Xây dựng, nhân rộng mô hình dân vận khéo sát thực tế tại cơ sở: Giải pháp đột phá nâng cao hiệu quả công tác dân vận (Kỳ cuối)

Còn lúng túng về nội dung, tiêu chí, cách thức hoạt động

Theo đồng chí Trần Thị Ngoan, Trưởng Phòng Đoàn thể và các hội, Ban Dân vận Thành ủy Hải Phòng, bên cạnh các mô hình dân vận khéo thực sự đổi mới, sáng tạo, được nhân rộng, mang lại hiệu quả cao, trên địa bàn thành phố cũng còn những mô hình chỉ tồn tại trong thời gian rất ngắn, do không phù hợp thực tế. Cùng với đó, còn tình trạng cùng một mô hình nhưng nhiều tổ chức chính trị xã hội của địa phương đều “nhận” để báo cáo thành tích. Không ít địa phương chưa chủ động xây dựng mô hình mới phù hợp thực tế mà lựa chọn việc làm sẵn có của cơ sở để đăng ký mô hình lên cấp trên; hoặc một mô hình nhưng năm nào cũng đăng ký  xây dựng, không đánh giá, tổng kết, bổ sung cách làm mới, không kiểm tra xem mô hình còn phù hợp hay không.

Có nhiều nguyên nhân dẫn đến tình trạng này, trước hết do một số cấp ủy Đảng, chính quyền chưa nhận thức đầy đủ trong việc đánh giá, lựa chọn mô hình dân vận khéo. Một số mô hình hiệu quả còn hạn chế, không thể hiện rõ nội dung công tác dân vận trong mô hình. Phong trào “Dân vận khéo” chưa được lan tỏa thực hiện rộng khắp trong các lĩnh vực đời sống xã hội; các điển hình trong doanh nghiệp, hợp tác xã, lĩnh vực xây dựng hệ thống chính trị cấp cơ sở còn ít; việc nhân rộng các mô hình, điển hình chưa đạt yêu cầu như mong muốn. Một số cấp ủy, chính quyền, cán bộ, đảng viên, nhất là người đứng đầu chưa nhận thức đầy đủ, chưa quan tâm lãnh đạo, chỉ đạo; công tác phối hợp, kết hợp giữa các ban, ngành, đoàn thể ở một số nơi chưa chặt chẽ, thiếu đồng bộ, còn hình thức. 

Qua khảo sát của hệ thống dân vận toàn thành phố, trong 6 tháng năm 2024 có 101 mô hình dân vận khéo kết thúc trong tổng số 2.264 mô hình. Trong đó, huyện Thủy Nguyên kết thúc 38 mô hình, quận Hồng Bàng kết thúc 29 mô hình, quận Lê Chân kết thúc 14 mô hình và quận Ngô Quyền kết thúc 9 mô hình. Những mô hình dân vận khéo kết thúc gồm mô hình đã hoàn thành vai trò, không còn cần thiết, mang tính cấp bách như phòng, chống dịch COVID-19, giải phóng mặt bằng thực hiện dự án tại các địa phương; mô hình có điểm tương đồng, được lồng ghép với mô hình tương đồng, được hoàn thiện với đầy đủ các tiêu chí như trong lĩnh vực cải tạo, chỉnh trang đô thị, chuyển đổi số; mô hình duy trì thực hiện trở thành nhiệm vụ thường xuyên và mô hình không phát huy hiệu quả, buộc phải kết thúc.

Tại huyện Tiên Lãng, qua đánh giá khảo sát, sau 6 tháng triển khai của năm 2024, trong tổng số 249 mô hình triển khai trên toàn huyện (tăng 95 mô hình so với số mô hình đăng ký từ đầu năm 2023), có 79 mô hình được đánh giá hiệu quả cao, 159 mô hình hiệu quả và 11 mô hình kém hiệu quả. Theo đồng chí Đinh Văn Nhanh, Trưởng Ban Dân vận Huyện ủy, phong trào thi đua “Dân vận khéo” tuy có chuyển biến tích cực, số lượng mô hình tăng nhiều, song chất lượng một số mô hình chưa cao, nội dung của nhiều mô hình còn mờ nhạt, chung chung. Việc xây dựng các mô hình dân vận khéo ở một số địa phương còn hạn chế do công tác lãnh đạo, chỉ đạo triển khai chưa quyết liệt, phương pháp, cách thức tổ chức thực hiện mô hình chưa chủ động, sáng tạo. Công tác tham mưu, hướng dẫn, kiểm tra, thẩm định mô hình của một số đơn vị chưa thường xuyên, sát sao, cụ thể.

