Phát triển kinh tế tuần hoàn: Cần các chính sách dài hạn
(HPĐT)- Sau hơn 2 năm thực hiện Quyết định số 687 ngày 7-6- 2022 của Thủ tướng Chính phủ phê duyệt Đề án phát triển kinh tế tuần hoàn (KTTH) ở Việt Nam, việc phát triển KTTH của cả nước nói chung, Hải Phòng nói riêng đạt được những kết quả bước đầu. Tuy vậy, thực tế đang đặt ra yêu cầu đối với Chính phủ, bộ ngành Trung ương có các chính sách dài hạn nhằm khuyến khích, ưu đãi tạo thuận lợi hơn nữa cho phát triển KTTH.
Hải Phòng đi đầu cả nước
Theo Thứ trưởng Bộ Kế hoạch và Đầu tư Trần Quốc Phương, qua hơn 2 năm thực hiện Quyết định số 687 đã mang lại những kết quả tích cực, góp phần thúc đẩy, hiện thực hóa phát triển KTTH tại Việt Nam. Các doanh nghiệp tăng cường đầu tư phát triển các năng lượng tái tạo; nhiều mô hình tận dụng phế phẩm, phụ phẩm, trong sản xuất được áp dụng; nhiều ngành thực hiện tái chế phế liệu, rác thải sinh hoạt, rác thải công nghiệp... Hải Phòng là địa phương đi đầu cả nước trong phát triển KTTH, nhất là phát triển các khu công nghiệp (KCN) sinh thái. TS. Michaela Baur, Giám đốc quốc gia của Tổ chức Hợp tác Quốc tế Đức (GIZ) tại Việt Nam nhận định, Việt Nam nói chung, Hải Phòng nói riêng nỗ lực trong thúc đẩy KTTH thể hiện qua sử dụng tài nguyên, sử dụng năng lượng ít hơn nhưng vẫn duy trì được tăng trưởng kinh tế.
Thực tế cho thấy, nhận thức được vai trò của KTTH, kinh tế xanh trước các yêu cầu phát triển cũng như thách thức mới trong giai đoạn hiện nay, thành phố sớm có các chủ trương, chính sách thúc đẩy phát triển KTTH, kinh tế xanh, trong đó thúc đẩy chuyển đổi các KCN truyền thống sang KCN sinh thái. Thành phố cũng là 1 trong 5 địa phương được Bộ Kế hoạch và Đầu tư lựa chọn thực hiện thí điểm mô hình này. Đến nay, mô hình đạt được những kết quả bước đầu, từ đó tạo động lực để nhiều doanh nghiệp trên địa bàn thành phố tích cực chuyển đổi phương thức sản xuất - kinh doanh theo mô hình KTTH, kinh tế xanh. Là KCN đầu tiên của thành phố được Bộ Kế hoạch và Đầu tư, tổ chức phát triển công nghiệp Liên hợp quốc (UNIDO) lựa chọn thí điểm chuyển đổi mô hình KCN sinh thái, hướng tới nền KTTH, DEEP C Hải Phòng đang trở thành điểm đến học tập kinh nghiệm của nhiều KCN khác trong cả nước. Theo ông Bruno Jaspeart, Tổng Giám đốc Tổ hợp KCN DEEP C, DEEP C hiện có 20.000 m2 nhà xưởng được lắp pin năng lượng mặt trời áp mái, với công suất 3MWp. Trong đó, hoàn thành tua-bin gió phát điện với công suất 2,3MW cấp điện trực tiếp vào lưới điện nội bộ và phấn đấu đến năm 2030 sẽ tự chủ 50% nhu cầu điện từ năng lượng tái tạo...
