Số tiền tác quyền “khủng” của nhạc sĩ Phan Huỳnh Điểu
(HPĐT)- “Đoàn Giải phóng quân một lần ra đi/ Là có sá chi đâu ngày trở về/ Ra đi ra đi bảo tồn sông núi/ Ra đi ra đi thà chết không lưu”. Lời ca và giai điệu của “Đoàn Giải phóng quân” do nhạc sĩ Phan Huỳnh Điểu sáng tác rạo rực và thôi thúc các thế hệ lên đường chiến đấu bảo vệ Tổ quốc. Với bài hát này, nhạc sĩ Phan Huỳnh Điểu nhận được số tiền tác quyền “khủng” ở thời điểm đó.
Ca khúc “Đoàn Giải phóng quân” (sáng tác cuối năm 1945, tên gọi trước là “Đoàn vệ quốc quân”) được sáng tác khi nước ta vừa giành được độc lập và đang hừng hực khí thế quyết bảo vệ nền độc lập non trẻ trước nguy cơ bị thực dân Pháp tái chiếm. Hưởng ứng tiếng gọi cứu nước, phong trào Nam tiến ủng hộ Nam Bộ kháng chiến diễn ra sôi nổi khắp nơi trên toàn quốc, với nhiều hình thức phong phú. Ga Đà Nẵng trở thành ga trung tâm của hai đầu đất nước, hằng ngày, các đoàn tàu hỏa chở từng đoàn quân từ miền Bắc vào. Họ xuống ga reo hò, vui hát những ca khúc thúc giục thanh niên tham gia chiến đấu. Nhạc sĩ Phan Huỳnh Điểu khi ấy mới 21 tuổi, hòa chung dòng cảm xúc đã hoàn thành bài hát sau một tuần. Các nam, nữ thanh niên cùng trang lứa với ông đón nhận bài hát thật hào hứng. Đội Tuyên truyền Việt Minh (trong đó có Phan Huỳnh Điểu) đến từng toa tàu, hát vang ca khúc này, động viên tinh thần chiến sĩ…
Lúc đó ở Huế có ông Tăng Duyệt (cha người Hoa, mẹ Việt) mở nhà in Tân Hoa ở đường Gia Long (sau đó chuyển thành NXB Tinh Hoa ở số 121 Trần Hưng Đạo, Huế). Ông Duyệt rất thích ca khúc này nên ký hợp đồng xuất bản, tiền tác quyền là 800 đồng. Đó là số tiền quá lớn đối với nhạc sĩ Phan Huỳnh Điểu. Sau này, ông vẫn kể, 800 đồng là số tiền tác quyền kỷ lục mà ông được trả cho một ca khúc. Với số tiền ấy, nhạc sĩ mua được cây đàn guitar “đã qua sử dụng” của… vua Bảo Đại từ người quen chỉ hết 80 đồng. Còn lại 720 đồng, nhạc sĩ cho biết số tiền đủ để ông “ăn cơm bụi” suốt 5 năm nhưng nhạc sĩ dành 700 đồng để biếu mẹ.
Nhạc sĩ Phan Huỳnh Điểu sinh năm 1924 tại Đà Nẵng. Ông là một trong những nhạc sĩ tiêu biểu của nền âm nhạc đương đại Việt Nam, với những đóng góp to lớn cho sự phát triển của âm nhạc Việt Nam trong thế kỷ 20. Cuối năm 1945, ông viết ca khúc “Đoàn Giải phóng quân”. Năm 1955, ông ra miền Bắc tập kết, là một trong những người đầu tiên thành lập Hội Nhạc sĩ Việt Nam (năm 1957). Năm 1964, ông vào chiến trường miền Nam. Năm 1985, ông nghỉ hưu tại thành phố Hồ Chí Minh. Ông vinh dự được tặng Huân chương Độc lập hạng ba và Giải thưởng Hồ Chí Minh về văn học nghệ thuật. Phần lớn ca khúc của Phan Huỳnh Điểu thuộc dòng nhạc cách mạng (Đoàn Giải phóng quân, Hành khúc ngày và đêm, Những ánh sao đêm, Cuộc đời vẫn đẹp sao…), nhưng ông cũng có nhiều ca khúc trữ tình đặc sắc (Thuyền và biển, Thư tình cuối mùa thu, Chút thơ tình người lính biển...). Bên cạnh đó nhạc sĩ còn sáng tác nhiều ca khúc cho thiếu nhi (Đội kèn tí hon, Những em bé ngoan...).