“Luật hóa” hoạt động lấn biển: Mở không gian phát triển mới
(HPĐT)- Một trong những nội dung của Luật Đất đai mới đã tháo gỡ vướng mắc nhiều năm qua, đó là quy định rõ hơn về hoạt động lấn biển. Đây là cơ hội để thúc đẩy sự phát triển của các địa phương ven biển nói chung và thành phố Hải Phòng nói riêng. Đồng chí PHẠM VĂN THUẤN, Phó giám đốc Sở Tài nguyên và Môi trường trò chuyện với Báo Hải Phòng cuối tuần chung quanh vấn đề này.
- Luật Đai đai 2024 sửa đổi có nhiều điểm mới, nhất là lần đầu hoạt động lấn biển được “luật hóa”. Đồng chí cho biết quy định này có tác động thế nào đối với thành phố?
- Luật Đất đai 2024 góp phần hoàn thiện thể chế, chính sách về đất đai phù hợp cơ chế phát triển kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa, giải quyết tình trạng chồng chéo, mâu thuẫn trong các chính sách pháp luật có liên quan đến đất đai, trong đó có Điều 190 quy định về hoạt động lấn biển.
Lấn biển là hoạt động quan trọng đối với nhiều quốc gia trên thế giới để bảo vệ bờ biển, ứng phó biến đổi khí hậu và mở rộng diện tích tự nhiên phục vụ nhu cầu sinh sống của người dân cũng như hoạt động sản xuất, kinh doanh. Việt Nam được đánh giá là quốc gia có tiềm năng và lợi thế lớn để mở rộng không gian phát triển ra biển, phục vụ phát triển bền vững. Hoạt động lấn biển trên thực tế tại Việt Nam đã và đang được triển khai để thực hiện các dự án phát triển kinh tế – xã hội. Tại các địa phương ven biển như thành phố Hải Phòng, hoạt động lấn biển được thực hiện trong nhiều năm qua. Tuy nhiên, do thiếu khung pháp lý điều chỉnh, nhất là do thiếu quy định về quản lý, sử dụng đất sau lấn biển nên dẫn tới nhiều vướng mắc, khó khăn trong thực hiện dự án đầu tư có phần diện tích đất lấn biến. Khi Luật Đất đai 2024 chính thức luật hóa lấn biển, quy định hoàn thiện tính thống nhất, đồng bộ của hệ thống pháp luật.
- Cụ thể những vướng mắc về lấn biển được tháo gỡ từ Luật Đất đai 2024 là gì, thưa đồng chí?
- Hải Phòng là thành phố biển, được xác định là trọng điểm kinh tế biển của cả nước theo Nghị quyết số 45 của Bộ Chính trị về xây dựng và phát triển thành phố đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2045 và theo Quy hoạch thành phố thời kỳ 2021-2030, tầm nhìn đến năm 2050 được Thủ tướng Chính phủ phê duyệt tại Quyết định số 1516/QĐ-TTg ngày 02/12/2023. Theo đó, trên địa bàn thành phố sẽ thực hiện lấn biển, mở rộng không gian phát triển để thực hiện các dự án đầu tư phát triển kinh tế - xã hội với diện tích khoảng 4.600 ha, trong đó giai đoạn 2021-2025 là khoảng 1.200 ha. Tiêu biểu như các dự án: Khu bến cảng Nam Đồ Sơn (2.900 ha); Khu công nghiệp và Khu phi thuế quan Xuân Cầu (752 ha); các dự án cảng biển số 3, 4, 5,6... khu bến cảng Lạch Huyện và tuyến đường sau cảng (680 ha)... Các dự án này được Bộ Tài nguyên và Môi trường giao khu vực biển để lấn biển, tạo mặt bằng. Tuy nhiên, nhiều năm qua, công tác giao đất, cho thuê đất đối với các dự án này chưa thực hiện được, do vướng mắc về quy định pháp luật giữa pháp luật đất đai và pháp luật về giao khu vực biển.
