Chủ động bảo vệ dữ liệu cá nhân
(HPĐT)- Thời gian gần đây, chuyên mục "Qua đường dây nóng" của Báo Hải Phòng nhận được nhiều phản ánh của người dân về việc bị lộ thông tin, hình ảnh cá nhân do đi sửa thiết bị điện tử thông minh. Điều này lần nữa gióng lên hồi chuông cảnh báo người dùng về việc tự bảo vệ dữ liệu của mình trước khi trao máy cá nhân vào tay người khác.
Do máy vi tính xách tay bị hỏng, đầu tháng 9-2024, chị Trần Bảo Ngọc, ở xã Chiến Thắng (huyện An Lão), sinh viên năm thứ 3 Trường đại học Hàng hải Việt Nam mang thiết bị này nhờ người quen tại thị trấn Trường Sơn (huyện An Lão) sửa giúp. Một ngày sau, chị Ngọc phát hiện tài khoản Facebook cá nhân của mình bị đăng nhập trên máy tính mà chị đang nhờ sửa… Do được cảnh báo từ hậu quả của việc bị lộ thông tin cá nhân từ mạng xã hội, chị nhanh chóng liên hệ người sửa máy để lấy lại máy vi tính và tạm khóa tài khoản Facebook trước khi bị chiếm quyền sử dụng để thực hiện các hành vi lừa đảo, vay tiền bạn bè... Thực tế cho thấy, việc bị lộ thông tin khi đi sửa thiết bị điện tử xảy ra không ít. Như mới đây, đầu năm 2024, một tài khoản mạng xã hội Facebook tại Hà Nội đăng tải thông tin phản ánh nhân viên kỹ thuật FPT Shop ở Hà Nội truy cập vào các tài khoản mạng xã hội của mình để lấy thông tin nhạy cảm khi cô mang máy tính đến cửa hàng FPT Shop ở Láng Hạ (quận Đống Đa) để bảo hành. Sau nhiều dẫn chứng rõ ràng, nhân viên này thừa nhận hành vi tải những thông tin nhạy cảm từ các tài khoản mạng xã hội Facebook, Zalo và Telegram về điện thoại của mình. Đơn vị FPT Shop sau đó có hình thức kỷ luật cao nhất đối với nhân viên nói trên là sa thải và dùng các biện pháp kỹ thuật nhằm bảo mật thông tin của khách hàng.
Phó phòng phụ trách Phòng Hạ tầng kỹ thuật và An toàn thông tin, Trung tâm Thông tin và Truyền thông (Sở Thông tin và Truyền thông) Đỗ Văn Hoàn cho biết, thông thường, trong thiết bị máy tính hay điện thoại thông minh, người dùng thường lưu trữ nhiều thông tin cá nhân như: Ảnh, video, tài liệu công việc, các tài khoản mạng xã hội, các phần mềm ứng dụng mua bán có đầy đủ thông tin về địa chỉ nhà, số điện thoại, email, số tài khoản cá nhân… Tại Hải Phòng, cơ quan chức năng chưa nhận được trình báo của người dân về việc bị lộ lọt thông tin khi đi sửa chữa thiết bị điện tử. Nhưng người dùng cần chú ý bảo vệ thông tin, dữ liệu cá nhân, nhất là các ảnh, video của bản thân. Để an toàn khi mang các thiết bị điện tử đi sửa chữa, người dùng nên tạo tài khoản truy cập mới cho kỹ thuật viên và giới hạn quyền tiếp cận dữ liệu trong máy hoặc ngồi chờ kỹ thuật viên sửa trực tiếp để biết chắc chắn dữ liệu của mình được an toàn nếu chưa tiến hành sao lưu hay cài bảo vệ trước đó. Với trường hợp sửa chữa mất nhiều thời gian thì chủ sở hữu thiết bị nên sao lưu dữ liệu, đăng xuất các tài khoản có trong máy.
Khi người dùng giao điện thoại thông minh cho nhân viên kỹ thuật sửa chữa sẽ phải cung cấp hết mật khẩu máy, mật khẩu ứng dụng, thậm chí cả mật khẩu iCloud. Do vậy, để tránh nguy cơ bị lấy các dữ liệu trong điện thoại, Phó giám đốc Công ty TNHH Công nghệ Phan Vũ (quận Ngô Quyền) Phan Mạnh Cường khuyến cáo, chủ nhân các thiết bị cần đặt mật khẩu nhiều lớp, tắt nguồn, tháo sim trước khi giao máy cho nhân viên kỹ thuật. Trường hợp điện thoại hỏng phần mềm, nguồn điện hay các linh kiện bên trong mà cần mở máy để sửa chữa, người dùng cần đăng xuất khỏi các tài khoản mạng xã hội, Gmail, iCloud hoặc tài khoản android và không cung cấp mật mã ID trước khi giao máy cho nhân viên kỹ thuật. Cách thứ hai là đồng bộ hóa các dữ liệu từ máy của người dùng sang máy phụ khác sau đó xóa toàn bộ tài liệu trong điện thoại cần mang đi sửa chữa, bảo hành. Nếu điện thoại bị hư hỏng không mở được để thực hiện thao tác này thì có một cách khác là kết nối với máy tính để sao lưu tài liệu vào máy tính sau đó dùng máy tính để xóa dữ liệu ở máy mang đi sửa.
Để hạn chế tối đa rò rỉ hay mất thông tin, dữ liệu cá nhân trong các thiết bị điện tử, các đơn vị, cá nhân khi nhận sửa chữa thiết bị cần có chính sách bảo vệ, cam kết bảo mật tuyệt đối, có trách nhiệm đến cùng đối với thông tin cá nhân của khách hàng. Tại Điều 101 Nghị định 15/2020/NĐ-CP của Chính phủ, phạt tiền từ 20 triệu đến 30 triệu đồng đối với hành vi làm lộ thông tin bí mật đời tư của cá nhân. Trong trường hợp phát hiện bị xâm phạm và sao chép thông tin, tài khoản cá nhân, người dùng nên trình báo cơ quan công an và Thanh tra chuyên ngành để xác minh, xử lý hành vi lấy cắp thông tin, dữ liệu cá nhân theo quy định pháp luật.