Đồng chí Nguyễn Hoàng Việt, Trưởng Ban Dân vận Quận ủy Hồng Bàng cho rằng, nguyên nhân chính dẫn đến một số mô hình dân vận khéo có “phát” nhưng không “động” do công tác chỉ đạo và triển khai thực hiện có lúc, có nơi chưa thường xuyên, sâu sát, còn lúng túng về nội dung, tiêu chí xây dựng mô hình, việc lựa chọn đăng ký mô hình còn mang tính hình thức, dàn trải, chưa sát với thực tế địa phương, đơn vị. Đối với các mô hình trong lĩnh vực quản lý, chỉnh trang, phát triển đô thị, vệ sinh môi trường, một bộ phận người dân ý thức chưa cao trong thực hiện các quy định về nếp sống văn minh đô thị, xây dựng đời sống văn hoá ở cơ sở, chưa tích cực tham gia các phong trào tại địa phương. Cùng với đó, công tác phối hợp giữa các cơ quan, đoàn thể trong vận động nhân dân có việc chưa đồng bộ, hiệu quả. Trên thực tế, đâu đó vẫn có những mô hình sau khi đăng ký, ra mắt đi vào hoạt động thời gian ngắn rồi rơi vào cảnh “đìu hiu”, lãng phí như một số tuyến đường kiểu mẫu nhếch nhác, hàng quán lấn chiếm, rác vứt bừa bãi tại khu vực có biển “cấm đổ rác”; nhà văn hóa, thư viện, sân chơi cộng đồng, thiết bị, vật dụng xuống cấp, han gỉ, gây phản cảm...

Đổi mới toàn diện từ xây dựng, đánh giá, tổng kết, nhân rộng.

Phát biểu giao nhiệm vụ cho ngành Dân vận, tại hội nghị kỷ niệm 40 năm thành lập Ban Dân vận Thành ủy (10-2023), đồng chí Lê Tiến Châu, Ủy viên Trung ương Đảng, Bí thư Thành ủy, Trưởng Đoàn đại biểu Quốc hội thành phố nhấn mạnh: Ngành cần bám sát nhiệm vụ chính trị của thành phố, tham mưu, đề xuất Thành ủy đổi mới công tác dân vận theo hướng lượng hóa, cụ thể, hướng mạnh về cơ sở. Trong đó, nâng cao chất lượng, hiệu quả triển khai thực hiện phong trào thi đua “Dân vận khéo”, tập hợp, vận động các giai tầng xã hội thành lực lượng xã hội rộng lớn tham gia các phong trào thi đua yêu nước, các cuộc vận động ở cơ sở. Tập trung hướng dẫn, đôn đốc xây dựng các mô hình dân vận khéo trong phát triển kinh tế - xã hội, bảo đảm quốc phòng - an ninh, nhất là trong những nhiệm vụ khó khăn, phức tạp nhằm lan tỏa cách làm hay, sáng tạo, biểu dương gương người tốt, việc tốt, thúc đẩy người dân tham gia tích cực, có trách nhiệm vào thực hiện nhiệm vụ chính trị của thành phố và các địa phương.

