao gồm y tế. Tuy nhiên, trong khi các quốc gia có thu nhập cao chi trung bình 16,2%, các quốc gia có thu nhập thấp chỉ phân bổ 0,8% GDP cho bảo trợ xã hội. Các nước có thu nhập thấp, bao gồm cả các nước dễ bị tổn thương nhất về khí hậu, cần thêm 308,5 tỷ USD mỗi năm, tương đương 52,3% GDP, để bảo đảm ít nhất phạm vi bao phủ cơ bản và cần có sự hỗ trợ quốc tế để đạt được mục tiêu này.

ILO cũng cảnh báo có sự chênh lệch lớn về tỷ lệ bảo trợ xã hội giữa các nước. Những nước có thu nhập cao đạt tỷ lệ gần 86% dân số, những nước có thu nhập trung bình cao đạt tỷ lệ 71,2% trong khi các nước có thu nhập trung bình thấp ở mức 32,4%. Tuy nhiên, tại các nước nghèo nhất thế giới, tỷ lệ này chỉ đạt 9,7%. Trong khi các nước có thu nhập cao trung bình chi khoản ngân sách tương đương 16,2% Tổng sản phẩm quốc nội cho các biện pháp bảo trợ xã hội, các nước có thu nhập thấp, bao gồm cả những nước dễ bị tổn thương nhất do biến đổi khí hậu, chỉ chi 0,8%. ILO cho biết những nước nghèo cần thêm 308,5 tỷ USD/năm để bảo đảm trợ giúp xã hội ít nhất ở mức cơ bản, đồng thời nhấn mạnh cần có sự hỗ trợ của cộng đồng quốc tế để đạt được mục tiêu này.

Các chuyên gia kêu gọi hành động chính sách quyết đoán và tích hợp để thu hẹp khoảng cách bảo vệ, đến lúc tăng cường và đầu tư đáng kể vào bảo trợ xã hội. Các khuyến nghị giúp định hướng chính sách và bảo đảm kết quả hiệu quả và bền vững bao gồm chuẩn bị cho cả rủi ro vòng đời "thường xuyên" và các cú sốc liên quan đến khí hậu với các hệ thống bảo trợ xã hội và sử dụng bảo trợ xã hội để hỗ trợ các nỗ lực giảm thiểu và thích ứng với biến đổi khí hậu trong khi bảo đảm sự hưởng ứng của cộng đồng đối với các biện pháp đó. Các chuyên gia cũng khuyến nghị ưu tiên đầu tư vào bảo trợ xã hội, bao gồm hỗ trợ các quốc gia có khả năng tài chính hạn chế.

Xuân Nhi (tổng hợp)