Theo Nghị định số 11/2021/NĐ-CP ngày 10-2-2021 của Chính phủ quy định việc giao các khu vực biển nhất định, tổ chức, cá nhân được giao khu vực biển để lấn biển thực hiện dự án đầu tư được tiếp tục sử dụng diện tích đất hình thành sau khi lấn biển theo quy định của pháp luật về đất đai. Tuy nhiên các dự án này nằm ngoài đường mép nước biển thấp nhất trung bình trong nhiều năm, trong khi, theo quy định tại Thông tư số 24/2019 của Bộ Tài nguyên và Môi trường, công tác giao đất, cho thuê đất tính từ đường mép nước biển thấp nhất trung bình trong nhiều năm trở vào đất liền nên phần diện tích nằm phía ngoài đường mép biển thấp nhất nhiều năm không thể áp dụng việc giao đất, cho thuê đất. Vướng mắc về quy định pháp luật này ảnh hưởng tiến độ thực hiện các dự án và quyền lợi của nhà đầu tư.
Luật Đất đai năm 2024 có những bước đột phá để giải quyết vấn đề chồng chéo, “mở rộng” cơ hội dự án lấn biển. Cụ thể tại khoản 4 Điều 190 quy định khu vực biển được xác định để thực hiện hoạt động lấn biển trong quy hoạch, dự án được phê duyệt, chấp thuận, việc quản lý, sử dụng khu vực biển để thực hiện hoạt động lấn biển như đối với đất đai trên đất liền. Như vậy, các khu vực biển được khoanh định để dự kiến lấn biển sẽ được quản lý như đất đai thông thường (khung pháp lý sẽ chuyển từ Luật Biển Việt Nam; Luật Tài nguyên, môi trường biển và hải đảo sang áp dụng Luật Đất đai). Cùng với đó, ngày 16-4- 2024, Chính phủ ban hành Nghị định 42, hướng dẫn chi tiết điều 190 Luật Đất đai về hoạt động lấn biển. Đối với phần diện tích đất hình thành từ hoạt động lấn biển, chủ đầu tư dự án đầu tư lấn biển hoặc dự án đầu tư có hạng mục lấn biển hoàn thành nghĩa vụ tài chính về đất đai và có thông báo chấp thuận kết quả nghiệm thu hoàn thành lấn biển theo quy định tại Điều 8 Nghị định này được cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, quyền sở hữu nhà ở và tài sản khác gắn liền với đất.
- Để thực hiện Luật Đất đai 2024, Sở Tài nguyên và Môi trường tập trung thực hiện nhiệm vụ gì?
- Để nhanh chóng đưa Luật vào cuộc sống, nhất là thực hiện Điều 190, Luật Đất đai 2024 quy định về hoạt động lấn biển, Sở Tài nguyên và Môi trường phối hợp bộ, ngành, đơn vị liên quan để tiến hành giao đất, cho thuê đất theo quy định của pháp luật với các dự án đầu tư lấn biển, nhất là các dự án nằm ở cả 2 khu vực trong và ngoài đường mép nước biển thấp nhất trung bình trong nhiều năm. Việc giao khu vực biển để thực hiện hoạt động lấn biển được tiến hành đồng thời với việc giao đất, cho thuê đất để thực hiện dự án đầu tư…Sở nghiên cứu thực hiện giao đất khu vực biển, đặc biệt, các khu vực biển được khoanh định để dự kiến lấn biển sẽ được quản lý như đất đai thông thường, trạng thái pháp lý của khu vực biển sẽ trở thành “đất” và được coi là “đất sạch” nên về cơ bản giao đất phải thông qua đấu giá (với trường hợp lấn biển để thực hiện các dự án khu đô thị, nhà ở thương mại kết hợp thương mại, dịch vụ).
Bài toán phát triển quỹ đất có ý nghĩa quan trọng với mọi quốc gia. Bởi diện tích đất tự nhiên không tăng thêm, đất đai không nở ra. Do đó, thực hiện dự án lấn biển để tạo lập quỹ đất có ý nghĩa lớn đối với sự phát triển của thành phố.
- Trân trọng cảm ơn đồng chí!