Để hiện thực hóa chỉ đạo này, theo đồng chí Phạm Văn Thép, Trưởng Ban Dân vận Thành ủy, Ban tiếp tục đổi mới phương thức công tác dân vận, đáp ứng yêu cầu, nhiệm vụ trong tình hình mới. Trong đó, đối với xây dựng mô hình dân vận khéo, Ban yêu cầu các địa phương tiếp tục nâng cao nhận thức về công tác dân vận, về phong trào thi đua “Dân vận khéo” nhằm tạo sự chuyển biến thực chất trong quan hệ giữa Đảng với nhân dân; xác định phong trào thi đua “Dân vận khéo” là trách nhiệm của cấp uỷ Đảng, chính quyền, hệ thống chính trị. Trong đăng ký, xây dựng mô hình dân vận khéo, phải chú ý số lượng đi đôi với chất lượng, các mô hình cần thiết thực, hiệu quả, có tính lan tỏa xã hội cao. Mô hình dân vận khéo phải tập trung vào thực hiện “5 khéo”: Khéo tổ chức thực hiện đồng bộ các hoạt động dân vận của cả hệ thống chính trị nhằm mang lại hiệu quả kinh tế - xã hội, tạo được sự đồng thuận cao trong nhân dân; khéo nắm chắc được diễn biến tâm trạng, tư tưởng, nguyện vọng của nhân dân, đặc biệt là những vấn đề bức xúc trong đời sống xã hội; khéo nắm vững đường lối, chủ trương của Đảng, chính sách pháp luật của Nhà nước, kịp thời phát hiện những sáng kiến của cán bộ, đảng viên và nhân dân để đề ra các giải pháp xử lý phù hợp với đặc điểm của địa phương, đơn vị; khéo tuyên truyền, vận động, thuyết phục, khơi dậy được trách nhiệm công dân, ý chí tự lực, tự cường, tinh thần sáng tạo trong quần chúng nhân dân; khéo đánh giá, rút kinh nghiệm, nhân rộng mô hình…Bởi vậy, hệ thống dân vận toàn thành phố tiếp tục chủ động, tích cực tham mưu với các cấp ủy Đảng đổi mới phương pháp xây dựng, triển khai theo hướng bài bản, khoa học, huy động cả hệ thống chính trị vào cuộc. Mô hình “Dân vận khéo” phải rõ mục tiêu, chỉ tiêu, thời gian, sản phẩm, cơ quan, đơn vị chủ trì, phối hợp, đánh giá mức độ hiệu quả.

Để các mô hình dân vận khéo hoạt động thực chất, mang lại hiệu quả thiết thực với các tầng lớp nhân dân, Ban Dân vận Thành ủy tổ chức các đoàn công tác tiến hành thẩm tra, thẩm định việc triển khai thực hiện, cũng như tính hiệu quả, thiết thực của các mô hình dân vận khéo tại địa phương, đơn vị. Đồng thời, tập trung hướng dẫn, kiểm tra, giám sát, đôn đốc hoàn thành các chỉ tiêu về  thực hiện các mô hình dân vận khéo trong xây dựng nông thôn mới kiểu mẫu; chỉnh trang, hiện đại hóa đô thị; lập hồ sơ đăng ký đất đai, cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất cho các cơ sở tôn giáo trên địa bàn…, góp phần khẳng định niềm tin trong nhân dân. Hệ thống công tác dân vận tăng cường nghiên cứu, tham mưu cấp ủy Đảng lãnh đạo, chỉ đạo thực hiện tốt hơn phong trào thi đua “Dân vận khéo”. Ban Dân vận Thành ủy cũng đề nghị các quận, huyện, xã, phường, thị trấn, cơ quan, đơn vị định hướng, hướng dẫn, hỗ trợ xây dựng mô hình, điển hình; thường xuyên kiểm tra, đôn đốc, định kỳ sơ kết, tổng kết, khen thưởng kịp thời và có giải pháp để nhân rộng mô hình, điển hình dân vận khéo hiệu quả.