Cụ thể hóa các quy định, tiêu chuẩn
Tuy đạt được những kết quả bước đầu, song phát triển KTTH tại Việt Nam nói chung, Hải Phòng nói riêng còn nhiều vướng mắc, khó khăn. Tại diễn đàn về phát triển KTTH do Bộ Kế hoạch và Đầu tư tổ chức tại Hải Phòng mới đây, ông Bruno Jaspeart, Tổng Giám đốc Tổ hợp KCN DEEP C cho rằng, vướng mắc lớn hiện nay là thiếu những quy định pháp luật phù hợp thực tiễn phát triển. Vì vậy, để xây dựng KCN xanh và sinh thái sẽ mất nhiều thời gian và công sức. Hiện, chưa có những quy định rõ ràng về KCN sinh thái, tất cả mới dừng lại ở mức định nghĩa và nêu chức năng của KCN sinh thái. Trong quá trình các dự án chuyển đổi, đơn vị gặp phải nhiều thách thức khi vừa làm, vừa học, nhiều thứ mới chưa có hướng dẫn cụ thể hay giấy phép từ cơ quan có thẩm quyền. Do đó, cần có bộ tiêu chuẩn quy chuẩn đồng bộ để áp dụng cho KCN sinh thái, mô hình KTTH để giúp các doanh nghiệp thực hiện.
Theo Phó giám đốc Sở Kế hoạch và Đầu tư Trần Thị Hải Yến, để hỗ trợ phát triển KTTH tại địa phương, các cơ quan Trung ương sớm nghiên cứu, ban hành đồng bộ, toàn diện các tiêu chuẩn, quy chuẩn, chính sách áp dụng cho hoạt động tái sử dụng chất thải, nước thải, năng lượng tái tạo; có quy hoạch tốt các KCN, đặc biệt ưu tiên các KCN định hướng KCN sinh thái, bảo đảm đáp ứng đầy đủ các tiêu chí theo quy định; tạo các cơ chế khuyến khích cộng sinh công nghiệp, công nghiệp-đô thị, khuyến nghị sử dụng hạ tầng chung, tiết kiệm năng lượng, sản xuất sạch hơn. Hải Phòng cũng mong tiếp tục nhận được sự hỗ trợ của Bộ Kế hoạch và Đầu tư, các tổ chức quốc tế UNIDO, SECO thông qua các chương trình, dự án về triển khai đẩy mạnh phát triển bền vững, KTTH, KCN sinh thái.
Thứ trưởng Bộ Kế hoạch và Đầu tư Trần Quốc Phương thông tin, thực tiễn cho thấy các chính sách liên quan đến KTTH chưa hoàn thiện, thống nhất và đồng bộ ở cả cấp Trung ương và địa phương dẫn đến khó khăn trong thực thi... Giai đoạn tới đây, Bộ cho rằng cần thực hiện quyết liệt các nhóm nhiệm vụ trọng tâm nhằm thúc đẩy KTTH. Trong đó, tiếp tục hoàn thiện hệ thống chính sách, pháp luật ban hành các quy định, tiêu chuẩn phát triển KTTH phù hợp xu thế mới trong khu vực và thế giới; thúc đẩy cải cách mạnh mẽ hơn nữa các nền tảng về thể chế để huy động, phân bổ, sử dụng hiệu quả mọi nguồn lực trong các khu vực có tiềm năng phát triển KTTH; tiếp tục hội nhập quốc tế sâu rộng, tham gia vào các dòng chảy thương mại và đầu tư quốc tế, các chuỗi giá trị toàn cầu, biến các dòng chảy đó thành lực đẩy cho các cải cách, nâng cao năng lực cạnh tranh và thúc đẩy phát triển KTTH; đào tạo nguồn nhân lực chất lượng cao, đủ khả năng vận hành mô hình KTTH gắn với đổi mới sáng tạo và sử dụng công nghệ cao, thiết lập cơ chế khuyến khích đủ mạnh để thu hút nhân tài; tuyên truyền để người dân thay đổi tư duy tiêu dùng theo hướng sử dụng các sản phẩm hàng hóa thân thiện với môi trường; nâng cao ý thức về phân loại rác thải tại nguồn nhằm giảm chi phí sử dụng và tái chế rác; tiếp tục thay đổi mạnh mẽ cơ chế thực thi, khuyến khích các sáng kiến, các phong trào thúc đẩy mô hình KTTH phát triển.