Quán triệt chủ trương trên, tạo thống nhất, đồng bộ trong toàn hệ thống dân vận thành phố, đồng chí Đỗ Việt Hưng, Phó Bí thư Thường trực Quận ủy Hồng Bàng thông tin: Lãnh đạo Quận ủy tăng cường quán triệt tới các cấp uỷ, hệ thống chính trị, người đứng đầu các cơ quan, đơn vị quận, phường về các quan điểm của Đảng như “Công tác dân vận là trách nhiệm của cả hệ thống chính trị”, “là nhiệm vụ có ý nghĩa chiến lược đối với toàn bộ sự nghiệp cách mạng”. Trong thời gian tới, Ban Thường vụ Quận uỷ tập trung hoàn thiện Đề án “Nâng cao chất lượng, hiệu quả hoạt động của Khối dân vận các phường”, ban hành Quy chế mẫu về tổ chức, hoạt động của Khối dân vận phường. Trước mắt, quận thực hiện nhiệm vụ “Số hoá dữ liệu hồ sơ mô hình dân vận khéo”, góp phần nâng cao hiệu lực, hiệu quả việc đăng ký, xây dựng, triển khai, duy trì, nhân rộng các mô hình “Dân vận khéo” tại địa phương.

Từ thực tiễn xây dựng mô hình dân vận khéo của Hội Cựu chiến binh, đồng chí Phạm Văn Linh, Chủ tịch Hội Cựu chiến binh quận Hồng Bàng đúc rút một số kinh nghiệm. Trước hết, phải tranh thủ sự lãnh đạo, chỉ đạo của cấp ủy Đảng, chính quyền địa phương, sự phối hợp, giúp đỡ của các ban, ngành, đoàn thể, là yếu tố quan trọng nhất để công tác vận động nhân dân thành công. Sau khi lựa chọn những vấn đề, lĩnh vực còn vướng mắc, hạn chế, từ đó đề xuất xây dựng các mô hình phù hợp, kế hoạch triển khai phải tỉ mỉ, cụ thể từng phần việc, giao người phụ trách gắn với trách nhiệm từng cá nhân. Cần xác định rõ việc thực hiện mô hình là quá trình lâu dài, do đó trong tổ chức thực hiện phải kiên trì làm tốt công tác tuyên truyền, vận động các lực lượng và nhân dân cùng tham gia để phát huy hiệu quả. Cùng với đó, luôn sâu sát kiểm tra, kịp thời phát hiện những vấn đề phát sinh trong quá trình triển khai để kịp thời định hướng, thống nhất giải pháp tháo gỡ vướng mắc, bổ sung để sát với thực tế, huy động tối đa trí tuệ, sức lực của hội viên và mọi nguồn lực đóng góp thực hiện hiệu quả mô hình.

Trong lịch sử Đảng bộ thành phố Hải Phòng, từng xuất hiện những cách làm hay, sáng tạo xuất phát từ cơ sở được hệ thống dân vận thành phố nghiên cứu, đề xuất, được Thành uỷ chỉ đạo nhân rộng. Tiêu biểu là mô hình “Quy chế làm chủ” do HĐND phường Trần Nguyên Hãn (quận Lê Chân) và xã Đông Sơn (huyện Thủy Nguyên) tổ chức thực hiện, phát triển thành phương châm “Dân biết, dân bàn, dân làm, dân kiểm tra” để thực hành và phát huy rộng rãi quyền làm chủ, vai trò chủ thể của nhân dân trong cả nước. Tiếp nối mạch nguồn sáng tạo đó, từ đầu nhiệm kỳ 2020- 2025 đến nay, các địa phương của thành phố tiếp tục đổi mới nội dung, phương pháp thực hiện các mô hình dân vận khéo, từ đó kịp thời phát hiện sáng kiến, cách làm hay từ cơ sở, đề ra giải pháp phù hợp để giải quyết những việc mới, việc khó, vấn đề người dân quan tâm. Từ nay đến cuối nhiệm kỳ 2020-2025, Thành ủy yêu cầu các quận ủy, huyện ủy tiếp tục lãnh đạo, chỉ đạo đổi mới phong trào thi đua “Dân vận khéo”, để các mô hình dân vận khéo gắn chặt với đời sống dân sinh, trở thành giải pháp đột phá để đổi mới phương thức lãnh đạo và chất lượng công tác dân vận của Đảng trên địa bàn thành phố, đồng thời góp phần khẳng định tư tưởng Hồ Chí Minh về công tác dân vận “Dân vận khéo thì việc gì cũng thành công”./.

NHÓM PHÓNG VIÊN